Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego
w Warszawie
Ilustracja
Widok ogólny gmachu
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres plac Trzech Krzyży 3/5
00-507 Warszawa
Architekt Stanisław Bieńkuński
Stanisław Rychłowski
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie
Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego
w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie
Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego
w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie
Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego
w Warszawie
Ziemia52°13′42,7″N 21°01′18,7″E/52,228528 21,021861
Prześwit w parterze budynku PKPG przed oszkleniem

Budynek Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego – gmach znajdujący się w Warszawie przy placu Trzech Krzyży 3/5. Siedziba Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii.

Gmach został wzniesiony w latach 1947–1949 według projektu architektów Stanisława Bieńkuńskiego i Stanisława Rychłowskiego z przeznaczeniem na siedzibę Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (PKPG).

Opis[edytuj | edytuj kod]

Projekt został wybrany z spośród jedenastu nadesłanych prac w konkursie architektonicznym, rozpisanym przez SARP w końcu roku 1946. Projekt został wyróżniony Państwową Nagrodą Artystyczną za rok 1950.

W skład zespołu projektowego oprócz autorów nagrodzonej pracy weszli architekci: Barbara Andrzejewska, Jan Dobrowolski, Maria Garncarczyk, Helena Jasieńska i Ryszard Łagutko.

W wersji konkursowej budynek miał bardzo wysoki cokół, parter tworzący podcienia na całej długości elewacji wschodniej oraz trzy piętra. Wysokość została zharmonizowana z wysokością odbudowywanego kościoła św. Aleksandra oraz budynków Nowego Światu i Alej Ujazdowskich. W fazie realizacji dodano jedną kondygnację cofniętą od lica budynku, pozostawiając gzyms główny na dotychczasowej wysokości. Nie doszło do zamierzonego podwyższenia budynku do pięciu pięter z dodaniem socrealistycznej attyki. Miało się to wiązać z zamierzonym wyburzeniem budynku Instytutu Głuchoniemych i otwarciu widokowym placu Trzech Krzyży na wschód w stronę skarpy warszawskiej.

Przy budowie zastosowano wielkowymiarowe pustaki z gruzobetonu, co przyspieszyło prace murarskie. Ściany podziemia oblicowano granitem strzegomskim, zaś wyższe kondygnacje piaskowcem. Długą elewację ożywiono wprowadzając na I piętrze podwojone okna oraz loggie co piątą oś okienną. Wejście do budynku według projektu miało prowadzić przez prześwit o pięciu przęsłach w parterze. W późniejszych latach prześwit ten oszklono, tworząc obszerny hall wejściowy.

Kwadratowy dziedziniec południowy przekryto kopułą z zatopionymi w betonie setkami luksferów, tworząc salę zebrań. W późniejszych latach w tej sali działało kino Pod Kopułą[1]. Prostokątny dziedziniec północny pozostał otwarty.

W celu harmonijnego przejścia do zabytkowej architektury Nowego Światu na rogu ulicy Żurawiej zbudowano dwupiętrowy budynek o wysokim dachu krytym dachówką.

Budynek PKPG był jednym z pierwszych budynków w Polsce oświetlonych oprawami świetlówkowymi. Warszawiacy nadali budynkowi żartobliwą nazwę „Mincówki” od nazwiska szefa PKPG Hilarego Minca.

W 2016 na fasadzie budynku odsłonięto tablicę upamiętniającą Grażynę Gęsicką[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy S. Majewski: Spacerownik. Warszawa w filmie. Warszawa: Wydawnictwo Agora, 2015, s. 193. ISBN 978-83-268-2388-6.
  2. Tablica upamiętniająca śp. minister Grażynę Gęsicką. W: Ministerstwo Rozwoju [on-line]. mr.gov.pl, 10 kwietnia 2016. [dostęp 2016-09-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bohdan Garliński: Architektura Polska 1950-1951, Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1953