Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

7 lutego 2019ESA ogłosiła wyniki analizy obserwacji gwiazd za pomocą sondy kosmicznej Gaia wskazujące, że zderzenie Galaktyki Andromedy z Drogą Mleczną nastąpi za 4,5 mld lat, więc ok. 0,6 mld lat później niż dotychczas sądzono (ESA, Urania)

31 stycznia 2019 – poinformowano o odkryciu przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a za gromadą kulistą NGC 6752 stosunkowo bliskiej galaktyki Bedin I, odległej od nas o ok. 28 mln lat świetlnych (hubblesite.org, Urania)

17 stycznia 2019 – astronomowie z University of Southampton odkryli, że czarna dziura 4U 1630–47 będąca składnikiem rentgenowskiego układu podwójnego obraca się z wielką prędkością, bliską maksymalnej teoretycznie dopuszczalnej prędkości obrotowej (University of Southampton, Urania)

9 stycznia 2019 – poinformowano o odkryciu dzięki zjawisku soczewkowania grawitacyjnego najdalszego i najjaśniejszego kwazara, J043947.08+163415.7, odległego od Słońca o ok. 12,8 mld lat świetlnych (Urania, Astrophysical Journal Letters)

Zdjęcie planetoidy (486958) 2014 MU69 zrobione 1 stycznia 2019 roku, z odległości 6700 km

1 stycznia 2019 – sonda kosmiczna New Horizons przeleciała w pobliżu obiektu Pasa Kuipera (486958) 2014 MU69 (planetoida na zdjęciu obok)

14 listopada 2018 – międzynarodowy zespół naukowców odkrył egzoplanetę krążącą wokół Gwiazdy Barnarda - GJ 699 b, jest to lodowa superziemia o okresie obiegu 233 dni (Urania, Nature)

31 października 2018 – zakończyła się misja sondy kosmicznej Dawn. Z powodu wyczerpania paliwa sonda nie mogła już manewrować, by komunikować się z Ziemią i ustawiać panele słoneczne do Słońca (NASA)

30 października 2018Kosmiczny Teleskop Keplera zakończył misję w związku ze zużyciem całego paliwa (NASA)

26 października 2018 – potwierdzono istnienie niezwykle trudnych do obserwacji, więc nawet kontrowersyjnych księżyców Kordylewskiego (Urania, ScienceDaily)

3 października 2018 – poinformowano o odkryciu pierwszego księżyca planety pozasłonecznej, Kepler-1625b-I (Science Advances, Urania)

27 lipca 2018 – wielka opozycja Marsa oraz całkowite zaćmienie Księżyca (środek fazy całkowitej o 22:22) (Urania, Urania)

Zdjęcie młodej planety krążącej wokół PDS 70

2 lipca 2018 – poinformowano o pierwszej w historii potwierdzonej obserwacji niedawno powstałej planety, krążącej wokół młodej gwiazdy zmiennej PDS 70 w gwiazdozbiorze Centaura (na zdjęciu obok) (ESO, Sky & Telescope)

30 czerwca 2018Międzynarodowy Dzień Planetoid (Urania)

27 czerwca 2018 – japońska sonda kosmiczna Hayabusa 2 dotarła do planetoidy (162173) Ryugu (JAXA, Urania)

czerwiec 2018 – opublikowano wyniki obserwacji satelity XMM-Newton wskazujące na istnienie gorącego gazu wypełniającego przestrzeń międzygalaktyczną, który może stanowić znaczną część materii barionowej wszechświata (ESA, Urania)

16 maja 2018 – według komunikatu ESO ALMA i VLT znalazły dowód na powstawanie gwiazd zaledwie 250 milionów lat po Wielkim Wybuchu (ESO)

15 maja 2018 – astronomowie odkryli najszybciej rosnącą spermasywną czarną dziurę, która co dwa dni pochłania masę równą masie Słońca (Australian National University, Urania)

Lądownik InSight podczas testów

5 maja 2018 – wystartowała misja sondy kosmicznej InSight, która ma zbadać wnętrze Marsa (obok zdjęcie lądownika) (NASA, Urania)

16 kwietnia 2018 – dokonano pierwszej obserwacji wskazującej na rozpoczęcie 25. cyklu słonecznego (Urania)

5 kwietnia 2018 – przedstawiono analizy wskazujące, że w galaktyce karłowatej Eridanus II jest znacznie mniej ciemnej materii, niż wynika to z aktualnych modeli, co wskazuje, że prawdopodobnie natura ciemnej materii jest bardziej złożona, niż to do tej pory zakładano (astro-ph.GA, Urania)

Czy wiesz...
InsSight spacecraft appendix gallery Image 55-full.jpg

…na pokładzie którego bezzałogowego lądownika (na ilustracji) zmierzającego na Marsa znajduje się polski penetrator?

…że marsjańską równinę wulkaniczną Elysium Planitia ukształtowały wylewy lawy i epizodyczne obfite powodzie?

…że z Czech nie widać krateru nazwanego na cześć Antonína Bečvářa?

…za pomocą której metody odkryto gazowego olbrzyma w układzie gwiazdy ε CrB?

dlaczego kiedyś bezpieczne loty kosmiczne mogą stać się niemożliwe?

IUE 1.jpg

…gdzie należy szukać nadolbrzyma świecącego 1600 razy jaśniej od Słońca?

…jak jasne cielę znalazło się w niedźwiedzicy?

…który satelita (na ilustracji) był „międzynarodowym badaczem ultrafioletu” i pomógł w napisaniu ponad 2500 prac naukowych?

…jakie „gęsi” wznoszą się w kosmos?

Artykuł miesiąca
Mozaika zdjęć Jowisza wykonanych w 2000 roku przez sondę Cassini. Widoczny jest cień księżyca Europa.

Jowisz — piąta w kolejności oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego. Jest gazowym olbrzymem, którego masa jest nieco mniejsza niż jedna tysięczna masy Słońca, a zarazem dwa i pół raza większa niż łączna masa wszystkich innych planet w Układzie Słonecznym. Jowisz wraz z Saturnem, Uranem i Neptunem to planety-olbrzymy, czasem nazywane również planetami jowiszowymi.

Planeta była znana astronomom w czasach starożytnych i była związana z mitologią i wierzeniami religijnymi wielu kultur. Starożytni Rzymianie nazwali planetę na cześć najważniejszego bóstwa swojej mitologiiJowisza. Obserwowany z Ziemi Jowisz może osiągnąć jasność obserwowaną do −2,95m. Jest to trzeci najjaśniejszy obiekt na nocnym niebie – po Księżycu i Wenus (także Mars może być czasami jaśniejszy od Jowisza, zwłaszcza gdy jest w pobliżu wielkiej opozycji).

przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Maria Mitchell, 1851

Maria Mitchell (ur. 1 sierpnia 1818 w Nantucket Island, USA, zm. 28 czerwca 1889 w Lynn) – pierwsza kobieta astronom w USA.

Urodziła się na wyspie Nantucket w Massachusetts. Jej rodzice należeli do kwakrów, którzy niekonwencjonalnie jak na tamte czasy, dali jej chłopięce wykształcenie. Pracowała jako bibliotekarka a także zajmowała się astronomią w obserwatorium jej ojca.

Używając teleskopu odkryła nazwaną później jej imieniem kometę (kometa 1847 VI, obecnie C/1847 T1) na jesieni 1847 roku. Kilka lat wcześniej król Fryderyk VI ustanowił nagrodę dla każdego odkrywcy "teleskopowych komet" (zbyt słabych, aby zobaczyć gołym okiem). Nagroda była przyznawana pierwszemu odkrywcy każdej kolejnej komety (niektóre były odkrywane przez kilka niezależnych osób). Ostatecznie Mitchell wygrała jedną z tych nagród, co dało jej międzynarodową sławę, jaką miała jedyna wcześniejsza odkrywczyni komet Caroline Herschel.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

NGC 1015 (również PGC 9988 lub UGC 2124) – galaktyka spiralna z poprzeczką (SBa), znajdująca się w gwiazdozbiorze Wieloryba w odległości około 118 milionów lat świetlnych od Ziemi. Odkrył ją Wilhelm Tempel 27 grudnia 1875 roku.

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg