Biegus krzywodzioby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Biegus krzywodzioby
Calidris ferruginea[1]
(Pontoppidan, 1763)
Biegus krzywodzioby
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina bekasowate
Podrodzina słonki
Rodzaj Calidris
Gatunek biegus krzywodzioby
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Biegus krzywodzioby (Calidris ferruginea) – gatunek średniego ptaka brodzącego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Zamieszkuje północno-wschodnią Azję[3] od półwyspu Jamał do Zatoki Koluczyńskiej. Wędrowny[4]. Przelot wiosenny IV-V, jesienny VII-X[5]. Podczas przelotów w sierpniu i wrześniu występuje w całej Polsce, zwłaszcza na pastwiskach, mokradłach i w pobliżu mórz oraz jezior.[3] Pierwotnie przypisywany do rodzaju Erolia[4].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość całego ciała wynosi ok. 18–23 cm, sam ogon ma natomiast długość 5 cm. Rozpiętość skrzydeł zawiera się w zakresie 38–46 cm, zaś złożone skrzydło ma ok. 12–13,7 cm. Waga przeciętnego osobnika oscyluje w pobliżu wartości 50 g, ale może wahać się od 44 do 117 g[3][4].

Poza okresem godowym, górne partie ciała biegusa krzywodziobego mają szarą barwę. Upierzenie dolnych fragmentów, łącznie z kuprem, jest białe i widoczne podczas lotu ptaka. Biała linia na bocznej części głowy ciągnie się od dzioba do obszaru za okiem. Nogi ciemne, dziób długi i zakrzywiony. W szacie godowej upierzenie biegusa krzywodziobego przybiera efektowny, głęboki kasztanowy odcień w dolnych partiach ciała, a skrzydła pokrywają się plamkami w kolorach ciemnoczerwonym, czarnym i szarym. Upierzenie młodych osobników jest szarobrązowe z łuskowatym wzorem[5] i kremowym zabarwieniem w przedniej części ciała[6][7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Biegus krzywodzioby w okresie rozrodczym zamieszkuje tundrę. Często wybiera obszary bagniste lub podmokłe i wybrzeża wód słodkich. Zimą przebywa na przybrzeżnych równinach błotnych lub piaszczystych terytoriach, na mokradłach słonych oraz w pobliżu ujść rzek[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Występuje na Syberii od Zatoki Czoskiej do Zatoki Koluczyńskiej (północny Półwysep Czukocki). Zimuje na obszarze od Afryki subsaharyjskiej przez Środkowy Wschód i Azję (południe i południowy wschód) do Australazji. W zachodniej części Palearktyki biegus krzywodzioby porusza się trzema szlakami migracyjnymi: przez wybrzeża zachodniej Europy do zachodniej Afryki, ze wschodniej Europy przez Morze Czarne i Tunezję na zachód Afryki lub przez Morze Czarne, Morze Kaspijskie, Środkowy Wschód i jeziora doliny ryftowej do południowej i wschodniej części Afryki. Wielu przedstawicieli tego gatunku zimuje w południowych Indiach i na Sri Lance oraz w Australii[8].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Biegus krzywodzioby żywi się drobnymi skorupiakami (np. krewetkami), owadami, poczwarkami, larwami, pijawkami, ślimakami oraz małżami[3][4][7]. Okazjonalnie spożywa pokarmy pochodzenia roślinnego. Za pomocą swojego długiego dzioba poszukuje pożywienia na brzegach płytkich wód[9] lub w błocie[6].

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek prowadzi stadny tryb życia. Łączy się w duże grupy z innymi ptakami brodzącymi (np. z biegusem zmiennym)[6]. Schronienia poszukuje na kamienistych lub piaszczystych plażach, mierzejach i wysepkach[9].

Długość życia: większość biegusów krzywodziobych chwytanych na terenie Australii ma ok. 3–5 lat, najstarszy znany osobnik dożył 19 lat[9].

Głos[edytuj | edytuj kod]

Opisywany jako czyste, miękkie trele djurri, jrjuritit, dirit[3] lub chirrip, chirrup, chirririp[4] albo churrup podczas lotu[10].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres godowy[edytuj | edytuj kod]

Jajo biegusa krzywodziobego

Toki: samiec podąża za potencjalną partnerką, kiedy szuka ona pożywienia, co jakiś czas śpiewając. Poprzez ściganie samicy w długich lotach nisko nad ziemią, biegus krzywodzioby demonstruje swoją prędkość i zręczność[6].

Gniazdo: zagłębienie ukryte w trawie i wysłane porostami[5], budowane wyłącznie przez samice łączące się w tym celu w grupy[3] w okresie od czerwca do lipca[4]. Zdarza się, że od dwóch do sześciu samic gniazduje blisko siebie, co służy ułatwieniu współpracy w przypadku konieczności obrony przed drapieżnikami[6].

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Jaja: w ciągu roku (czerwiec-lipiec)[4] wyprowadzany jest jeden lęg, składający się najczęściej z czterech jaj o stożkowatym kształcie i zielonkawoszarej barwie z ciemnymi plamami[3].

Wysiadywanie: jaja wysiadywane przez 19–20 dni[5] wyłącznie przez samice[6].

Pisklęta: uzyskują lotność po 14–16 dniach[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Calidris ferruginea, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Calidris ferruginea. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g Jan Sokołowski, Ptaki Polski, wyd. Wyd. 5, Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, ISBN 83-02-00741-2, OCLC 749636849 [dostęp 2018-07-06].
  4. a b c d e f g Curlew Sandpiper (Calidris ferruginea), www.hbw.com [dostęp 2018-07-06] (ang.).
  5. a b c d e Biegus krzywodzioby (Calidris ferruginea), Biegus krzywodzioby (Calidris ferruginea) [dostęp 2018-07-07].
  6. a b c d e f g Curlew sandpiper photo - Calidris ferruginea - G48004, Arkive [dostęp 2018-07-06] (ang.).
  7. a b Curlew Sandpiper Facts | Calidris Ferruginea - The RSPB, The RSPB [dostęp 2018-07-06] (ang.).
  8. Calidris ferruginea (Curlew Sandpiper), www.iucnredlist.org [dostęp 2018-07-06].
  9. a b c Curlew Sandpiper - profile, Office of Environment & Heritage [dostęp 2018-07-07] (ang.)
  10. Curlew Sandpiper - Species Information and Photos, www.sdakotabirds.com [dostęp 2018-07-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]