Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

27 lipca 2018 – wielka opozycja Marsa oraz całkowite zaćmienie Księżyca (środek fazy całkowitej o 22:22) (Urania, Urania)

Zdjęcie młodej planety krążącej wokół PDS 70

2 lipca 2018 – poinformowano o pierwszej w historii potwierdzonej obserwacji niedawno powstałej planety, krążącej wokół młodej gwiazdy zmiennej PDS 70 w gwiazdozbiorze Centaura (na zdjęciu obok) (ESO, Sky & Telescope)

30 czerwca 2018Międzynarodowy Dzień Planetoid (Urania)

27 czerwca 2018 – japońska sonda kosmiczna Hayabusa 2 dotarła do planetoidy (162173) Ryugu (JAXA, Urania)

czerwiec 2018 – opublikowano wyniki obserwacji satelity XMM-Newton wskazujące na istnienie gorącego gazu wypełniającego przestrzeń międzygalaktyczną, który może stanowić znaczną część materii barionowej wszechświata (ESA, Urania)

16 maja 2018 – według komunikatu ESO ALMA i VLT znalazły dowód na powstawanie gwiazd zaledwie 250 milionów lat po Wielkim Wybuchu (ESO)

15 maja 2018 – astronomowie odkryli najszybciej rosnącą spermasywną czarną dziurę, która co dwa dni pochłania masę równą masie Słońca (Australian National University, Urania)

Artystyczna wizja InSight na Marsie

5 maja 2018 – wystartowała misja sondy kosmicznej InSight, która ma zbadać wnętrze Marsa (obok artystyczna wizja lądownika na Marsie) (NASA, Urania)

16 kwietnia 2018 – dokonano pierwszej obserwacji wskazującej na rozpoczęcie 25. cyklu słonecznego (Urania)

5 kwietnia 2018 – przedstawiono analizy wskazujące, że w galaktyce karłowatej Eridanus II jest znacznie mniej ciemnej materii, niż wynika to z aktualnych modeli, co wskazuje, że prawdopodobnie natura ciemnej materii jest bardziej złożona, niż to do tej pory zakładano (astro-ph.GA, Urania)

4 kwietnia 2018 – opublikowano informację o odkryciu 12 mniejszych czarnych dziur w pobliżu centralnej czarnej dziury związanej z radioźródłem Sagittarius A* w Centrum Drogi Mlecznej. Prawdopodobnie podobnych obiektów jest tam dużo więcej (Columbia University, Urania)

2 kwietnia 2018 – ogłoszono, że dzięki zjawisku soczewkowania grawitacyjnego odkryto najdalszą znaną gwiazdę, MACS J1149 Lensed Star 1 (Ikar) odległą o 9 miliardów lat świetlnych (hubblesite.org, Urania)

28 marca 2018 – ogłoszono odkrycie bardzo rozproszonej galaktyki NGC1052-DF2, która wydaje się nie mieć prawie wcale ciemnej materii, co wskazuje na potrzebę zmian dotychczasowych modeli zakładających, że jest ona głównym budulcem wszystkich galaktyk (Gemini Observatory, Urania)

14 marca 2018 – opublikowano pracę naukową, w której wykazano, że wszystkie galaktyki obracają się w ciągu jednego miliarda lat, niezależnie do tego, jakiej są wielkości (ICRAR, Urania)

1 marca 2018 – opublikowano nową teorię powstania ziemskiego Księżyca, która ma wyjaśnić zbieżność składu izotopowego obu ciał niebieskich (Sky&Telescope, Urania)

26 lutego 2018 – ogłoszono wyniki badań, według których dynamika ramion spiralnych Drogi Mlecznej jest znacznie bardziej złożona, niż oceniano to wcześniej (LaGuardia, Urania)

Animacja przelotu 1I/ʻOumuamua

18 października 2017 – w ramach programu obserwacyjnego Pan-STARRS odkryto planetoidę (lub kometę) 1I/ʻOumuamua, pierwszą o orbicie wyraźnie hiperbolicznej, co wskazuje, że prawdopodobnie pochodzi ona spoza Układu Słonecznego (animacja przelotu obok) (Urania)

11 października 2017 – poinformowano o odkryciu, że planetę karłowatą (136108) Haumea otacza pierścień (Phys.org, Nature, Urania)

Czy wiesz...
Sceptrum Brandenburgicum.JPG

…na czyją cześć utworzono gwiazdozbiór Sceptrum Brandenburgicum? (na ilustracji)

…że kiedyś na niebie można było zobaczyć koguta, kota, renifera i muchę?

…kto nie mógł się zgodzić, czy na niebie widoczny jest Ganimedes, czy Antinous?

…do kiedy na mapach nieba znajdowała się Harfa Jerzego?

…że Turdus Solitarius był nazywany także przedrzeźniaczem i sową?

Globus Aerostaticus.jpg

…który gwiazdozbiór nazwano dla upamiętnienia lotu balonu braci Montgolfier? (na ilustracji)

…że astronomowie nie mogli się pogodzić w kwestii, czy Herkules sąsiaduje z psem, czy z wężem?

…na której górze stoi Wolarz?

…że teleskop Hubble’a nie był pierwszym teleskopem umieszczonym na niebie przez człowieka?

…który astronom zaproponował wydzielenie gwiazdozbioru Małego Trójkąta?

Artykuł miesiąca
Meteor z roju perseid w 2010 roku nad teleskopem VLT.

Perseidy (PER) – jeden z najbardziej regularnych rojów meteorów, którego orbita przecina się każdego roku z ziemską w dniach 17 lipca24 sierpnia. Maksimum roju obserwuje się pomiędzy 12 a 14 sierpnia. Rój ten związany jest z kometą Swift-Tuttle. Podczas okresu występowania roju radiant przemieszcza się przez gwiazdozbiory: Kasjopei, Perseusza i Żyrafy (w maksimum aktywności znajduje się w pobliżu gwiazdy η Persei). Przeciętna aktywność tego roju w ostatnich latach wynosi około 100 ZHR.

Są one obserwowane od około 2000 lat, zaś najwcześniejsze informacje o obserwacjach pochodzą z Dalekiego Wschodu.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza

George Gamow (ros. Георгий Антонович Гамов, ur. 4 marca 1904 w Odessie – zm. 19 sierpnia 1968 w Boulder, Kolorado) – amerykański fizyk jądrowy i kosmolog, pochodzenia rosyjskiego.

W 1928 Gamow rozwiązał problem jądrowego rozpadu radioaktywnego alfa w oparciu o teorię kwantowego tunelowania.

W 1947 wraz ze współpracownikami opracował hipotezę powstawania pierwiastków („teoria α,β,γ” od nazwisk Alpher, Bethe i Gamow).

Gamow był popularyzatorem nauki, autorem cyklu książek o Panu Tompkinsie, w żartobliwy sposób przedstawiających m.in. teorię względności.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Mgławica Trójlistna Koniczyna (znana również jako Messier 20, M20 lub NGC 6514) – mgławica emisyjna (również obszar H II) powiązana z gromadą otwartą, znajdująca się w gwiazdozbiorze Strzelca. Została odkryta 5 czerwca 1764 roku przez Charlesa Messiera. (zdjęcie: ESO)

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg