Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności
Artystyczna wizja TRAPPIST-1

22 lutego 2017 – międzynarodowy zespół astronomów poinformował o odkryciu kolejnych czterech planet w układzie gwiazdy TRAPPIST-1, więc jej układ planetarny liczy co najmniej 7 planet skalistych (obok wizja artystyczna układu)

16 stycznia 2017 – zmarł astronauta Eugene Cernan, który jako ostatni chodził po Księżycu (Urania)

7 grudnia 2016 – opublikowano wyniki analizy danych naukowych z nowego, wielkiego przeglądu galaktyk, według których ciemna materia może być mniej gęsta i bardziej równomiernie rozmieszczona, niż do tej pory oczekiwano (ESO)

30 listopada 2016 – poinformowano o pierwszej obserwacji polaryzacji światła emitowanego przez gwiazdę neutronową RX J1856.5-3754, która może wskazywać, że przestrzeń wokół tej gwiazdy podlega efektowi kwantowemu znanemu jako dwójłomność próżni (ESO)

26 października 2016 – międzynarodowa grupa astronomów poinformowała o niespodziewanym odkryciu wokół wszystkich 19 jasnych kwazarów zbadanych przez teleskop VLT halo w postaci olbrzymich świecących obłoków gazu otaczających kwazary (ESO)

Artystyczna wizja ExoMars

16 października 2016 – sonda kosmiczna ExoMars (na ilustracji) pomyślnie weszła na orbitę wokół Marsa (Urania), natomiast lądownik Schiaparelli najwyraźniej rozbił się podczas próby lądowania na powierzchni planety (Urania)

11 października 2016 – odkryto kolejny duży obiekt transneptunowy, 2014 UZ224, o średnicy przypuszczalnie ponad 500 km, krążący w średniej odległości odległości około 16 miliardów km od Słońca; pełny obieg wokół Słońca zajmuje mu około 1100 lat. (onet.pl)

11 października 2016 – zespół naukowców kierowany przez Christophera Conselice opublikował wyniki badań, według których w widzialnym Wszechświecie jest około 2 bilionów galaktyk, to jest 10–20 razy więcej, niż wynikało z wcześniejszych oszacowań (Urania praca naukowa)

9 października 2016 – zmarł polski astronom profesor Hieronim Hurnik (Urania)

30 września 2016 – koniec misji sondy Rosetta przez kontrolowany upadek sondy na powierzchnię jądra komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko (Urania, ESA)

25 września 2016 – w chińskiej prowincji Kuejczou oficjalnie uruchomiono największy na świecie radioteleskop z pojedynczą, 500-metrową czaszą, FAST (Science, Sky & Telescope)

21 września 2016 – zespół naukowców korzystających z sieci radioteleskopów ALMA oraz teleskopów optycznych wyjaśnił mechanizm niezwykle silnej emisji światła z rzadkich odległych obiektów kosmicznych zwanych bańkami Lyman-alfa (ESO)

wrzesień 2016 – poinformowano o udostępnieniu pierwszych wyników badań sondy ESA Gaia, która wykonała pomiary astrometryczne miliarda gwiazd (Sky & Telescope, AstroNET)

Start OSIRIS-REx

8 września 2016 – start sondy NASA OSIRIS-REx (na zdjęciu) z misją sprowadzenia na Ziemię próbek planetoidy (101955) Bennu

25 lipca 2016 – amerykańscy naukowcy poinformowali o odkryciu, że gorący gaz w halo Drogi Mlecznej rotuje podobnie, jak dysk Galaktyki (NASA, Urania)

Czy wiesz...
Milutin Milanković

…że pewien inżynier budowlany (na zdjęciu) opracował teorię wpływu cykli astronomicznych na klimat Ziemi i zreformował kalendarz?

gdzie zainstalowano pierwszy w świecie szerokokątny wieloobiektowy system spektroskopowy?

…ile masy traci rocznie gwiazda alfa Arae?

…ile komet nosi nazwisko Gordona Garradda?

Anglo-Australian Telescope dome.JPG

…co odkrył Malcolm Hartley?

…które z australijskich obserwatoriów astronomicznych może się poszczycić największym w kraju teleskopem optycznym? (na zdjęciu)

…jak rozpoczęła, a jak zakończy życie gwiazda gamma Hydrae?

Galaktyka IC2233

…dlaczego gwiazda zeta Tauri, wirująca 115 razy szybciej od Słońca, nie zakończy życia jako supernowa?

…skąd wiadomo, że gwiazda Mebsuta ma średnicę 150 razy większą od Słońca?

…co może doprowadzić do zniszczenia jednej z gwiazd układu podwójnego pi Scorpii?

co polskiego zabrali Chińczycy na swoją stację kosmiczną?

Teleskopy Kecka na Mauna Kea

…ile razy średnica jednej z najcieńszych znanych galaktyk jest większa od jej grubości? (na zdjęciu)

…dlaczego Quito już nie jest dobrym miejscem dla funkcjonowania obserwatorium astronomicznego?

…dlaczego astronomowie cenią sobie szczyt Mauna Kea na Hawajach? (na zdjęciu)

Artykuł miesiąca
Zdjęcie Merkurego w naturalnych kolorach z sondy MESSENGER.

Merkury – najmniejsza i najbliższa Słońcu planeta Układu Słonecznego. Jako planeta wewnętrzna znajduje się dla ziemskiego obserwatora zawsze bardzo blisko Słońca, dlatego jest trudna do obserwacji. Mimo to należy do planet widocznych gołym okiem i była znana już w starożytności. Merkurego dojrzeć można jedynie tuż przed wschodem lub tuż po zachodzie Słońca.

Ukształtowanie powierzchni Merkurego przypomina Księżyc: są na nim liczne kratery uderzeniowe i praktycznie pozbawiony jest atmosfery. Temperatura powierzchni waha się od −183 °C do 427 °C. W przeciwieństwie do Księżyca planeta ma jednak duże żelazne jądro, generujące pole magnetyczne o natężeniu stukrotnie mniejszym od natężenia ziemskiego pola magnetycznego.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Sir Isaac Newton

Isaac Newton (ur. 25 grudnia 1642?/4 stycznia 1643 w Woolsthorpe-by-Colsterworth, zm. 20 marca?/31 marca 1727 w Kensington) – angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof, historyk, badacz Biblii i alchemik. Odkrywca trzech zasad dynamiki.

W swoim dziele Philosophiae naturalis principia mathematica (1687) przedstawił prawo powszechnego ciążenia oraz prawa ruchu, leżące u podstaw mechaniki klasycznej. Niezależnie od Gottfrieda Leibniza przyczynił się do rozwoju rachunku różniczkowego i całkowego. Opis zjawisk fizycznych za pomocą równań różniczkowych jest do dzisiaj cechą fizyki.

Jako pierwszy wykazał, że te same prawa rządzą ruchem ciał na Ziemi, jak i ruchem ciał niebieskich. Jego dociekania doprowadziły do rewolucji naukowej i powszechnego przyjęcia teorii heliocentryzmu. Podał matematyczne uzasadnienie dla praw Keplera i rozszerzył je udowadniając, że orbity (w większości – komet) są nie tylko eliptyczne, ale mogą być też hiperboliczne i paraboliczne.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Mgławica Tykwa (również Mgławica Zepsute Jajko) – mgławica protoplanetarna znajdująca się w gwiazdozbiorze Rufy, w odległości około 5000 lat świetlnych od Ziemi. Jej długość wynosi 1,4 roku świetlnego. Nazwa mgławicy Tykwa nawiązuje do jej kształtu, natomiast nazwa Zepsute Jajko została jej nadana z powodu dużej zawartości siarki, której związki odpowiadają za zapach zepsutego jajka.

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - atmosfera Wenus - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - International Ultraviolet Explorer - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - tablice alfonsyńskie - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - Wieża Einsteina - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - All Sky Automated Survey - anomalia prawdziwa - asterosejsmologia - astrograf - błękitny olbrzym - błękitny nadolbrzym - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - czas efemeryd - ekstynkcja atmosferyczna - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - heliofizyka - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - NOAO - orbita heliosynchroniczna - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - ramię spiralne - rotacja gwiazd - równanie czasu - soczewka Barlowa - teleskop kosmiczny - teleskop Schmidta - Teleskopy Kecka - tellurium - Wielki Teleskop Kanaryjski - zagubione komety - zagubione planetoidy


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?