Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia - nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

7 maja 2015 – ogłoszono wyniki analiz dawnych zdjęć z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, dzięki którym ustalono, że Galaktykę Andromedy otacza ogromne halo gorącego gazu – 3 razy większe i tysiąc razy masywniejsze, niż dotychczas sądzono (hubblesite.org, Sky & Telescope)

30 kwietnia 2015 – badająca Merkurego sonda kosmiczna MESSENGER zakończyła swoją misję rozbijając się o powierzchnię planety (NASA)

29 kwietnia 2015NASA poinformowała o uzyskaniu przez sondę New Horizons pierwszych zdjęć na tyle dobrej jakości, by dało się rozróżnić szczegóły powierzchni Plutona (NASA)

20 marca 2015całkowite zaćmienie Słońca, w Polsce widoczne jako częściowe (w różnych rejonach kraju obejmie 65-80% powierzchni Słońca) od ok. 9:40 do ok. 12:06 (CET) (www.urania.edu.pl), tego samego dnia o 23:45 (CET) rozpoczyna się astronomiczna wiosna (astronomia24.com)

Planeta karłowata (1) Ceres

7 marca 2015 – bezzałogowa sonda kosmiczna Dawn weszła na orbitę wokół planety karłowatej (1) Ceres (na zdjęciu)

5 marca 2015 – ogłoszono wyniki badań, według których ok. 4 miliardy lat temu dużą część powierzchni Marsa zajmował ocean wody (ESO)

Lądowanie Philae na powierzchni komety (wizja artysty)

12 listopada 2014 – lądownik Philae sondy Rosetta wylądował na powierzchni komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko (ESA)

6 listopada 2014 – naukowcy poinformowali o wykonaniu za pomocą Atacama Large Millimeter Array niezwykle dokładnych obrazów dysku protoplanetarnego wokół gwiazdy HL Tauri. Badania takich dysków pozwolą lepiej poznać proces powstawania planet (ESO; wcześniej już odkryto w tym układzie protoplanetę HL Tau b)

22 października – poinformowano o przeprowadzeniu analizy orbit blisko 500 komet obiegających gwiazdę beta Pictoris, w wyniku czego wyróżniono wśród nich dwie rodziny komet (ESO)

19 października – odkryta w styczniu 2013 roku kometa C/2013 A1 (zwana również Siding Spring od miejsca jej odkrycia) minęła Marsa w odległości zaledwie 139,5 tys. km, czyli w jednej trzeciej dystansu pomiędzy Księżycem a Ziemią. Kometa została zbadana przez sondy kosmiczne znajdujące się na orbicie wokół Marsa i łaziki pracujące na marsjańskiej powierzchni. Po raz pierwszy w historii bezpośrednio zbadano obiekt, który przybył prosto z Obłoku Oorta i najprawdopodobniej nic się nie zmienił od czasu uformowania Układu Słonecznego 4,6 miliarda lat temu (Space.com).

19 października – w wieku 63 lat zmarł prof. Janusz Gil – astronom i astrofizyk. Zajmował się m.in. badaniem pulsarów i gwiazd neutronowych (PAP)

6 października 2014 – ALMA, Atacama Large Millimeter/submillimeter Array, pokazuje coś, czego nigdy aż tak szczegółowo do tej pory nie oglądano: dokładną strukturę dysku wokół młodej gwiazdy, w którym tworzą się planety

2 października 2014 – poinformowano, że 29 czerwca 2014 roku naukowcy z Chile odkryli nowy quasi-księżyc Ziemi, 2014 OL339 (DailyMail)

10 września 2014 – została odkryta Gaia14aaa, pierwsza supernowa zaobserwowana przez obserwatorium Gaia. W skład zespołu odkrywców (ang. Gaia Science Alert Team) wchodzili astronomowie z obserwatorium astronomicznego UW: Łukasz Wyrzykowski i Zuzanna Kostrzewa-Rutkowska (PAP).

3 września 2014astronomowie z Uniwersytetu Hawajskiego odkryli, że Droga Mleczna jest częścią supergromady 100 razy większej, niż dotychczas sądzono. Nazwano ją Laniakea (Science Daily, Nature)

Czy wiesz...
Pioneer 6

…co ujawniła misja sondy Pioneer 6? (na zdjęciu)

Eta Cygni

…które gwiazdy należą do najbardziej znanych przedstawicielek typu widmowego A, a które typu K? (jedna typu K na zdjęciu)

…jakie instrumenty naukowe ma lądownik Philae?

który obszar Słońca może być przedmiotem badań heliosejsmologii?

…ile czasu światło potrzebuje by przebyć strefę promienistą?

Europa Clipper

…gdzie ma dotrzeć Europa Clipper, przyszła sonda NASA? (na zdjęciu)

…że Lem wyprzedził Heweliusza w drodze na orbitę?

…który hodowca awokado ma swoje kratery na Marsie i na Księżycu?

Obserwatorium Rożen

…za co astronom Henri Chrétien dostał Oscara?

…z czym może kojarzyć się Rożen? (na zdjęciu)

…ilu było rzekomo zaginionych kosmonautów?

Kopuła teleskopu ESO 3,6m i Droga Mleczna

…jakich odkryć dokonano za pomocą 3,6-metrowego teleskopu ESO? (na zdjęciu na tle Drogi Mlecznej)

…do czego jest podobna kształtem planetoida (10) Hygiea?

…co łączy pierwsze odliczanie rakietowe w filmie z Willym Leyem?

…jak wyglądał meteor z 18 sierpnia 1783 roku?

…skąd pochodzi nazwa księżycowego krateru Langrenus?

…z jaką dokładnością satelita SPOT 7 wykonuje zdjęcia?

…co robił RADOM-7 na orbicie wokółksiężycowej?

…gdzie na niebie można znaleźć Krawędź Szczekającego Psa?

Artykuł miesiąca
Zdjęcie Saturna wykonane z sondy Cassini

Saturngazowy olbrzym, szósta planeta Układu Słonecznego pod względem oddalenia od Słońca, druga po Jowiszu pod względem masy i wielkości. Charakterystyczną jego cechą są pierścienie, składające się głównie z lodu i w mniejszej ilości z odłamków skalnych; inne planety-olbrzymy także mają systemy pierścieni, ale żaden z nich nie jest tak rozległy, ani tak jasny. Według danych z lipca 2013 roku znane są 62 naturalne satelity Saturna.

Promień Saturna jest około 9 razy większy od promienia Ziemi. Chociaż jego gęstość to tylko jedna ósma średniej gęstości Ziemi, ze względu na wielokrotnie większą objętość masa Saturna jest dziewięćdziesiąt pięć razy większa niż masa Ziemi. We wnętrzu Saturna panują ciśnienie i temperatura, których nie udało się dotąd uzyskać w laboratoriach na Ziemi.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Clyde Tombaugh

Clyde William Tombaugh (ur. 4 lutego 1906 w Streator, Illinois, zm. 17 stycznia 1997 w Las Cruces, Nowy Meksyk) – amerykański astronom, odkrywca w 1930 roku planety karłowatej Pluton, przez długi czas uważanej za dziewiątą planetę Układu Słonecznego.

Początkowo miłośnik astronomii i obserwator planet. Pracował w Lowell Observatory jako technik-fotograf nieba w 1929 r. Dopiero w 1932 r., po odkryciu Plutona, podjął studia w University of Kansas, które ukończył w 1936 r.

W latach 1943–1945 wykładał nawigację w college’u arizońskim we Flagstaff (obecnie Northern Arizona University), a po wojnie do 1946 astronomię na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles.

Od 1946 r. pracował w Aberdeenskim Laboratorium Balistycznym w Las Cruces (Nowy Meksyk), a od 1955 aż do przejścia na emeryturę w 1973 – na New Mexico State University w tym samym mieście.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Plejady (M45; inne nazwy: Baby, Kurczęta, Kokoszki, Siedem Sióstr, Kościół Masoński) – najbardziej znana gromada otwarta na niebie. Można ją swobodnie podziwiać nawet nieuzbrojonym okiem. Znajduje się w gwiazdozbiorze Byka, w odległości około 440 lat świetlnych od nas. Ta młoda gromada – mająca około 100 mln lat – jest otoczona piękną, niebieską mgławicą widoczną na zdjęciu.

Do zrobienia

Do napisania

AGILE - ciemna galaktyka - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - Geoffrey Burbidge - Guillaume Le Gentil - International Ultraviolet Explorer - Marc W. Buie - montaż amerykański - orbita eliptyczna - oznaczanie planetoid - pętla koronalna - Seth Carlo Chandler - Societe Astronomique de France - standardy nazewnictwa astronomicznego - synteza apertury - syzygium (astronomia) - ścieżka Hayashi - teleskop Maksutowa - teleskop słoneczny - Teleskop Williama Herschela - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - woda na Marsie

więcej propozycji


Do poszerzenia

aberracja planetarna - anomalia prawdziwa - astrofotografia - asterosejsmologia - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - efekt Sachsa-Wolfe'a - ekstynkcja atmosferyczna - gaz międzyplanetarny - grupa Kreutza - gwiazda rozbłyskowa - heliofizyka - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Pierre Méchain - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - ramię spiralne - soczewka Barlowa - teleskop kosmiczny - tellurium - zagubione komety - zagubione planetoidy

Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?