Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia - nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności
Zdjęcie Plutona zrobione przez sondę 13 lipca 2015 r.

14 lipca 2015 – przelot sondy New Horizons w pobliżu planety karłowatej (134340) Pluton (http://pluto.jhuapl.edu/)

7 maja 2015 – ogłoszono wyniki analiz dawnych zdjęć z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, dzięki którym ustalono, że Galaktykę Andromedy otacza ogromne halo gorącego gazu – 3 razy większe i tysiąc razy masywniejsze, niż dotychczas sądzono (hubblesite.org, Sky & Telescope)

30 kwietnia 2015 – badająca Merkurego sonda kosmiczna MESSENGER zakończyła swoją misję rozbijając się o powierzchnię planety (NASA)

29 kwietnia 2015NASA poinformowała o uzyskaniu przez sondę New Horizons pierwszych zdjęć na tyle dobrej jakości, by dało się rozróżnić szczegóły powierzchni Plutona (NASA)

20 marca 2015całkowite zaćmienie Słońca, w Polsce widoczne jako częściowe (w różnych rejonach kraju obejmie 65-80% powierzchni Słońca) od ok. 9:40 do ok. 12:06 (CET) (www.urania.edu.pl), tego samego dnia o 23:45 (CET) rozpoczyna się astronomiczna wiosna (astronomia24.com)

Planeta karłowata (1) Ceres

7 marca 2015 – bezzałogowa sonda kosmiczna Dawn weszła na orbitę wokół planety karłowatej (1) Ceres (na zdjęciu)

5 marca 2015 – ogłoszono wyniki badań, według których ok. 4 miliardy lat temu dużą część powierzchni Marsa zajmował ocean wody (ESO)

Lądowanie Philae na powierzchni komety (wizja artysty)

12 listopada 2014 – lądownik Philae sondy Rosetta wylądował na powierzchni komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko (ESA)

6 listopada 2014 – naukowcy poinformowali o wykonaniu za pomocą Atacama Large Millimeter Array niezwykle dokładnych obrazów dysku protoplanetarnego wokół gwiazdy HL Tauri. Badania takich dysków pozwolą lepiej poznać proces powstawania planet (ESO; wcześniej już odkryto w tym układzie protoplanetę HL Tau b)

22 października – poinformowano o przeprowadzeniu analizy orbit blisko 500 komet obiegających gwiazdę beta Pictoris, w wyniku czego wyróżniono wśród nich dwie rodziny komet (ESO)

19 października – odkryta w styczniu 2013 roku kometa C/2013 A1 (zwana również Siding Spring od miejsca jej odkrycia) minęła Marsa w odległości zaledwie 139,5 tys. km, czyli w jednej trzeciej dystansu pomiędzy Księżycem a Ziemią. Kometa została zbadana przez sondy kosmiczne znajdujące się na orbicie wokół Marsa i łaziki pracujące na marsjańskiej powierzchni. Po raz pierwszy w historii bezpośrednio zbadano obiekt, który przybył prosto z Obłoku Oorta i najprawdopodobniej nic się nie zmienił od czasu uformowania Układu Słonecznego 4,6 miliarda lat temu (Space.com).

19 października – w wieku 63 lat zmarł prof. Janusz Gil – astronom i astrofizyk. Zajmował się m.in. badaniem pulsarów i gwiazd neutronowych (PAP)

6 października 2014 – ALMA, Atacama Large Millimeter/submillimeter Array, pokazuje coś, czego nigdy aż tak szczegółowo do tej pory nie oglądano: dokładną strukturę dysku wokół młodej gwiazdy, w którym tworzą się planety

2 października 2014 – poinformowano, że 29 czerwca 2014 roku naukowcy z Chile odkryli nowy quasi-księżyc Ziemi, 2014 OL339 (DailyMail)

Czy wiesz...
Pioneer 6

…co ujawniła misja sondy Pioneer 6? (na zdjęciu)

Eta Cygni

…które gwiazdy należą do najbardziej znanych przedstawicielek typu widmowego A, a które typu K? (jedna typu K na zdjęciu)

…jakie instrumenty naukowe ma lądownik Philae?

który obszar Słońca może być przedmiotem badań heliosejsmologii?

…ile czasu światło potrzebuje by przebyć strefę promienistą?

Europa Clipper

…gdzie ma dotrzeć Europa Clipper, przyszła sonda NASA? (na zdjęciu)

…że Lem wyprzedził Heweliusza w drodze na orbitę?

…który hodowca awokado ma swoje kratery na Marsie i na Księżycu?

Obserwatorium Rożen

…za co astronom Henri Chrétien dostał Oscara?

…z czym może kojarzyć się Rożen? (na zdjęciu)

…ilu było rzekomo zaginionych kosmonautów?

Kopuła teleskopu ESO 3,6m i Droga Mleczna

…jakich odkryć dokonano za pomocą 3,6-metrowego teleskopu ESO? (na zdjęciu na tle Drogi Mlecznej)

…do czego jest podobna kształtem planetoida (10) Hygiea?

…co łączy pierwsze odliczanie rakietowe w filmie z Willym Leyem?

…jak wyglądał meteor z 18 sierpnia 1783 roku?

…skąd pochodzi nazwa księżycowego krateru Langrenus?

…z jaką dokładnością satelita SPOT 7 wykonuje zdjęcia?

…co robił RADOM-7 na orbicie wokółksiężycowej?

…gdzie na niebie można znaleźć Krawędź Szczekającego Psa?

Artykuł miesiąca
Zdjęcie Plutona wykonane przez sondę New Horizons 13 lipca 2015 roku.

Pluton (oznaczenie oficjalne: (134340) Pluton) – planeta karłowata, plutoid, najjaśniejszy obiekt pasa Kuipera. Został odkryty w 1930 roku przez amerykańskiego astronoma Clyde’a Tombaugha. Od odkrycia do 2006 roku Pluton oficjalnie był uznawany za dziewiątą planetę Układu Słonecznego. 24 sierpnia 2006 roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna odebrała Plutonowi status planety, co oznacza, że w Układzie Słonecznym jest teraz tylko 8 planet. Pluton należy do szerszej grupy obiektów transneptunowych. Płaszczyzna, po której się porusza, jest mocno nachylona do płaszczyzny ekliptyki, z silnie ekscentryczną orbitą, która częściowo przebiega bliżej Słońca niż orbita Neptuna. Plutona obiega co najmniej pięć księżyców, z których jeden, Charon, ma tylko o połowę mniejszą średnicę od niego.

Jeszcze na długo przed odkryciem Plutona astronomowie przewidywali istnienie dużego ciała, krążącego poza orbitą Neptuna. Postawiono tezę, że za zaburzenia w ruchu Neptuna odpowiada niezaobserwowana planeta (Planeta X).

Pluton został odkryty 18 lutego 1930 roku przez amerykańskiego astronoma, Clyde’a Tombaugha, pracującego w Lowell Observatory w Arizonie.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Portret prof. Czesława Białobrzeskiego

Czesław Białobrzeski (ur. 31 sierpnia 1878 w Poszechoniu koło Jarosławia, Rosja, zm. 12 października 1953 w Warszawie) – polski fizyk teoretyk i astrofizyk.

W latach 1896–1901 studiował na Uniwersytecie Kijowskim. Studia kontynuował w latach 1908–1910 w Paryżu u prof. Langevina w Collège de France.

W roku 1914 został profesorem na Uniwersytecie Kijowskim. Po I wojnie światowej zorganizował Polskie Kolegium Uniwersyteckie, na czele którego stanął. W roku 1919 przyjechał w nowe granice odrodzonej Polski i objął katedrę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Dwa lata później przeniósł do Warszawy, gdzie objął katedrę na Uniwersytecie Warszawskim, a wkrótce potem został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności (od 1921) (po roku 1952 Polskiej Akademii Nauk). Był również członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1922) i Akademii Nauk Technicznych (od 1923).

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

NGC 6302 (również Sharpless 6, Mgławica Robak) – bipolarna mgławica planetarna znajdująca się w konstelacji Skorpiona. Została zaobserwowana po raz pierwszy przez Jamesa Dunlopa w 1826 roku, jednak jej odkrycie w 1880 roku przypisano Edwardowi Barnardowi. Mgławica ta znajduje się w odległości około 4000 lat świetlnych od Ziemi. Jest to jedna z najjaśniejszych mgławic planetarnych naszego nieba.

Do zrobienia

Do napisania

AGILE - ciemna galaktyka - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - Geoffrey Burbidge - Guillaume Le Gentil - International Ultraviolet Explorer - Marc W. Buie - montaż amerykański - orbita eliptyczna - oznaczanie planetoid - pętla koronalna - Seth Carlo Chandler - Societe Astronomique de France - standardy nazewnictwa astronomicznego - synteza apertury - syzygium (astronomia) - ścieżka Hayashi - teleskop Maksutowa - teleskop słoneczny - Teleskop Williama Herschela - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - woda na Marsie

więcej propozycji


Do poszerzenia

aberracja planetarna - anomalia prawdziwa - astrofotografia - asterosejsmologia - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - efekt Sachsa-Wolfe'a - ekstynkcja atmosferyczna - gaz międzyplanetarny - grupa Kreutza - gwiazda rozbłyskowa - heliofizyka - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Pierre Méchain - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - ramię spiralne - soczewka Barlowa - teleskop kosmiczny - tellurium - zagubione komety - zagubione planetoidy

Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?