Cheder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Uczniowie z mełamedem w chederze, ok. 1917
Uczniowie z mełamedem w Jędrzejowie, 1915

Cheder (hebr. חדר sala, pokój) – szkoła żydowska o charakterze religijnym utrzymywana przez gminę religijną.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Dawniej była to szkoła elementarna, do której posyłano chłopców w wieku trzech lub pięciu lat. Nauka w chederze trwała do bar micwy i polegała na nauce czytania po hebrajsku z elementarza Reszit Daat oraz z Księgi Kapłańskiej i mechanicznego tłumaczenia tej ostatniej. Dzieci przebywały w szkole większość dnia. Zajęcia odbywały się najczęściej w mieszkaniu nauczyciela (mełameda). Dla większości chłopców nauka kończyła się na chederze, tylko niektórzy kontynuowali ją w jesziwie.

Powszechna była opinia na temat niskiego poziomu nauczania w chederach[1], szczególnie w porównaniu ze szkołą państwową[2]. Chedery krytykowane były także za ich hermetyczność i brak przedmiotów świeckich[3]. Przeszkodą dla Żydów był m. in. język wykładowy[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Joanna Cukras-Stelągowska, [http://apcz.umk.pl/czasopisma/index.php/PCh/article/download/PCh.2017.032/14298 Cheder i mełamed we wspomnieniach młodzieży żydowskiej okresu międzywojennego], Toruń.
  2. a b Agnieszka Szarkowska, [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/2773/1/Agnieszka%20Szarkowska%20%28Suplicka%29_Absolwent%20prywatnej%20%C5%9Bwieckiej%20szko%C5%82y%20%C5%BCydowskiej%20jako%20obywatel%20Drugiej%20Rzeczypospolitej.pdf Absolwent prywatnej świeckiej szkoły żydowskiej jako obywatel Drugiej Rzeczypospolitej].
  3. Joanna Cukras-Stelągowska, [http://archive.jpr.org.uk/download?id=2513 Od chederu do jesziwy w polskiej diasporze... – dwustopniowy system żydowskiego szkolnictwa religijnego i jego współczesne transformacje], Toruń.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rafał Żebrowski, Cheder, [w:] Zofia Borzymińska, Rafał Żebrowski (red.), Polski Słownik judaistyczny. Dzieje – kultura – religia – ludzie, Prószyński i S-ka, t. 1, Warszawa 2003, s. 281–283.
  • Julius H. Schoeps (red.), Nowy leksykon judaistyczny, Wydawnictwo Cyklady, Warszawa 2007, s. 809 (hasło: Szkolnictwo w Izraelu).