Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

25 września 2016 – w chińskiej prowincji Kuejczou oficjalnie uruchomiono największy na świecie radioteleskop z pojedynczą, 500-metrową czaszą, FAST (Science, Sky & Telescope)

wrzesień 2016 – poinformowano o udostępnieniu pierwszych wyników badań sondy ESA Gaia, która wykonała pomiary astrometryczne miliarda gwiazd (Sky & Telescope, AstroNET)

Start OSIRIS-REx

8 września 2016 – start sondy NASA OSIRIS-REx (na zdjęciu) z misją sprowadzenia na Ziemię próbek planetoidy (101955) Bennu

25 lipca 2016 – amerykańscy naukowcy poinformowali o odkryciu, że gorący gaz w halo Drogi Mlecznej rotuje podobnie, jak dysk Galaktyki (NASA, Urania)

15 czerwca 2016 – poinformowano o drugim przypadku zarejestrowania fali grawitacyjnej – 26 grudnia 2015 GW151226, przez detektory LIGO. Źródłem fal było zderzenie czarnych dziur o masach około 14 i 8 mas Słońca (Urania)

25 maja 2016ESO podpisało największy w historii astronomii naziemnej kontrakt na budowę kopuły i konstrukcji teleskopu E-ELT (ESO)

9 maja 2016przejście Merkurego przed tarczą Słońca (w Polsce zjawisko widoczne od godziny około 13:12 do zachodu Słońca)

Zdjęcie Makemake wraz z księżycem

29 kwietnia 2016 – opublikowano wyniki badań, według których mało aktywna kometa C/2014 S3 (PANSTARRS) jest pierwszym odkrytym skalistym ciałem z Obłoku Oorta, przypuszczalnie wyrzuconym tam z wewnętrznego Układu Słonecznego krótko po uformowaniu 4,5 mld lat temu (ESO)

26 kwietnia 2016 – poinformowano o odkryciu pierwszego naturalnego satelity planety karłowatej (136472) Makemake (oznaczonego S/2015 (136472) 1) (hubblesite.org)

11 lutego 2016 – międzynarodowy zespół naukowców poinformował o pierwszym w historii zarejestrowaniu fali grawitacyjnej14 września 2015 jednocześnie przez oba detektory LIGO (MIT, Caltech)

3 lutego 2016 – ogłoszono wyniki pierwszego pomiaru temperatury dużych ziaren pyłu (ok. 1 mm) w zewnętrznych częściach dysku protoplanetarnego. Zaskakująco niska temperatura (ok. –266 stopni Celsjusza zamiast oczekiwanej o 15–20 stopni wyższej) wskazuje na konieczność rewizji dotychczasowych modeli tego typu dysków (ESO)

Obraz radarowy planetoidy (357439) 2004 BL86 i jej satelity

26 stycznia 2016planetoida (357439) 2004 BL86 przeleciała w pobliżu Ziemi w odległości ok 1,2 mln km (NASA)

8 grudnia 2015 – na podstawie obserwacji za pomocą radiointerferometru ALMA poinformowano o:

18 listopada 2015 – opublikowano wyniki badań obrazów uzyskanych teleskopem VISTA, według których część masywnych galaktyk powstała zaledwie 1 miliard lat po Wielkim Wybuchu, co wskazuje na konieczność rewizji aktualnych modeli powstawania galaktyk we wczesnym Wszechświecie (ESO)

28 października 2015 – sonda kosmiczna Cassini przeleciała przez lodowe pióropusze gejzerów Enceladusa, jednego z księżyców Saturna, dokonując ich badań (Urania)

28 października 2015 – poinformowano o odkryciu nowej składowej Drogi Mlecznej, dysku złożonego z młodych gwiazd w centralnym zgrubieniu galaktycznym (ESO)

Czy wiesz...
IC 5148

…jaka przyszłość czeka Mk34?

…co znajduje się w centrum Koła Zapasowego powiększającego się z prędkością 50 km/s (na zdjęciu)?

LAMOST

…widma ilu obiektów astronomicznych może badać w ciągu jednej nocy chiński teleskop LAMOST (na zdjęciu)?

…w jaki sposób został odkryty naturalny satelita planety karłowatej Makemake?

…że z Ziemi widać, jak przed tarczą gwiazdy HR 8832 przechodzi skalista planeta?

…jaka przyszłość czeka podolbrzyma o nazwie ypsilon Scorpii?

…co wpływa na osobliwe widmo gwiazdy theta Aurigae?

…dlaczego Kosmos 419 nie dotarł na Marsa?

GN-z11

…ile miliardów lat biegło światło od najdalszej zaobserwowanej galaktyki GN-z11? (na zdjęciu)

…jak rodzi się gwiazda?

…w jakim związku pozostaje układ 24 Sex?

Kopernik Observatory & Science Center

…gdzie szukać dwóch pomarańczowych karłów krążących wokół olbrzyma?

…które amerykańskie obserwatorium astronomiczne (na zdjęciu) otwarto dla uczczenia pamięci sławnego polskiego astronoma?

Artykuł miesiąca
Proxima Centauri

Proxima Centauri (łac. proxima – najbliższa) – gwiazda typu czerwony karzeł, znajdująca się około 4,24 lat świetlnych (40 bilionów km) od Ziemi, w gwiazdozbiorze Centaura. Została odkryta w 1915 przez Roberta Innesa. Jest najbliższą Słońca gwiazdą, jednak jej blask jest zbyt słaby, aby można ją było dostrzec gołym okiem. Znajduje się w odległości 0,23 roku świetlnego od układu podwójnego alfa Centauri i może stanowić razem z nim układ potrójny.

Dzięki niewielkiej odległości do niej udało się bezpośrednio zmierzyć jej rozmiar kątowy i na tej podstawie określić jej średnicę na około 1/7 średnicy Słońca. Ponieważ jej masa wynosi około 1/8 masy Słońca, jej średnia gęstość jest około 40 razy większa niż gęstość Słońca.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Sir Isaac Newton

Isaac Newton (ur. 25 grudnia 1642?/4 stycznia 1643 w Woolsthorpe-by-Colsterworth, zm. 20 marca?/31 marca 1727 w Kensington) – angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof, historyk, badacz Biblii i alchemik. Odkrywca trzech zasad dynamiki.

W swoim dziele Philosophiae naturalis principia mathematica (1687) przedstawił prawo powszechnego ciążenia oraz prawa ruchu, leżące u podstaw mechaniki klasycznej. Niezależnie od Gottfrieda Leibniza przyczynił się do rozwoju rachunku różniczkowego i całkowego. Opis zjawisk fizycznych za pomocą równań różniczkowych jest do dzisiaj cechą fizyki.

Jako pierwszy wykazał, że te same prawa rządzą ruchem ciał na Ziemi, jak i ruchem ciał niebieskich. Jego dociekania doprowadziły do rewolucji naukowej i powszechnego przyjęcia teorii heliocentryzmu. Podał matematyczne uzasadnienie dla praw Keplera i rozszerzył je udowadniając, że orbity (w większości – komet) są nie tylko eliptyczne, ale mogą być też hiperboliczne i paraboliczne.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

IC 298 (również Arp 147) – para powiązanych ze sobą grawitacyjnie galaktyk znajdująca się w konstelacji Wieloryba. Znajduje się w odległości około 400 milionów lat świetlnych od Ziemi. Została odkryta 29 grudnia 1893 roku przez francuskiego astronoma Stéphane’a Javella.

Do zrobienia

Do napisania

(4953) 1990 MU - AGILE - astronomia babilońska - astronomia ultrafioletu - Atlas Coelestis - badania Jowisza - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Einstein Observatory - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - historia astronomii - Infrared Space Observatory - International Ultraviolet Explorer - Kepler-186 - mikro czarna dziura - obiekt głębokiego nieba - oznaczenia planetoid - planetoida klasy D - płaska Ziemia - Robert H. Dicke - standardy nazewnictwa astronomicznego - synteza apertury - syzygium (astronomia) - ścieżka Hayashi - tablice alfonsyńskie - teleskop Dobsona - Teleskop Williama Herschela - termodynamika czarnej dziury - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - Wieża Einsteina

więcej propozycji


Do poszerzenia

aberracja planetarna - alidada - All Sky Automated Survey - anomalia prawdziwa - asterosejsmologia - błękitny olbrzym - błękitny nadolbrzym - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - czas efemeryd - ekstynkcja atmosferyczna - gaz międzyplanetarny - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - heliofizyka - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - NOAO - orbita heliosynchroniczna - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - ramię spiralne - rotacja gwiazd - równanie czasu - soczewka Barlowa - teleskop kosmiczny - Teleskopy Kecka - tellurium - Wielki Teleskop Kanaryjski - zagubione komety - zagubione planetoidy

Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?