Barometr
Barometr – przyrząd do pomiaru ciśnienia atmosferycznego[1]. W zależności od zasady działania, barometry dzielą się na cieczowe i sprężynowe.
Barometr cieczowy
[edytuj | edytuj kod]Pierwszy barometr cieczowy zbudował Torricelli w 1643[2]. Do pomiaru ciśnienia atmosferycznego wykorzystywana jest tu ciecz o znacznej gęstości (zwykle rtęć) zawarta w rurce umieszczonej pionowo. Ciśnienie hydrostatyczne cieczy równoważy ciśnienie atmosferyczne, a wysokość słupa cieczy zależy od tego ciśnienia. Zakłócenia w pracy barometrów cieczowych mogą być spowodowane odchyleniem od pozycji pionowej, zmianą gęstości cieczy przy zmianie temperatury otoczenia, dostaniem się powietrza do tzw. próżni Torricellego nad cieczą, zmianą wysokości słupa cieczy z powodu sił przylegania cieczy do ścianek rurki. W przypadku rtęci, siła ta jest ujemna i powoduje obniżanie się poziomu cieczy w cienkich rurkach.
W 1665 przyrząd ten ulepszył Robert Hooke przez dodanie podziałki, która umożliwiała bezpośrednie odczytywanie wysokości ciśnienia atmosferycznego z barometru[2].
Ze względu na różnice w konstrukcji, barometry te możemy podzielić na:
- naczyniowe
- lewarowe,
- naczyniowo-lewarowe,
- Fortina.
Barometr sprężynowy
[edytuj | edytuj kod]
Wyskalowanie barometrów
[edytuj | edytuj kod]Ciśnienie można wyrażać w jednostkach zwanych paskalami (od nazwiska francuskiego uczonego Pascala, który poprzez swoje eksperymenty wzbogacił wiedzę o ciśnieniu atmosferycznym).
Podziałka barometrów jest wyskalowana w torach lub hektopaskalach (paskalach).
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Barometr, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-07-29].
- ↑ a b Maciej Baczak, Sławomir Łotysz, Dariusz Machla: 1000 wynalazków, czyli historia ludzkiej pomysłowości. Bielsko Biała: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 90, ISBN 978-83-8172-554-5.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]
Asaf Bar-Yosef, The history of the barometer (and how it works), kanał TED-Ed na YouTube, 28 lipca 2014 [dostęp 2024-09-04].
