Borowik ceglastopory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Borowik ceglastopory
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Neoboletus
Gatunek borowik ceglastopory
Nazwa systematyczna
Neoboletus luridiformis (Rostk.) Gelardi, Simonini & Vizzini
Index Fungorum 192: 1 (2014)
Borowik ceglastopory: drugie zdjęcie
Charakterystyczne sinienie miąższu
Boletus luridiformis G4.jpg
Flockenstielige Hexenröhrling.jpg

Borowik ceglastopory (Neoboletus luridiformis Rostk.) Gelardi, Simonini & Vizzini) – gatunek grzybów należący do rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Neoboletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1844 Friedrich Wilhelm Gottlieb Rostkovius nadając mu nazwę Boletus luridiformis. W ostatnich latach przeprowadzono badania genetyczne tego gatunku, a w ich wyniku jego systematyka uległa zmianie. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w roku 2014 Gelardi, Simonini & Vizzini, przenosząc go nowo utworzonego rodzaju Neoboletus. Niektóre synonimy nazwy naukowej[1]:

  • Boletus discolor (Quél.) Boud. 1904
  • Boletus luridiformis Rostk. 1888
  • Boletus luridiformis var. discolor (Quél.) Krieglst. 1991
  • Boletus queletii var. discolor (Quél.) Alessio 1985
  • Dictyopus discolor Quél. 1888
  • Suillus luridiformis (Rostk.) Kuntze 1898

Nazwę polską nadała Alina Skirgiełło w 1939 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także pod nazwami: grzyb wilczy, czerwononóżka, pociec, borowik ceglastopory odmiana typowa, borowik ceglastopory odmiana żonkilowa[2].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica dochodzi do 20 cm, u młodych egzemplarzy półkolisty, do rozpostartego u starszych. Powierzchnia kapelusza początkowo jest sucha, zamszowa, później gładka i naga. Barwa ciemnobrązowa, czasem z ochrowymi plamkami[3].

Rurki

Długie i wycięte przy trzonie. U młodych owocników żółte do oliwkowych, u starszych egzemplarzy – rdzawe. Po uszkodzeniu silnie sinieją[4].

Trzon

Wysokość 5-15 cm, grubość 2-5 cm. U młodych egzemplarzy trzon zazwyczaj jest pękaty, następnie maczugowaty, baryłkowaty. Pełny. Kolor żółty, pokryty bardzo gęsto ceglastoczerwonymi nieregularnymi strzępkami (nie siatką!). W górnej części trzonu strzępków jest mniej, co powoduje, że trzon jest tu bardziej żółty[3].

Miąższ

Żółty, przekrojony lub uszkodzony szybko zmienia barwę na ciemnoniebieską. Smak łagodny, zapach słaby[3].

Wysyp zarodników

Zarodniki eliptyczno-wrzecionowate, gładkie, o rozmiarach 13-18 x 5,5-6,5 μm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Znany jest tylko w Europie i Japonii[5]. W Europie Środkowej i w Polsce jest dość pospolity. Rośnie w lasach liściastych i iglistych od maja do późnej jesieni[6]. W górach występuje dużo częściej, niż na niżu[4]. Odmiana typowa występuje głównie pod jodłami, grabami, bukami, świerkami, dębem szypułkowym i lipą, odmiana żonkilowa pod dębami i bukami[2].

Odmiana żonkilowa jest w Polsce bardzo rzadka. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[7]. Jest na czerwonych listach gatunków rzadkich także w Austrii, Czechach, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Holandii, Norwegii i Słowacji[2].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny, jednak ze względu na czerwone zabarwienie porów i trzonu rzadko przez grzybiarzy zbierany, gdyż kojarzony bywa z trującymi borowikami o czerwonym zabarwieniu (np. borowikiem szatańskim). Niektórzy jednak uważają go za smaczny grzyb jadalny[6]. Spożywany może być tylko po obróbce termicznej, gdyż surowy, niedogotowany lub niedosmażony jest trujący. Wodę po gotowaniu należy odlać[4].

Gatunki podobne[edytuj]

Młode owocniki mogą być mylone z tzw. borowikiem żółtoporym (Caloboletus calopus), ponieważ oba grzyby często występują równocześnie na tym samym terenie. Najważniejsze cechy odróżniające borowika ceglastoporego to: strzępki na trzonie zamiast siatki, czerwone rurki, zamiast żółtych i jaśniejszy kapelusz. Podobny jest też tzw. borowik gładkotrzonowy (Suillellus queletii), ale ma kapelusz oliwkowobrązowy, pomarańczowoczerwony lub ceglastoczerwony, pomarańczowe pory i trzon u podstawy karminowoczerwony[3].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-25].
  2. a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. a b c d Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  4. a b c d Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].
  6. a b Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.