chi Ursae Majoris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
chi Ursae Majoris
χ UMa
Gwiazda i galaktyka NGC 3877
Gwiazda i galaktyka NGC 3877
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 11h 46m 03,014s[1]
Deklinacja +47° 46′ 45,86″[1]
Paralaksa (π) 17,76 ± 0,16[1]
Odległość 183,6 ± 1,7 ly
56,31 ± 0,51 pc
Wielkość obserwowana 3,72[1]m
Ruch własny (RA) −138,29 ± 0,14[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) 28,57 ± 0,11[1] mas/rok
Prędkość radialna −9,02 ± 0,20[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy olbrzym
Typ widmowy K0,5 IIIb[1]
Masa 2 M[2]
Promień 22,2 R[2]
Jasność 172[2] L
Okres obrotu <1000 d[2]
Prędkość obrotu 1,15[2] km/s
Temperatura 4415[2] K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 63 UMa
Bonner Durchmusterung: BD +48 1966
Boss General Catalogue: GC 16137
Katalog Henry’ego Drapera: HD 102224
Katalog Hipparcosa: HIP 57399
SAO Star Catalog: SAO 43886
Taiyangshou; Alkafzah, Alkaphrah, El Koprah

chi Ursae Majoris (Taiyangshou,χ UMa) – gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy, odległa o około 184 lata świetlne od Słońca.

Nazwa[edytuj]

Gwiazda ta ma nazwę własną Taiyangshou, która pochodzi z tradycji chińskiej (chiń.: 太陽守; pinyin: Tàiyángshǒu; dosł. „Strażnik Słońca”)[3][4]. Nazwa Alkaphrah (Alkafzah, El Koprah), jaką opisał ją Elijah Hinsdale Burritt, wywodzi się od arabskiego ‏القفزة‎ Al Ḳafzah, co oznacza „skok” (gazeli) i jest błędnie przyporządkowana, gdyż „skokami gazeli” nazywane są pary gwiazd leżących dalej na południe i zachód[2][4]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2017 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Taiyangshou dla określenia tej gwiazdy[5].

Charakterystyka[edytuj]

Jest to pomarańczowy olbrzym należący do typu widmowego K0,5. Jego obserwowana wielkość gwiazdowa to +3,7m. Świeci on 172 razy jaśniej od Słońca, ma temperaturę 4415 K. Pomiar interferometryczny rozmiaru gwiazdy pozwala stwierdzić, że ma ona promień 22,2 raza większy niż słoneczny, w zgodzie z oszacowaniem teoretycznym. Masa tej gwiazdy to około dwóch mas Słońca; zaczęła życie co najmniej miliard lat temu jako gwiazda typu B, obecnie zaczyna lub właśnie zakończyła okres syntezy helu w węgiel w jądrze. Dolne oszacowanie prędkości obrotu to 1,15 km/s, co przekłada się na okres obrotu równy maksymalnie 2,7 roku. Prędkość ruchu własnego tej gwiazdy jest około trzykrotnie większa niż typowa dla gwiazd w otoczeniu Słońca, co wraz z niższą zawartością żelaza (37% słonecznej) wskazuje, że jest ona przybyszem z innej części Galaktyki[2].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g h Chi Ursae Majoris w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g h Jim Kaler: AL KAPHRAH (Chi Ursae Majoris) (ang.). STARS. [dostęp 2017-08-29].
  3. Ursa Major. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 9780718826956.
  4. a b Ursa Major. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 444–445. ISBN 0486210790. (ang.)
  5. Eric Mamajek, i inni: IAU Catalog of Star Names (IAU-CSN). W: IAU Division C Working Group on Star Names (WGSN) [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-06-30. [dostęp 2017-08-29].