Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

25 lipca 2016 – amerykańscy naukowcy poinformowali o odkryciu, że gorący gaz w halo Drogi Mlecznej rotuje podobnie, jak dysk Galaktyki (NASA, Urania)

15 czerwca 2016 – poinformowano o drugim przypadku zarejestrowania fali grawitacyjnej – 26 grudnia 2015 GW151226, przez detektory LIGO. Źródłem fal było zderzenie czarnych dziur o masach około 14 i 8 mas Słońca (Urania)

25 maja 2016ESO podpisało największy w historii astronomii naziemnej kontrakt na budowę kopuły i konstrukcji teleskopu E-ELT (ESO)

9 maja 2016przejście Merkurego przed tarczą Słońca (w Polsce zjawisko widoczne od godziny około 13:12 do zachodu Słońca)

Zdjęcie Makemake wraz z księżycem

29 kwietnia 2016 – opublikowano wyniki badań, według których mało aktywna kometa C/2014 S3 (PANSTARRS) jest pierwszym odkrytym skalistym ciałem z Obłoku Oorta, przypuszczalnie wyrzuconym tam z wewnętrznego Układu Słonecznego krótko po uformowaniu 4,5 mld lat temu (ESO)

26 kwietnia 2016 – poinformowano o odkryciu pierwszego naturalnego satelity planety karłowatej (136472) Makemake (oznaczonego S/2015 (136472) 1) (hubblesite.org)

11 lutego 2016 – międzynarodowy zespół naukowców poinformował o pierwszym w historii zarejestrowaniu fali grawitacyjnej14 września 2015 jednocześnie przez oba detektory LIGO (MIT, Caltech)

3 lutego 2016 – ogłoszono wyniki pierwszego pomiaru temperatury dużych ziaren pyłu (ok. 1 mm) w zewnętrznych częściach dysku protoplanetarnego. Zaskakująco niska temperatura (ok. –266 stopni Celsjusza zamiast oczekiwanej o 15–20 stopni wyższej) wskazuje na konieczność rewizji dotychczasowych modeli tego typu dysków (ESO)

Obraz radarowy planetoidy (357439) 2004 BL86 i jej satelity

26 stycznia 2016planetoida (357439) 2004 BL86 przeleciała w pobliżu Ziemi w odległości ok 1,2 mln km (NASA)

8 grudnia 2015 – na podstawie obserwacji za pomocą radiointerferometru ALMA poinformowano o:

18 listopada 2015 – opublikowano wyniki badań obrazów uzyskanych teleskopem VISTA, według których część masywnych galaktyk powstała zaledwie 1 miliard lat po Wielkim Wybuchu, co wskazuje na konieczność rewizji aktualnych modeli powstawania galaktyk we wczesnym Wszechświecie (ESO)

28 października 2015 – sonda kosmiczna Cassini przeleciała przez lodowe pióropusze gejzerów Enceladusa, jednego z księżyców Saturna, dokonując ich badań (Urania)

28 października 2015 – poinformowano o odkryciu nowej składowej Drogi Mlecznej, dysku złożonego z młodych gwiazd w centralnym zgrubieniu galaktycznym (ESO)

28 września 2015NASA poinformowała o zebraniu dowodów na występowanie na Marsie wody w stanie płynnym (NASA, Newsweek)

28 września 2015zaćmienie Księżyca, w godz. 04:11–05:23 całkowite, określane jako zaćmienie Superksiężyca z powodu jego wyjątkowej bliskości Ziemi w czasie obecnego zjawiska (kolejne podobne dopiero w 2033 roku) (Urania)

13 września 2015, godz. 06:40 – 11:05 UTC+2 – częściowe zaćmienie Słońca widoczne w południowej Afryce, na Atlantyku, Oceanie Indyjskim i Antarktydzie (Time and Date AS).

21 sierpnia 2015 – w Bałdach niedaleko od Olsztyna otwarto stację radioastronomiczną należącą do europejskiego systemu LOFAR (PAP)

5 sierpnia 2015 – poinformowano o zakończeniu procesu ratyfikacji umowy o przystąpieniu Polski do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) (PAP,kosmonauta.net)

Czy wiesz...
Alfa Vulpeculae
Zeta Leporis

…gdzie szukać olbrzyma nazywanego „gęsią”? (na ilustracji)

…ile lat świetlnych dzieli nas od „serca węża”?

gdzie planeta okrąża układ dwóch gwiazd w okresie około 50 tysięcy lat?

…która gwiazda milion lat temu była najjaśniejszą gwiazdą nocnego nieba? (na ilustracji)

…co powoduje spłaszczenie gwiazdy alfa Columbae?

…czym jest towarzysz Zubenelgenubi?

…kiedy gwiazda Scholza najbardziej zbliżyła się do Słońca?

Położenie gwiazdy eta Ceti

…dane z którego eksperymentu wskazują (choć nie dowodzą), że kształt Wszechświata jest płaski?

…gdzie wokół pomarańczowego olbrzyma krążą dwa gazowe olbrzymy? (na ilustracji)

…na jakich założeniach oparta jest kosmologia fizyczna?

…co oferuje swoim gościom Planetarium Niebo Kopernika?

…o wyrządzanie jakich szkód posądzane są duszki?

Jets of Enceladus and shadows (PIA17184).jpg

…czym jest i gdzie występuje kriowulkanizm? (na zdjęciu)

…w którym biurze czas zyskiwał miano międzynarodowego wzorca?

Artykuł miesiąca
Znane obiekty Pasa Kuipera (zielone) i dysku rozproszonego (pomarańczowe)

Pas Kuipera, zwany też pasem Edgewortha-Kuipera – obszar Układu Słonecznego rozciągający się za orbitą Neptuna, od 30 do około 50 j.a. od Słońca. Jest podobny do pasa planetoid, ale o wiele większy: 20 razy szerszy i 20–200 razy bardziej masywny. Podobnie jak pas planetoid, zawiera wiele małych obiektów, będących pozostałościami po procesie formowania się Układu Słonecznego. Krążą w nim co najmniej trzy planety karłowate: Pluton, Haumea i Makemake. O ile pas planetoid składa się głównie z obiektów skalnych i metalowych, większość obiektów Pasa Kuipera jest zbudowanych z zestalonych prostych związków, takich jak metan, amoniak i woda.

Do tej pory odkryto w nim ponad tysiąc ciał. Uważa się, że zawiera on ponad 70 000 obiektów o średnicy powyżej 100 km. Pierwotnie zakładano, że stanowi on główne źródło komet krótkookresowych o orbitach o długości poniżej 200 lat. Współczesne badania pokazały jednak, że orbity jego obiektów są dosyć stabilne, a docierające do wnętrza Układu komety pochodzą ze znajdującego się dalej dysku rozproszonego

przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Grote Reber

Grote Reber (ur. 22 grudnia 1911 w Wheaton, zm. 20 grudnia 2002 na Tasmanii) – amerykański astronom amator, jeden z pionierów radioastronomii.

W 1933 ukończył studia inżynieryjne na Armour Institute of Technology. W tym samym roku zetknął się z publikacją Karla Jansky'ego, który zaobserwował szumy zakłócające łączność radiową i stwierdził, że pochodzą one z obszaru Galaktyki. W 1937 roku Reber poświęcił swoje półroczne dochody i skonstruował antenę o średnicy 9 metrów oraz detektor, wykrywający sygnały o częstotliwości 160 megaherców. Systematyczne pomiary rozpoczął w 1939 roku. Jego artykuły, które opublikował w czasopiśmie Astrophysical Journal w 1940 i 1944 uważa się za początek radioastronomii.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

NGC 3242 (również Duch Jowisza) – mgławica planetarna o średnicy kątowej podobnej do średnicy Jowisza, znajdująca się w konstelacji Hydry. Została odkryta 7 lutego 1785 roku przez Williama Herschela. Mgławica ta jest odległa o około 1400 lat świetlnych od Ziemi.

Do zrobienia

Do napisania

(4953) 1990 MU - AGILE - astronomia babilońska - astronomia ultrafioletu - Atlas Coelestis - badania Jowisza - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Einstein Observatory - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - Geoffrey Burbidge - historia astronomii - Infrared Space Observatory - International Ultraviolet Explorer - Kepler-186 - mikro czarna dziura - obiekt głębokiego nieba - oznaczenia planetoid - planetoida klasy D - płaska Ziemia - Robert H. Dicke - Siding Spring Observatory - standardy nazewnictwa astronomicznego - synteza apertury - syzygium (astronomia) - ścieżka Hayashi - tablice alfonsyńskie - teleskop Dobsona - Teleskop Williama Herschela - termodynamika czarnej dziury - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - Wieża Einsteina

więcej propozycji


Do poszerzenia

aberracja planetarna - alidada - All Sky Automated Survey - anomalia prawdziwa - asterosejsmologia - błękitny olbrzym - błękitny nadolbrzym - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - czas efemeryd - ekstynkcja atmosferyczna - gaz międzyplanetarny - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - heliofizyka - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - NOAO - orbita heliosynchroniczna - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - ramię spiralne - rotacja gwiazd - równanie czasu - soczewka Barlowa - teleskop kosmiczny - Teleskopy Kecka - tellurium - Wielki Teleskop Kanaryjski - zagubione komety - zagubione planetoidy

Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?