Boczniak łyżkowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Boczniak łyżkowaty
Boczniak łyżkowaty: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina boczniakowate
Rodzaj boczniak
Gatunek boczniak łyżkowaty
Nazwa systematyczna
Pleurotus pulmonarius (Fr.) Quel.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 11 (1872)
Pleurotus pulmonarius a1 (1).JPG
Lungenseitling.jpg

Boczniak łyżkowaty (Pleurotus pulmonarius (Fr.) Quel.) – gatunek grzybów z rodziny boczniakowatych (Pleurotaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pleurotus, Pleurotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1821 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus pulmonarius. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1872 r. Lucien Quélet, przenosząc go do rodzaju Pleurotus[1]. Niektóre synonimy nazwy naukowej:[2].

  • Agaricus pulmonarius Fr. 1821
  • Dendrosarcus pulmonarius (Fr.) Kuntze 1898
  • Pleurotus araucariicola Singer 1954
  • Pleurotus ostreatus f. pulmonarius (Fr.) Pilát 1933
  • Pleurotus ostreatus var. pulmonarius (Fr.) Iordanov{?} 1979

Nazwę polską nadał C. Narkiewicz w 2001[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 5 – 12 cm, łopatowaty, u młodszych okazów ostrygowaty, z poprzeginanym, niekiedy potarganym brzegiem, miękki, cienkomięsisty, jasny, kremowy, bladobrązowy, na brzegu żółknący, z wiekiem szarobrązowy, przyrośnięty bokiem do podłoża[4]. Brzeg kapelusza podwinięty[5].

Blaszki

Gęste, wąskie, sprężyste, głęboko zbiegające na trzon, nierozwidlone, wąskie, sprężyste, białawe lub jasnokremowe. Podczas wysychania żółkną[5].

Trzon 

Wysokości 1 – 6 cm i grubości 0,6 – 1,5 cm, ekscentryczny, czasami boczny. Ma kształt stożkowaty (jest cieńszy u podstawy). Powierzchnia gładka, biaława, przy podstawie pilśniowata[5].

Miąższ

O niewyraźnym zapachu przypominającym anyż i słodkawym smaku, początkowo sprężysty, delikatny, z wiekiem twardy, białawy[4].

Wysyp zarodników

Biały z fioletowym odcieniem. Zarodniki cylindryczne, 7,5-11 x 3-4 µm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy i Afryki[6]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony na wymarcie[7].

Rośnie najczęściej na pniach i w konarach buków, również na dębach i innych drzewach liściastych. Owocniki przeważnie rosną w licznych kępach, ale spotyka się też pojedyncze egzemplarze[4]. Owocniki wytwarza od czerwca do października. Występuje zarówno na martwym drewnie, jak i na żywych drzewach[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Pasożyt i saprotrof[3]. Grzyb jadalny. Wykorzystuje się go do różnych potraw. Doskonały do marynowania w zalewie słodko-kwaśnej. Zbiera się tylko młode owocniki, ponieważ starsze są z reguły zarażone przez larwy owadów[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Jadalny boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus), ale ten występuje tylko późną jesienią, oraz ciżmówki (Crepidotus) odróżniające się gliniastobrązowym kolorem blaszek[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f Anton Janitor, Vincent Kabát, Ján Magál, Pavol Škubla: Atlas grzybów. S. 104. ISBN 978-83-245-1459-5
  5. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-08-01].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.