Branta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Branta[1]
Scopoli, 1769[2]
Przedstawiciel rodzaju – bernikla kanadyjska (B. canadensis)
Przedstawiciel rodzaju – bernikla kanadyjska (B. canadensis)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina gęsi
Plemię Anserini
Rodzaj Branta
Typ nomenklatoryczny

Anas bernicla Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Branta – rodzaj ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae) w rodzinie kaczkowatych (Anatidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Środkowej oraz Eurazji[13].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 55–110 cm, rozpiętość skrzydeł 110-183 cm; masa ciała 850-6523 g (samce są większe i cięższe od samic)[14].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Branta: nazwa rodzajowa pochodzi od słowa branta i brendina oznaczającego w średniowiecznej łacinie „berniklę”. Łacińska nazwa pochodzi od słowa Brandgás oznaczającym w języku staronordyjskim „spaloną (czarną) gęś”. Nazwa to została skrócona i zlatynizowana w obecnej formie przez Turnera w 1544 roku. Nie ma żadnego związku z greckim słowem βρενθος brenthos oznaczającym „niezidentyfikowanego ptaka wodnego”[15].
  • Bernicla (Bernicula): epitet gatunkowy Anas bernicla Linnaeus, 1758; średniowiecznołac. bernicla „bernikla białolica”[16]. Gatunek typowy: Anas bernicla Linnaeus, 1758.
  • Leucopareia: gr. λευκοπαρειος leukopareios „białe policzki, jasne policzki” , od λευκος leukos „biały”; παρηιον parēion „policzek”[17]. Gatunek typowy: Anas leucopsis Bechstein, 1803.
  • Rufibrenta: łac. rufus „rudy”; brenthos „nieznany ptak wodny”, od gr. βρενθος brenthos „niezidentyfikowany ptak wodny”[18]. Gatunek typowy: Anser ruficollis Pallas, 1769.
  • Leucoblepharon: gr. λευκος leukos „biały”; βλεφαρον blepharon „powieka”[19]. Gatunek typowy: Anas canadensis Linnaeus, 1758
  • Brenthus: gr. βρενθος brenthos „niezidentyfikowany ptak wodny” (por. łac. brenthos „nieznany ptak wodny” (inny ptak o tej samej nazwie ale zamieszkujący lasy, identyfikowany jest jako drozd))[20]. Gatunek typowy: Anas bernicla Linnaeus, 1758.
  • Ptocas: gr. πτωκας ptōkas „bojaźliwy, ptaki”[21]. Nowa nazwa dla Rufibrenta.
  • Nesochen: gr. νησος nēsos „wyspa” (tj. Hawaje); χην khēn, χηνος khēnos „gęś”[22]. Gatunek typowy: Anser sandvicensis Vigors, 1834.
  • Eubranta: gr. ευ eu „ładny”; rodzaj Branta Scopoli, 1769[23]. Gatunek typowy: Anas leucopsis Bechstein, 1803.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[24]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Branta, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. G.A. Scopoli: Annus I. Historico-Naturalis. Descriptiones Avium Musei Proprii Earumque Rariorum, Quas Vidit in Vivario Augustiss. Imperatoris, in Museo Excell. Comitis Francisci Annib. Turriani. Lipsiae: Sumtib. Christ. Gottlob Hilscheri, 1769, s. 67. (łac.)
  3. L. von Oken. Ofens Einthelungsgründe. „Isis, oder, Encyclopädische Zeitung von Oken”. 1, s. 1183, 1817 (niem.). 
  4. H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. ix. (niem.)
  5. Ch.L. Bonaparte. Excursion dans les divers Musées d’Allemagne, de Hollande et de Belgique (suite et fin), et Tableaux paralléliques de tordre des Palmipèdes. „Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l’Académie des Sciences”. 43, s. 648, 1856 (fr.). 
  6. S.F. Baird: Birds. W: United States. War Department: Reports of explorations and surveys, to ascertain the most practicable and economical route for a railroad from the Mississippi River to the Pacific Ocean. Cz. 9. Washington: A.O.P. Nicholson, 1858, s. xlix, 763. (ang.)
  7. C.J. Sundevall: Methodi naturalis avium disponendarum tentamen. Försök till fogelklassens naturenliga uppställnung. Stockholm: Samson & Wallin, 1872, s. 145. (szw. • łac.)
  8. E. Coues: The Coues check list of North American birds. Wyd. 2. Boston: Estes and Lauriat, 1882, s. 112. (ang.)
  9. F. Heine: Fam. Anseridae. W: F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1890, s. 342. (łac.)
  10. Nesochen, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-11-16]
  11. T. Salvadori: Catalogue of the Birds in the British Museum. Cz. 27: Catalogue of the Chenomorphæ (Palamedæ, Phœxicopteri, Anseres), Crypturi, and Ratitæ in the Collection of the British Museum. Londyn: Printed by order of the trustees, 1895, s. XII, 81, 126. (ang.)
  12. R.K. Verheyen. „Bulletin du Musee Royal d’Histoire Naturelle de Belgique”. 31 (36), s. 9, 1955 (fr.). 
  13. F. Gill & D. Donsker: Screamers, ducks, geese, swans (ang.). IOC World Bird List: Version 8.1. [dostęp 2018-04-04].
  14. C. Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 583–584. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  15. Jobling 2018 ↓, s. Branta.
  16. Jobling 2018 ↓, s. Bernicla.
  17. Jobling 2018 ↓, s. Leucopareia.
  18. Jobling 2018 ↓, s. Rufibrenta.
  19. Jobling 2018 ↓, s. Leucoblepharon.
  20. Jobling 2018 ↓, s. Brenthus.
  21. Jobling 2018 ↓, s. Ptocas.
  22. Jobling 2018 ↓, s. Nesochen.
  23. Jobling 2018 ↓, s. Eubranta.
  24. Systematyka za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Anserini Vigors, 1825 (wersja: 2015-02-09). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2018-04-04].
  25. E.E. Paxinos, H.F. James, S.L. Olson, M.D. Sorenson, J. Jackson & R.C. Fleischer. mtDNA from fossils reveals a radiation of Hawaiian geese recently derived from the Canada goose (Branta canadensis). „Proceedings of the National Academy of Sciences of USA”. 99 (3), s. 1399-1404, 2002. DOI: 10.1073/pnas.032166399 (ang.). 
  26. K.T. Scribner, S.L. Talbot, J.M. Pearce, B.J. Pierson, K.S. Bollinger & D.V. Derksne. Phylogeography of Canada Geese (Branta canadensis) in Western North America. „The Auk”. 120 (3), s. 889-907, 2003 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2018. [dostęp 2018-04-04]. (ang.)