Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

8 sierpnia 2017 – opublikowano wyniki badań, na podstawie których po raz pierwszy ustalono częstość obrotu wewnętrznego jądra Słońca. Okazało się, że obraca się w tempie jednego obrotu na około tydzień, więc prawie cztery razy szybciej niż zewnętrzne warstwy Słońca (Astronomy magazine, Urania)

18 lipca 2017 – poinformowano o odkryciu, że powtarzające się co około 27 dni trzęsienia ziemi na Księżycu wywoływane są przez siły pływowe w układzie Ziemia-Księżyc (Journal of Geophysical Research, Urania)

14 lipca 2017 – podano, że według najnowszych badań liczba komet długookresowych o średnicy co najmniej 1 km jest około siedem razy większa niż wcześniej sądzono (The Astronomical Journal, Urania)

22 maja 2017 – amerykańscy naukowcy przedstawili hipotezę o istnieniu nowego kształtu planet, nazwanych obiektami synestialnymi, o kształcie podobnym do donuta; taki kształt mogła mieć młoda Ziemia po zderzeniu, w wyniku którego następnie ukształtował się Księżyc (Journal of Geophysical Research, Urania)

22 maja 2017 – opublikowano wyniki badań, według których głównym źródłem antymaterii obserwowanej w Drodze Mlecznej (pozytonów) są izotopy radioaktywne tytanu 44 wyrzucane w wyniku wybuchu nielicznej klasy supernowych typu SN1991bg; problem ten był badany od 40 lat (Nature Astronomy, Astronomy.com, Urania)

3 maja 2017 – poinformowano, że w przestrzeni pomiędzy pierścieniami Saturna a atmosferą planety sonda Cassini napotkała zaskakująco mało kosmicznego pyłu, praktycznie pustkę (Astronomy Magazine, Urania)

6 kwietnia 2017 – opublikowano wyniki badań na podstawie przeglądu galaktyk SDSS, z których wynika, że wokół Drogi Mlecznej istnieje ogromne halo gazowego wodoru o masie porównywalnej z całkowitą masą gwiazd Galaktyki (arxiv, Urania)

Artystyczna wizja TRAPPIST-1

22 lutego 2017 – międzynarodowy zespół astronomów poinformował o odkryciu kolejnych czterech planet w układzie gwiazdy TRAPPIST-1, więc jej układ planetarny liczy co najmniej 7 planet skalistych (obok wizja artystyczna układu)

16 stycznia 2017 – zmarł astronauta Eugene Cernan, który jako ostatni chodził po Księżycu (Urania)

7 grudnia 2016 – opublikowano wyniki analizy danych naukowych z nowego, wielkiego przeglądu galaktyk, według których ciemna materia może być mniej gęsta i bardziej równomiernie rozmieszczona, niż do tej pory oczekiwano (ESO)

30 listopada 2016 – poinformowano o pierwszej obserwacji polaryzacji światła emitowanego przez gwiazdę neutronową RX J1856.5-3754, która może wskazywać, że przestrzeń wokół tej gwiazdy podlega efektowi kwantowemu znanemu jako dwójłomność próżni (ESO)

26 października 2016 – międzynarodowa grupa astronomów poinformowała o niespodziewanym odkryciu wokół wszystkich 19 jasnych kwazarów zbadanych przez teleskop VLT halo w postaci olbrzymich świecących obłoków gazu otaczających kwazary (ESO)

Artystyczna wizja ExoMars

16 października 2016 – sonda kosmiczna ExoMars (na ilustracji) pomyślnie weszła na orbitę wokół Marsa (Urania), natomiast lądownik Schiaparelli najwyraźniej rozbił się podczas próby lądowania na powierzchni planety (Urania)

11 października 2016 – odkryto kolejny duży obiekt transneptunowy, 2014 UZ224, o średnicy przypuszczalnie ponad 500 km, krążący w średniej odległości odległości około 16 miliardów km od Słońca; pełny obieg wokół Słońca zajmuje mu około 1100 lat. (onet.pl)

11 października 2016 – zespół naukowców kierowany przez Christophera Conselice opublikował wyniki badań, według których w widzialnym Wszechświecie jest około 2 bilionów galaktyk, to jest 10–20 razy więcej, niż wynikało z wcześniejszych oszacowań (Urania praca naukowa)

Czy wiesz...
Saturn Kelvin Helmholtz.jpg

…na czym polega niestabilność Kelvina-Helmholtza? (na ilustracji widoczna w atmosferze Saturna)

…w jakim celu Chińczycy planują wysłać na Księżyc sondę kosmiczną Chang’e 5?

Landsat5.jpg

…który satelita obserwacji Ziemi (na ilustracji) został wpisany do Księgi rekordów Guinnessa jako najdłużej działający?

Einsteinturm 7443a.jpg

…w jakim celu zbudowano wieżę Einsteina (na zdjęciu)?

…która gwiazda, będąca czerwonym olbrzymem o jasności 1870 razy większej od Słońca, znajduje się na tzw. gałęzi asymptotycznej?

…którą gwiazdę Arabowie zaliczali do grona „matek wielbłądzic”?

…dlaczego nie ukończono budowy obserwatorium astronomicznego na górze Korek?

Sherbourne Wesley Burnham.jpg

…tysiące jakich obiektów astronomicznych skatalogował Sherburne Wesley Burnham (na zdjęciu)?

…dlaczego Seth Carlo Chandler porzucił na pewien czas pracę naukową i jak dzięki temu mógł później wesprzeć propagowanie astronomii?

…w jaki sposób Giovanni Domenico Maraldi wykorzystał księżyce Jowisza do pomiarów geodezyjnych?

…z co najmniej ilu obiektów składa się gwiazda wielokrotna beta Capricorni?

…ile żelaza, w porównaniu do Słońca, zawiera gwiazda alfa2 Capricorni, nazywana również „kozą”?

Artykuł miesiąca
Zdjęcie Urana wykonane w 1986 roku przez sondę Voyager 2.

Urangazowy olbrzym, siódma w kolejności od Słońca planeta Układu Słonecznego. Jest także trzecią pod względem wielkości i czwartą pod względem masy planetą naszego systemu. Nazwa planety pochodzi od Uranosa, który był bogiem i uosobieniem nieba w mitologii greckiej (klasyczna greka: Οὐρανός), ojcem Kronosa (Saturna) i dziadkiem Zeusa (Jowisza). Choć jest widoczny gołym okiem, podobnie jak pięć innych planet, umknął uwadze starożytnych obserwatorów ze względu na niską jasność i powolny ruch po sferze niebieskiej. Sir William Herschel ogłosił odkrycie planety w dniu 13 marca 1781, po raz pierwszy w historii nowożytnej rozszerzając znane granice Układu Słonecznego. Uran to również pierwsza planeta odkryta przy pomocy teleskopu.

Uran budową i składem chemicznym przypomina Neptuna, a obie planety mają odmienną budowę i skład niż większe gazowe olbrzymy: Jowisz i Saturn. Astronomowie czasem umieszczają je w oddzielnej kategorii „lodowych olbrzymów”.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza

John Scoville Hall (ur. 20 czerwca 1908 w Old Lyme, Connecticut, USA, zm. 15 października 1991 w Oak Creek, Arizona) – amerykański astronom, dyrektor Lowell Observatory, jeden z pionierów zastosowania fotokomórek do badania światła gwiazd.

Rozpoczął edukację w Amherst College, który ukończył w roku 1930 (uzyskując stopień A.B.). Naukę kontynuował na Yale University, uzyskując stopień doktora (Ph.D.) z astronomii w roku 1933. W roku 1967 otrzymał doktorat honorowy (Sc.D.) Ohio Wesleyan University.

Od roku 1933 Hall był asystentem na Columbia University; w roku 1934, rozpoczął wykłady w Sproul Observatory Swarthmore College. W roku 1938 opuścił Swarthmore i rozpoczął pracę jako assistant professor w Amherst College, gdzie pozostał do roku 1942. W tym czasie rozpoczął prace nad radarem w Radiation Lab MIT. Wycofał się z MIT w 1946 roku, kiedy to otrzymał posadę profesorską w Amherst College (associate professor).

Od roku 1948 Hall pracował dla U.S. Naval Observatory w Waszyngtonie, D.C. pełniąc funkcję dyrektora wydziału Astronomii i Astrofizyki.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

NGC 6826 (również Mgławica Mrugająca) – mgławica planetarna znajdująca się w konstelacji Łabędzia. Została odkryta 6 września 1793 roku przez Williama Herschela. Jest odległa od około 3900 do 5200 lat świetlnych od Ziemi. (zdjęcie: HST)

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - International Ultraviolet Explorer - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?