Dzwoniec zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Carduelis chloris)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dzwoniec zwyczajny
Chloris chloris[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Samiec (u góry) i samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Plemię Carduelini
Rodzaj Chloris
Gatunek dzwoniec zwyczajny
Synonimy
  • Loxia chloris Linnaeus, 1758[2]
  • Carduelis chloris (Linnaeus, 1758)[2]
Podgatunki
  • Ch. ch. harrisoni Clancey, 1940
  • Ch. ch. chloris (Linnaeus, 1758)
  • Ch. ch. muehlei Parrot, 1905
  • Ch. ch. aurantiiventris (Cabanis, 1851)
  • Ch. ch. madaraszi Tschusi, 1911
  • Ch. ch. vanmarli Voous, 1951
  • Ch. ch. voousi (Roselaar, 1993)
  • Ch. ch. chlorotica (Bonaparte, 1850)
  • Ch. ch. bilkevitchi Zarudny, 1911
  • Ch. ch. turkestanica Zarudny, 1907
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     letnie lęgowiska

     występuje całorocznie

     zimowiska

     populacje introdukowane

Dzwoniec zwyczajny, dzwoniec[4] (Chloris chloris) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae)

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje Europę, północną Afrykę oraz południowo-zachodnią i środkową Azję. Z reguły osiadły, ale część północnych populacji wędrowna – przeloty II–IV I IX–XI. W Polsce średnio liczny lub liczny ptak lęgowy, rozpowszechniony w całym kraju[5]. Introdukowany na Azorach, w północno-wschodniej Argentynie i Urugwaju, w południowej Australii (włącznie z Tasmanią), Nowej Zelandii i na wyspie Chatham[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dziesięć podgatunków C. chloris[6][2][7]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku

Wielkości wróbla. Upierzenie oliwkowozielone na wierzchu ciała, a zielonożółte na spodzie. Boki głowy szare. Ogon krótki, wyraźnie rozwidlony, czarny na końcu, a żółty u nasady. Dziób mocny, stożkowaty, barwy cielistej.

Samiec bardziej żółty od samicy, z większymi żółtymi lusterkami na lotkach i plamami z boku ogona. Samica bledsza i z delikatnym kreskowaniem na grzbiecie. Ptaki młode o upierzeniu ciała kreskowanym i bledszym niż dorosłe, płeć można u nich rozpoznać na podstawie wielkości żółtych plam na skrzydle i ogonie[8].

Wymiary średnie
  • Długość ciała ok. 15 cm
  • Rozpiętość skrzydeł ok. 27 cm
  • Masa ciała ok. 28 g

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Jaja dzwońca zwyczajnego
Śpiew dzwońca nagrany w Rosji
Biotop
Obrzeża borów i lasów mieszanych, parki, aleje, śródpolne zadrzewienia.
Gniazdo
W okółku młodego drzewka, przeważnie świerka. Bardzo dobrze osłonięte i umieszczone na wysokości od 1,5 do 4,5 m nad ziemią.
Jaja
W maju pierwszy lęg, a w czerwcu drugi. Składa od 4–6 różnobiegunowych jaj o średnich wymiarach 14×20 mm, z tłem szarobiałym i nielicznymi ciemnoczerwonymi plamkami.
Wysiadywanie
Od złożenia ostatniego jaja trwa przez okres od 13–14 dni. Pisklęta wylatują z gniazda po ok. 2 tygodniach.
Pożywienie
Przeważnie nasiona chwastów i świeże pędy roślin, głównie oleistych, a także części owoców. Młode z pierwszego lęgu zjadają nasiona gwiazdnicy i mniszka oraz mszyce i małe larwy motyli[9]. Zimą dzwońce zjadają owoce dzikiej róży, śnieguliczki, irgi[9], jarzębiny oraz zasuszone owoce jeżyn.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje dzwońca za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2020). Według wstępnych szacunków, liczebność światowej populacji zawiera się w przedziale 48–74 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za stabilny[3].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[10]. Według szacunków Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych (MPPL), w latach 2013–2018 liczebność populacji lęgowej dzwońca na terenie kraju wynosiła 1 100 000 – 1 252 000 par[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Chloris chloris, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d Clement, P. & de Juana, E.: European Greenfinch (Carduelis chloris). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2013. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-08-01)].
  3. a b Chloris chloris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Carduelini Vigors, 1825 (wersja: 2020-09-26). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-01-26].
  5. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 746. ISBN 83-919626-1-X. Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego średnio liczny oznacza zagęszczenie 10–100 par na 100 km2, a liczny – 100–1000 par na 100 km2.
  6. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Finches, euphonias, longspurs, Thrush-tanager (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-01-26].
  7. European Greenfinch (Carduelis chloris) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)].
  8. Javier Blasco-Zumeta, Gerd-Michael Heinze, Greenfinch [zarchiwizowane z adresu 2016-11-08].
  9. a b Andrzej Kruszewicz: Ptaki Polski. 2, Wróblowe - ptaki śpiewające. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006. ISBN 83-7073-455-3.
  10. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)
  11. Chodkiewicz T., Chylarecki P., Sikora A., Wardecki Ł., Bobrek R., Neubauer G., Marchowski D., Dmoch A., Kuczyński L.. Raport z wdrażania art. 12 Dyrektywy Ptasiej w Polsce w latach 2013–2018: stan, zmiany, zagrożenia. „Biuletyn Monitoringu Przyrody”. 20, s. 1–80, 2019. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Film prezentujący dzwońce podczas żerowania