Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności
Animacja przelotu 1I/ʻOumuamua

18 października 2017 – w ramach programu obserwacyjnego Pan-STARRS odkryto planetoidę 1I/ʻOumuamua, pierwszą o orbicie wyraźnie hiperbolicznej, co wskazuje, że prawdopodobnie pochodzi ona spoza Układu Słonecznego (animacja przelotu obok) (Urania)

11 października 2017 – poinformowano o odkryciu, że planetę karłowatą (136108) Haumea otacza pierścień (Phys.org, Nature, Urania)

10 października 2017 – opublikowano wyniki badań jednej z najjaśniejszych w historii gwiazd nowych, zaobserwowanej blisko rok wcześniej, 14 października 2016 SMCN 2016-10a w Małym Obłoku Magellana (Urania)

15 września 2017 – koniec misji sondy Cassini przez kontrolowane wejście i spłonięcie w atmosferze Saturna[1]

17 sierpnia 2017 – piąta w historii detekcja fal grawitacyjnych, oznaczona jako GW170817, po raz pierwszy została zaobserwowana także w różnych zakresach fal elektromagnetycznych, potwierdzając przewidywania teoretyczne zjawiska kilonowej (ESO)

8 sierpnia 2017 – opublikowano wyniki badań, na podstawie których po raz pierwszy ustalono częstość obrotu wewnętrznego jądra Słońca. Okazało się, że obraca się w tempie jednego obrotu na około tydzień, więc prawie cztery razy szybciej niż zewnętrzne warstwy Słońca (Astronomy magazine, Urania)

18 lipca 2017 – poinformowano o odkryciu, że powtarzające się co około 27 dni trzęsienia ziemi na Księżycu wywoływane są przez siły pływowe w układzie Ziemia-Księżyc (Journal of Geophysical Research, Urania)

14 lipca 2017 – podano, że według najnowszych badań liczba komet długookresowych o średnicy co najmniej 1 km jest około siedem razy większa niż wcześniej sądzono (The Astronomical Journal, Urania)

22 maja 2017 – amerykańscy naukowcy przedstawili hipotezę o istnieniu nowego kształtu planet, nazwanych obiektami synestialnymi, o kształcie podobnym do donuta; taki kształt mogła mieć młoda Ziemia po zderzeniu, w wyniku którego następnie ukształtował się Księżyc (Journal of Geophysical Research, Urania)

22 maja 2017 – opublikowano wyniki badań, według których głównym źródłem antymaterii obserwowanej w Drodze Mlecznej (pozytonów) są izotopy radioaktywne tytanu 44 wyrzucane w wyniku wybuchu nielicznej klasy supernowych typu SN1991bg; problem ten był badany od 40 lat (Nature Astronomy, Astronomy.com, Urania)

3 maja 2017 – poinformowano, że w przestrzeni pomiędzy pierścieniami Saturna a atmosferą planety sonda Cassini napotkała zaskakująco mało kosmicznego pyłu, praktycznie pustkę (Astronomy Magazine, Urania)

6 kwietnia 2017 – opublikowano wyniki badań na podstawie przeglądu galaktyk SDSS, z których wynika, że wokół Drogi Mlecznej istnieje ogromne halo gazowego wodoru o masie porównywalnej z całkowitą masą gwiazd Galaktyki (arxiv, Urania)

Artystyczna wizja TRAPPIST-1

22 lutego 2017 – międzynarodowy zespół astronomów poinformował o odkryciu kolejnych czterech planet w układzie gwiazdy TRAPPIST-1, więc jej układ planetarny liczy co najmniej 7 planet skalistych (obok wizja artystyczna układu)

16 stycznia 2017 – zmarł astronauta Eugene Cernan, który jako ostatni chodził po Księżycu (Urania)

7 grudnia 2016 – opublikowano wyniki analizy danych naukowych z nowego, wielkiego przeglądu galaktyk, według których ciemna materia może być mniej gęsta i bardziej równomiernie rozmieszczona, niż do tej pory oczekiwano (ESO)

30 listopada 2016 – poinformowano o pierwszej obserwacji polaryzacji światła emitowanego przez gwiazdę neutronową RX J1856.5-3754, która może wskazywać, że przestrzeń wokół tej gwiazdy podlega efektowi kwantowemu znanemu jako dwójłomność próżni (ESO)

Czy wiesz...
Thomas Digges' diagram of the universe Wellcome L0049132.jpg

…jak Thomas Digges wyobrażał sobie wszechświat? (na ilustracji)

jak rozpoznać, że krzyż jest lub nie jest fałszywy?

…dlaczego rośnie obserwowana jasność gwiazdy omikron Herculis?

…co wydala biała dziura?

…ile lat zajmuje światłu podróż od najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Malarza do Ziemi?

Strona 6 z Kodeksu, przedstawiająca boga śmierci z więźniem

…jak polscy astronomowie odkryli BLAPy?

…za czyje dzieci uznawane były eta i zeta Aurigae?

…że Kodeks Grolier jest jednym z zaledwie czterech zachowanych manuskryptów Majów – o ile jest autentyczny? (jedna z kart na ilustracji)

…co dawne „szczypce skorpiona” robią w Wadze?

Tablice alfonsyńskie

…który hiszpański król miał swoisty udział w powstaniu dzieł i odkryciach Georga von Peurbach i Mikołaja Kopernika? (dzieło sponsorowane przez niego na ilustracji)

…że „tylna hiena” Smoka jest prawdopodobnie podolbrzymem?

…że „trójnóg kuchenny” będzie istniał dłużej od Słońca?

Artykuł miesiąca
Galaktyka Andromedy

Galaktyka Andromedy (zwana również Messier 31, M31 lub NGC 224, a wcześniej także Wielką Mgławicą w Andromedzie) – galaktyka spiralna, leżąca około 2,52 miliona lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Andromedy.

Do niedawna sądzono, że Galaktyka Andromedy jest największą galaktyką w Grupie Lokalnej, w skład której oprócz niej wchodzą również Droga Mleczna, Galaktyka Trójkąta oraz około 50 mniejszych galaktyk. Obecnie, na podstawie dokładniejszych obliczeń opartych na nowszych danych obserwacyjnych, uważa się, że Droga Mleczna zawiera więcej ciemnej materii i może być najmasywniejszym obiektem w grupie. Wciąż jednak Galaktyka Andromedy zawiera znacznie więcej gwiazd, a ostatnie obserwacje przy pomocy Teleskopu Spitzera pozwalają szacować ich liczbę na około bilion.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Antonio Abetti

Antonio Abetti (ur. 19 czerwca 1846 w San Pietro di Gorizia, zm. 20 lutego 1928 w Arcetri) – włoski astronom.

Urodził się w San Pietro di Gorizia, które należało wówczas do Cesarstwa Austrii (obecnie wchodzi w skład włoskiego miasta Gorycja). Ukończył matematykę i inżynierię na Uniwersytecie w Padwie w 1867 roku, jednak wkrótce potem zainteresował się astronomią i rozpoczął pracę w miejscowym obserwatorium astronomicznym, gdzie pracował aż do 1893 roku.

W 1894 roku w wyniku publicznego konkursu został mianowany dyrektorem obserwatorium w Arcetri oraz profesorem astronomii na Uniwersytecie Florenckim. Obserwatorium w Arcetri było praktycznie opuszczone po śmierci w 1872 roku jego założyciela, Giovanniego Donatiego, toteż jednym z pierwszych zadań Abettiego było zainstalowanie tam teleskopu. Skonstruował go własnoręcznie w warsztatach w Padwie.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

IC 342galaktyka spiralna znajdująca się w konstelacji Żyrafy. Odkryta w 1892 roku przez Williama Fredericka Denninga. Jedna z największych bliskich galaktyk.

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?
  1. Jet Propulsion Laboratory: The Grand Finale Toolkit (ang.). [dostęp 2017–04–18].