Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

15 maja 2018 – astronomowie odkryli najszybciej rosnącą spermasywną czarną dziurę, która co dwa dni pochłania masę równą masie Słońca (Australian National University, Urania)

Artystyczna wizja InSight na Marsie

5 maja 2018 – wystartowała misja sondy kosmicznej InSight, która ma zbadać wnętrze Marsa (obok artystyczna wizja lądownika na Marsie) (NASA, Urania)

16 kwietnia 2018 – dokonano pierwszej obserwacji wskazującej na rozpoczęcie 25. cyklu słonecznego (Urania)

5 kwietnia 2018 – przedstawiono analizy wskazujące, że w galaktyce karłowatej Eridanus II jest znacznie mniej ciemnej materii, niż wynika to z aktualnych modeli, co wskazuje, że prawdopodobnie natura ciemnej materii jest bardziej złożona, niż to do tej pory zakładano (astro-ph.GA, Urania)

4 kwietnia 2018 – opublikowano informację o odkryciu 12 mniejszych czarnych dziur w pobliżu centralnej czarnej dziury związanej z radioźródłem Sagittarius A* w Centrum Drogi Mlecznej. Prawdopodobnie podobnych obiektów jest tam dużo więcej (Columbia University, Urania)

2 kwietnia 2018 – ogłoszono, że dzięki zjawisku soczewkowania grawitacyjnego odkryto najdalszą znaną gwiazdę, MACS J1149 Lensed Star 1 (Ikar) odległą o 9 miliardów lat świetlnych (hubblesite.org, Urania)

28 marca 2018 – ogłoszono odkrycie bardzo rozproszonej galaktyki NGC1052-DF2, która wydaje się nie mieć prawie wcale ciemnej materii, co wskazuje na potrzebę zmian dotychczasowych modeli zakładających, że jest ona głównym budulcem wszystkich galaktyk (Gemini Observatory, Urania)

14 marca 2018 – opublikowano pracę naukową, w której wykazano, że wszystkie galaktyki obracają się w ciągu jednego miliarda lat, niezależnie do tego, jakiej są wielkości (ICRAR, Urania)

1 marca 2018 – opublikowano nową teorię powstania ziemskiego Księżyca, która ma wyjaśnić zbieżność składu izotopowego obu ciał niebieskich (Sky&Telescope, Urania)

26 lutego 2018 – ogłoszono wyniki badań, według których dynamika ramion spiralnych Drogi Mlecznej jest znacznie bardziej złożona, niż oceniano to wcześniej (LaGuardia, Urania)

Animacja przelotu 1I/ʻOumuamua

18 października 2017 – w ramach programu obserwacyjnego Pan-STARRS odkryto planetoidę 1I/ʻOumuamua, pierwszą o orbicie wyraźnie hiperbolicznej, co wskazuje, że prawdopodobnie pochodzi ona spoza Układu Słonecznego (animacja przelotu obok) (Urania)

11 października 2017 – poinformowano o odkryciu, że planetę karłowatą (136108) Haumea otacza pierścień (Phys.org, Nature, Urania)

10 października 2017 – opublikowano wyniki badań jednej z najjaśniejszych w historii gwiazd nowych, zaobserwowanej blisko rok wcześniej, 14 października 2016 SMCN 2016-10a w Małym Obłoku Magellana (Urania)

15 września 2017 – koniec misji sondy Cassini przez kontrolowane wejście i spłonięcie w atmosferze Saturna[1]

17 sierpnia 2017 – piąta w historii detekcja fal grawitacyjnych, oznaczona jako GW170817, po raz pierwszy została zaobserwowana także w różnych zakresach fal elektromagnetycznych, potwierdzając przewidywania teoretyczne zjawiska kilonowej (ESO)

8 sierpnia 2017 – opublikowano wyniki badań, na podstawie których po raz pierwszy ustalono częstość obrotu wewnętrznego jądra Słońca. Okazało się, że obraca się w tempie jednego obrotu na około tydzień, więc prawie cztery razy szybciej niż zewnętrzne warstwy Słońca (Astronomy magazine, Urania)

18 lipca 2017 – poinformowano o odkryciu, że powtarzające się co około 27 dni trzęsienia ziemi na Księżycu wywoływane są przez siły pływowe w układzie Ziemia-Księżyc (Journal of Geophysical Research, Urania)

14 lipca 2017 – podano, że według najnowszych badań liczba komet długookresowych o średnicy co najmniej 1 km jest około siedem razy większa niż wcześniej sądzono (The Astronomical Journal, Urania)

Czy wiesz...
Sceptrum Brandenburgicum.JPG

…na czyją cześć utworzono gwiazdozbiór Sceptrum Brandenburgicum? (na ilustracji)

…że kiedyś na niebie można było zobaczyć koguta, kota, renifera i muchę?

…kto nie mógł się zgodzić, czy na niebie widoczny jest Ganimedes, czy Antinous?

…do kiedy na mapach nieba znajdowała się Harfa Jerzego?

…że Turdus Solitarius był nazywany także przedrzeźniaczem i sową?

Globus Aerostaticus.jpg

…który gwiazdozbiór nazwano dla upamiętnienia lotu balonu braci Montgolfier? (na ilustracji)

…że astronomowie nie mogli się pogodzić w kwestii, czy Herkules sąsiaduje z psem, czy z wężem?

…na której górze stoi Wolarz?

…że teleskop Hubble’a nie był pierwszym teleskopem umieszczonym na niebie przez człowieka?

…który astronom zaproponował wydzielenie gwiazdozbioru Małego Trójkąta?

Artykuł miesiąca
Zdjęcie Saturna wykonane z sondy Cassini

Saturngazowy olbrzym, szósta planeta Układu Słonecznego pod względem oddalenia od Słońca, druga po Jowiszu pod względem masy i wielkości. Charakterystyczną jego cechą są pierścienie, składające się głównie z lodu i w mniejszej ilości z odłamków skalnych; inne planety-olbrzymy także mają systemy pierścieni, ale żaden z nich nie jest tak rozległy, ani tak jasny. Według danych z lipca 2013 roku znane są 62 naturalne satelity Saturna.

Promień Saturna jest około 9 razy większy od promienia Ziemi. Chociaż jego gęstość to tylko jedna ósma średniej gęstości Ziemi, ze względu na wielokrotnie większą objętość masa Saturna jest dziewięćdziesiąt pięć razy większa niż masa Ziemi. We wnętrzu Saturna panują ciśnienie i temperatura, których nie udało się dotąd uzyskać w laboratoriach na Ziemi.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
George Van Biesbroeck przy teleskopie

George-Achille Van Biesbroeck (ur. 21 stycznia 1880 w Gandawie, zm. 23 lutego 1974) – amerykański astronom pochodzenia belgijskiego.

Z wykształcenia był inżynierem budownictwa, ale w 1904 roku porzucił dotychczasowe zajęcie i podjął pracę w Belgijskim Obserwatorium Królewskim w Ukkel.

W 1915, w czasie I wojny światowej otrzymał zaproszenie do Obserwatorium Yerkes. Zabrał ze sobą rodzinę i osiedlił się w Stanach Zjednoczonych na stałe. Prowadził badania nad kometami, planetoidami, gwiazdami podwójnymi i gwiazdami zmiennymi.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Mgławica Hantle (znana także jako M27, NGC 6853 lub Chinka) – mgławica planetarna znajdująca się w gwiazdozbiorze Liska. Została odkryta 12 lipca 1764 roku przez Charlesa Messiera. Jej nazwa Hantle (ang. Dumbbell) pochodzi od opisu Johna Herschela, który obserwował ją w 1828 roku. W jej wnętrzu znajduje się największy do tej pory odkryty biały karzeł.

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?
  1. Jet Propulsion Laboratory: The Grand Finale Toolkit (ang.). [dostęp 2017–04–18].