Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności
Zdjęcie Makemake wraz z księżycem

26 kwietnia 2016 – poinformowano o odkryciu pierwszego naturalnego satelity planety karłowatej (136472) Makemake (oznaczonego S/2015 (136472) 1) (hubblesite.org)

11 lutego 2016 – międzynarodowy zespół naukowców poinformował o pierwszym w historii zarejestrowaniu fali grawitacyjnej14 września 2015 jednocześnie przez oba detektory LIGO (MIT, Caltech)

3 lutego 2016 – ogłoszono wyniki pierwszego pomiaru temperatury dużych ziaren pyłu (ok. 1 mm) w zewnętrznych częściach dysku protoplanetarnego. Zaskakująco niska temperatura (ok. –266 stopni Celsjusza zamiast oczekiwanej o 15–20 stopni wyższej) wskazuje na konieczność rewizji dotychczasowych modeli tego typu dysków (ESO)

Obraz radarowy planetoidy (357439) 2004 BL86 i jej satelity

26 stycznia 2016planetoida (357439) 2004 BL86 przeleciała w pobliżu Ziemii w odległości ok 1,2 mln km (NASA)

8 grudnia 2015 – na podstawie obserwacji za pomocą radiointerferometru ALMA poinformowano o:

18 listopada 2015 – opublikowano wyniki badań obrazów uzyskanych teleskopem VISTA, według których część masywnych galaktyk powstała zaledwie 1 miliard lat po Wielkim Wybuchu, co wskazuje na konieczność rewizji aktualnych modeli powstawania galaktyk we wczesnym Wszechświecie (ESO)

28 października 2015 – sonda kosmiczna Cassini przeleciała przez lodowe pióropusze gejzerów Enceladusa, jednego z księżyców Saturna, dokonując ich badań (Urania)

28 października 2015 – poinformowano o odkryciu nowej składowej Drogi Mlecznej, dysku złożonego z młodych gwiazd w centralnym zgrubieniu galaktycznym (ESO)

28 września 2015NASA poinformowała o zebraniu dowodów na występowanie na Marsie wody w stanie płynnym (NASA, Newsweek)

28 września 2015zaćmienie Księżyca, w godz. 04:11–05:23 całkowite, określane jako zaćmienie Superksiężyca z powodu jego wyjątkowej bliskości Ziemi w czasie obecnego zjawiska (kolejne podobne dopiero w 2033 roku) (Urania)

13 września 2015, godz. 06:40 – 11:05 UTC+2 – częściowe zaćmienie Słońca widoczne w południowej Afryce, na Atlantyku, Oceanie Indyjskim i Antarktydzie (Time and Date AS).

21 sierpnia 2015 – w Bałdach niedaleko od Olsztyna otwarto stację radioastronomiczną należącą do europejskiego systemu LOFAR (PAP)

5 sierpnia 2015 – poinformowano o zakończeniu procesu ratyfikacji umowy o przystąpieniu Polski do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) (PAP,kosmonauta.net)

Zdjęcie Plutona zrobione przez sondę 13 lipca 2015 r.

23 lipca 2015 – dzięki teleskopowi Keplera odkryto planetę Kepler-452b i jej gwiazdę macierzystą, które przypominają naszą Ziemię i Słońce.

14 lipca 2015 – przelot sondy New Horizons w pobliżu planety karłowatej (134340) Pluton (http://pluto.jhuapl.edu/)

7 maja 2015 – ogłoszono wyniki analiz dawnych zdjęć z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, dzięki którym ustalono, że Galaktykę Andromedy otacza ogromne halo gorącego gazu – 3 razy większe i tysiąc razy masywniejsze, niż dotychczas sądzono (hubblesite.org, Sky & Telescope)

30 kwietnia 2015 – badająca Merkurego sonda kosmiczna MESSENGER zakończyła swoją misję rozbijając się o powierzchnię planety (NASA)

Czy wiesz...
Alfa Vulpeculae
Zeta Leporis

…gdzie szukać olbrzyma nazywanego „gęsią”? (na ilustracji)

…ile lat świetlnych dzieli nas od „serca węża”?

gdzie planeta okrąża układ dwóch gwiazd w okresie około 50 tysięcy lat?

…która gwiazda milion lat temu była najjaśniejszą gwiazdą nocnego nieba? (na ilustracji)

…co powoduje spłaszczenie gwiazdy alfa Columbae?

…czym jest towarzysz Zubenelgenubi?

…kiedy gwiazda Scholza najbardziej zbliżyła się do Słońca?

Położenie gwiazdy eta Ceti

…dane z którego eksperymentu wskazują (choć nie dowodzą), że kształt Wszechświata jest płaski?

…gdzie wokół pomarańczowego olbrzyma krążą dwa gazowe olbrzymy? (na ilustracji)

…na jakich założeniach oparta jest kosmologia fizyczna?

…co oferuje swoim gościom Planetarium Niebo Kopernika?

…o wyrządzanie jakich szkód posądzane są duszki?

Jets of Enceladus and shadows (PIA17184).jpg

…czym jest i gdzie występuje kriowulkanizm? (na zdjęciu)

…w którym biurze czas zyskiwał miano międzynarodowego wzorca?

Artykuł miesiąca
Zdjęcie Marsa zrobione przez sondę Viking 1

Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji z Ziemi wydaje się rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety zawiera tlenki żelaza. Mars jest planetą wewnętrzną z cienką atmosferą, o powierzchni usianej kraterami uderzeniowymi, podobnie jak powierzchnia Księżyca. Występują tu także inne rodzaje ukształtowania terenu, podobne do ziemskich: wulkany, doliny, pustynie i polarne czapy lodowe. Okres obrotu wokół własnej osi jest niewiele dłuższy niż Ziemi i wynosi 24,6229 godziny (24 h 37 min 22 s). Na Marsie znajduje się najwyższa góra w Układzie Słonecznym – Olympus Mons i największy kanion – Valles Marineris. Gładki obszar równinny Vastitas Borealis na półkuli północnej obejmuje 40% powierzchni planety i może być pozostałością ogromnego uderzenia. W przeciwieństwie do Ziemi, Mars jest geologicznie i tektonicznie nieaktywny.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Thomas Brisbane jako gubernator Nowej Południowej Walii

Sir Thomas Brisbane (ur. 23 lipca 1773 w Largs, zm. 27 stycznia 1860 w Largs) – brytyjski żołnierz, astronom i administrator kolonialny, w latach 1821–1825 gubernator Nowej Południowej Walii. Od jego nazwiska pochodzi nazwa australijskiego miasta Brisbane.

Astronomia i późniejsze życie

Brisbane przez całe życie interesował się astronomią, którą skończył na uniwersytecie, i choć nie utrzymywał się z niej, aktywnie prowadził obserwacje i prowadził profesjonalny zapis ich wyników. W 1808 roku stworzył swoje pierwsze obserwatorium astronomiczne, położone na terenie jego dóbr rodowych w Szkocji. Gdy został mianowany gubernatorem, zabrał ze sobą do Australii sprzęt astronomiczny oraz dwóch badaczy: Niemca Carla Ludwiga Christiana Rümkera i Szkota Jamesa Dunlopa. Z ich pomocą w 1822 roku otworzył w Parramacie pierwsze w Australii profesjonalne obserwatorium astronomiczne.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Mgławica Hantle (znana także jako M27, NGC 6853 lub Chinka) – mgławica planetarna znajdująca się w gwiazdozbiorze Liska. Została odkryta 12 lipca 1764 roku przez Charlesa Messiera. Jej nazwa Hantle (ang. Dumbbell) pochodzi od opisu Johna Herschela, który obserwował ją w 1828 roku. W jej wnętrzu znajduje się największy do tej pory odkryty biały karzeł.

Do zrobienia

Do napisania

(4953) 1990 MU - AGILE - astronomia babilońska - astronomia ultrafioletu - Atlas Coelestis - badania Jowisza - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Einstein Observatory - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - Geoffrey Burbidge - historia astronomii - Infrared Space Observatory - International Ultraviolet Explorer - Kepler-186 - mikro czarna dziura - obiekt głębokiego nieba - oznaczenia planetoid - planetoida klasy D - płaska Ziemia - Robert H. Dicke - Siding Spring Observatory - standardy nazewnictwa astronomicznego - synteza apertury - syzygium (astronomia) - ścieżka Hayashi - tablice alfonsyńskie - teleskop Dobsona - Teleskop Williama Herschela - termodynamika czarnej dziury - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - Wieża Einsteina

więcej propozycji


Do poszerzenia

aberracja planetarna - alidada - All Sky Automated Survey - anomalia prawdziwa - asterosejsmologia - błękitny olbrzym - błękitny nadolbrzym - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - czas efemeryd - ekstynkcja atmosferyczna - gaz międzyplanetarny - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - heliofizyka - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - NOAO - orbita heliosynchroniczna - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - ramię spiralne - rotacja gwiazd - równanie czasu - soczewka Barlowa - teleskop kosmiczny - Teleskopy Kecka - tellurium - Wielki Teleskop Kanaryjski - zagubione komety - zagubione planetoidy

Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?