Arnotowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arnotowate
Ilustracja
Cochlospermum religiosum
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd ślazowce
Rodzina arnotowate
Nazwa systematyczna
Bixaceae Link
Handbuch 2: 371. Jan-Aug 1831
Owoc i nasiona arnoty właściwej

Arnotowate (Bixaceae Link) – rodzina roślin należąca według systemu APG do rzędu ślazowców, według starszych systemów klasyfikacyjnych (np. system Cronquista 1981) do rzędu fiołkowców (Violaleles). Zmieniał się również zakres rodziny, dawniej często ograniczanej do samego rodzaju arnota (Bixa), zwłaszcza w systemach preferujących wyróżnianie licznych i wąsko definiowanych rodzin i rzędów (np. system Takhtajana z 1997). W szerszym ujęciu zaliczane są tu 4 rodzaje z ponad 20 gatunkami[1]. Rośliny te występują na różnych kontynentach w strefie międzyzwrotnikowej, przy czym najbardziej zróżnicowane są w Ameryce Środkowej i Południowej, gdzie rosną przedstawiciele rodzajów Amoreuxia, Bixa i Cochlospermum, gatunki z tego ostatniego rosną także w tropikach Afryki, Azji południowej i Australii północnej. Rodzaj Diegodendron jest endemiczny dla Madagaskaru. Duże znaczenie użytkowe ma arnota właściwa, z której nasion uzyskuje się pomarańczowoczerwony barwnik spożywczy – biksynę (E160b). Rośliny z rodzaju Cochlospermum eksploatowane są dla drewna, barwników, gum. Gatunek C. vitifolium uprawiany jest w tropikach jako roślina ozdobna[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wiecznie zielone drzewa, krzewy i półkrzewy[2].
Liście
Skrętoległe, z przylistkami. Blaszka pojedyncza do dłoniasto podzielonej lub klapowanej, całobrzega lub z ząbkowanym brzegiem[2].
Kwiaty
Obupłciowe, promieniste (słabo grzbieciste u Amoreuxia), często okazałe, zebrane są w szczytowe, rzadko wyrastające w kątach liści wiechy. Poniżej kielicha w rodzajach Bixa i Diegodendron występuje 5 palczastych gruczołów. Działki kielicha i płatki korony występują w liczbie 5. Płatki są białe, żółte lub różowe. Pręciki są liczne i ich nitki są wolne, czasem skupione w pęczki. U różnych przedstawicieli rodziny pylniki otwierają się różnie (porwami lub pęknięciami na szczycie lub u nasady, albo pękając wzdłuż. Zalążnia górna powstaje z dwóch do pięciu owocolistków. Zwieńczona jest wydłużoną szyjką i rozwidlonym znamieniem[2].
Owoce
Torebki z dwoma do pięciu przegrodami[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna i podział według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Jedna z linii rozwojowych z rzędu ślazowców Malvales w obrębie kladu różowych roślin okrytonasiennych[1].

ślazowce

Neuradaceae




Thymelaeaceaewawrzynkowate




Sphaerosepalaceae




Bixaceaearnotowate




Cistaceaeczystkowate




Sarcolaenaceae



Dipterocarpaceaedwuskrzydłowate







Cytinaceaemorzyczystkowate



Muntingiaceaerozcięgowate




Malvaceaeślazowate





Do rodziny należą 4 rodzaje[1][2]:

Pozycja i podział w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd czystkowce (Cistales Rchb.), rodzina arnotowate (Bixaceae Link)[3].

W ujęciu Reveala rodzina jest monotypowa, tylko z rodzajem arnota Bixia. Pozostałe rodzaje wyodrębniane są w odrębne rodziny – Diegodendraceae Capuron i Cochlospermineae Engl.[3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-10-28].
  2. a b c d e f Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 396-397. ISBN 978-1-842466346.
  3. a b Crescent Bloom: Bixaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-02-10].