Caïman (1927)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Caïman (Q127)
Jednostka bliźniacza „Caïmana” – „Morse”
Jednostka bliźniacza „Caïmana” – „Morse”
Klasa okręt podwodny
Typ Requin
Projekt C4
Historia
Stocznia Arsenal de Cherbourg
Położenie stępki 1924
Wodowanie 3 marca 1927
 Marine nationale
Wejście do służby grudzień 1927
Zatonął 27 listopada 1942
Los okrętu zatopiony powtórnie 11 marca 1944
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

standardowa: 947 ton
normalna: 1150 t
1441 t
Długość 78,25 m
Szerokość 6,84 m
Zanurzenie 5,1 m
Zanurzenie testowe 80 m
Rodzaj kadłuba dwukadłubowy
Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 2900 KM
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 1800 KM
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

15 węzłów
9 w.
Zasięg powierzchnia: 7700 Mm przy 9 w.
zanurzenie: 70 Mm przy 5 w.
Uzbrojenie
16 torped, 1 działo kal. 100 mm, 2 km kal. 8 mm
Wyrzutnie torpedowe 10 × 550 mm
Załoga 51

Caïman (Q127)francuski oceaniczny okręt podwodny z okresu międzywojennego i II wojny światowej, siódma zamówiona jednostka typu Requin. Okręt został zwodowany 3 marca 1927 roku w stoczni Arsenal de Cherbourg, a do służby w Marine nationale wszedł w grudniu tego roku. Jednostka pełniła służbę na Morzu Śródziemnym, a od zawarcia zawieszenia broni między Francją a Niemcami znajdowała się pod kontrolą rządu Vichy. 27 listopada 1942 roku „Caïman” został samozatopiony w Tulonie. Podniesiony przez Włochów, został ponownie zatopiony przez alianckie samoloty 11 marca 1944 roku.

Projekt i budowa[edytuj]

„Caïman” zamówiony został na podstawie programu rozbudowy floty francuskiej z 1923 roku[1][2]. Projekt (o sygnaturze C4[3]) był pierwszą od zakończenia wojny koncepcją francuskiego okrętu podwodnego, powstałą po analizie doświadczeń wojennych i eksploatacji ex-niemieckich jednostek otrzymanych w ramach reparacji wojennych[1]. Okręt przeznaczony był do służby kolonialnej, działań na liniach komunikacyjnych potencjalnego przeciwnika i rozpoznania[1][3]. Posiadał spory zasięg i dużą dopuszczalną głębokość zanurzenia; wadami była słaba manewrowość i zbyt mała prędkość osiągana na powierzchni[1][4]. Konstruktorem okrętu był inż. Jean-Jacques Roquebert[4].

„Caïman” zbudowany został w Arsenale w Cherbourgu[1][2]. Stępkę okrętu położono w 1924 roku[3][a], został zwodowany 3 marca 1927 roku[1][4], a do służby w Marine nationale przyjęto go w grudniu 1927 roku[3]. Jednostka otrzymała numer burtowy Q127.

Dane taktyczno–techniczne[edytuj]

„Caïman” był dużym, oceanicznym dwukadłubowym okrętem podwodnym[1][4]. Długość całkowita wynosiła 78,5 metra, szerokość 6,84 metra i zanurzenie 5,1 metra[1][2]. Wyporność standardowa w położeniu nawodnym wynosiła 947 ton (normalna 1150 ton), a w zanurzeniu 1441 ton[1][3][b]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa silniki wysokoprężne (Schneider lub Sulzer) o łącznej mocy 2900 koni mechanicznych (KM)[1][2]. Napęd podwodny zapewniały dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 1800 KM[1][2]. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 15 węzłów na powierzchni i 9 węzłów w zanurzeniu[1][2][c]. Zasięg wynosił 7700 Mm przy prędkości 9 węzłów (6400 Mm przy 12 węzłach lub 3000 Mm przy 15 węzłach) w położeniu nawodnym oraz 70 Mm przy prędkości 5 węzłów pod wodą[1][4][d]. Zbiorniki paliwa mieściły 116 ton oleju napędowego (plus 51 ton w zbiornikach balastowych)[1], a energia elektryczna magazynowana była w bateriach akumulatorów typu D liczących 248 ogniw[7][8]. Maksymalna głębokość zanurzenia wynosiła 80 metrów, zaś autonomiczność 30 dób[1][3].

Okręt wyposażony był w 10 wyrzutni torped kalibru 550 mm: cztery wewnętrzne na dziobie, dwie na rufie oraz dwa podwójne obrotowe zewnętrzne aparaty torpedowe (zamontowane przed i za kioskiem), z łącznym zapasem 16 torped[1][2][e]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło działo pokładowe kal. 100 mm L/50 M1925 oraz dwa karabiny maszynowe kal. 8 mm (2 x I)[1][2].

Załoga okrętu składała się z 51 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][4][f].

Służba[edytuj]

W latach 1935–1937 okręt przeszedł gruntowny remont, połączony z wymianą siłowni[1][2]. W momencie wybuchu II wojny światowej okręt pełnił służbę na Morzu Śródziemnym, będąc jednostką flagową 9. dywizjonu 4. Flotylli Okrętów Podwodnych stacjonującej w Bizercie[9]. Dowódcą jednostki był w tym okresie kpt. mar. J.B.A. Golse[9]. W czerwcu 1940 roku okręt nadal stacjonował w Bizercie[10]. Jednostka uczestniczyła w tym miesiącu w patrolowaniu środkowej części Morza Śródziemnego[11]. Po zawarciu zawieszenia broni między Francją a Niemcami „Caïman” znalazł się w składzie marynarki rządu Vichy. W momencie ataku wojsk alianckich na znajdującą się pod kontrolą Vichy Syrię w czerwcu 1941 roku jednostka znajdowała się w Bejrucie[12]. 8 czerwca „Caïman” wykonał nieskuteczny atak torpedowy na brytyjski krążownik lekki HMS „Ajax” po czym przetrwał dwugodzinny kontratak bombami głębinowymi ze strony okrętów eskorty[12][13]. Dzień później okręt - również bezskutecznie - zaatakował kolejny brytyjski krążownik HMS „Phoebe”[14]. W momencie kapitulacji francuskich oddziałów jednostka opuściła Bejrut i udała się do Bizerty[15]. 8 listopada 1942 roku, podczas lądowania Aliantów w Afryce Północnej, „Caïman” (wraz z bliźniaczym „Marsouinem”) stacjonował w Algierze[16]. Wysłany przeciw siłom inwazyjnym, został poważnie uszkodzony przez brytyjskie okręty i samoloty, lecz zdołał przedrzeć się do Tulonu[16]. 27 listopada, podczas ataku Niemców na Tulon, „Caïman” został samozatopiony[2][4]. Okręt został później podniesiony przez Włochów, lecz 11 marca 1944 roku został ponownie zatopiony przez amerykańskie samoloty[3][4].

Uwagi

  1. J. Labayle Couhat podaje, że stępkę okrętu położono w 1927 roku[2].
  2. J. Labayle Couhat oraz J. Lipiński podają, że wyporność nawodna wynosiła 974 tony[2][5].
  3. Według Jane's Fighting Ships 1934 i Jane's Fighting Ships 1940 prędkość nawodna wynosiła 16 węzłów[6][7].
  4. J. Labayle Couhat podaje, że zasięg nawodny wynosił 5650 Mm przy 10 węzłach, a podwodny 105 Mm przy 5 węzłach[2], a według Jane's Fighting Ships 1940 oraz J. Lipińskiego zasięg nawodny wynosił 7000 Mm przy 9 węzłach, a podwodny 105 Mm przy 5 węzłach[5][7].
  5. Według Jane's Fighting Ships 1934 i Jane's Fighting Ships 1940 okręt przenosił 32 torpedy (24 sztuki model 1922 i 8 sztuk model 1919)[6][7].
  6. J. Labayle Couhat podaje, że załoga składała się z 54 osób[2].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: 1980, s. 272.
  2. a b c d e f g h i j k l m n Jean Labayle Couhat: French warships of World War II. London: 1971, s. 75.
  3. a b c d e f g Ivan Gogin: REQUIN submarines (1926-1928) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-03-22].
  4. a b c d e f g h Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 182.
  5. a b Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999, s. 539.
  6. a b Oscar Parkes (red.): Jane’s Fighting Ships 1934. London: 1934, s. 199.
  7. a b c d Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: 1941, s. 193.
  8. Antony Preston (red.): Jane’s Fighting Ships of World War II. London: Studio Editions, 1989, s. 131.
  9. a b Don Kindell: FRENCH, POLISH, GERMAN NAVIES, also US SHIPS IN EUROPE, SEPTEMBER 1939 (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-22].
  10. Don Kindell: FRENCH NAVY SHIPS, JUNE 1940 (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-22].
  11. Don Kindell: NAVAL EVENTS, JUNE 1940 (Part 2 of 4) Saturday 8th – Friday 14th (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-04-04].
  12. a b Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789-1942. Oświęcim: 2014, s. 337.
  13. Geoffrey B. Mason: HMS AJAX - Leander-class Light Cruiser (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-22].
  14. Don Kindell: NAVAL EVENTS, June 1941 (Part 1 of 2) Sunday 1st – Saturday 14th (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2017-03-22].
  15. Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789-1942. Oświęcim: 2014, s. 338.
  16. a b Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789-1942. Oświęcim: 2014, s. 358.

Bibliografia[edytuj]

  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.)
  • Antony Preston (red.): Jane’s Fighting Ships of World War II. London: Studio Editions, 1989. ISBN 1-85170-194-X. (ang.)
  • Jean Labayle Couhat: French warships of World War II. London: Ian Allan Ltd., 1971. ISBN 0-7110-0153-7. (ang.)
  • Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999. ISBN 83-902554-7-2.
  • Francis E. McMurtrie (red.): Jane’s Fighting Ships 1940. London: Sampson Low, Marston & Co., 1941. (ang.)
  • Oscar Parkes (red.): Jane’s Fighting Ships 1934. London: Sampson Low, Marston & Co., 1934. (ang.)
  • Andrzej Perepeczko: Od Napoleona do de Gaulle’a. Flota francuska w latach 1789-1942. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-372-1.