Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

31 października 2019 – ogłoszono odkrycie obłoku gazu o wieku blisko 13 mld lat, którego skład chemiczny wskazuje, że w młodym wszechświecie gwiazdy tworzyły się bardzo szybko, wcześniej, niż dotychczas sądzono (Max-Planck-Gesellschaft, Urania)

22 października 2019 – zaprezentowano pierwsze obrazy wykonane za pomocą kosmicznego teleskopu rentgenowskiego eROSITA, z pomocą którego będzie możliwe dokonanie wielu odkryć w zakresie badań niedostępnych dla teleskopów optycznych (Max-Planck-Gesellschaft, Urania)

7 października 2019 – ogłoszono odkrycie 20 kolejnych księżyców Saturna, dzięki czemu znanych jest już 82 jego naturalnych satelitów. W ten sposób Saturn wyprzedził w liczbie znanych księżyców Jowisza, który ma ich 79 (Carnegie Institution for Science, Urania)

7 lutego 2019ESA ogłosiła wyniki analizy obserwacji gwiazd za pomocą sondy kosmicznej Gaia wskazujące, że zderzenie Galaktyki Andromedy z Drogą Mleczną nastąpi za 4,5 mld lat, więc ok. 0,6 mld lat później niż dotychczas sądzono (ESA, Urania)

31 stycznia 2019 – poinformowano o odkryciu przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a za gromadą kulistą NGC 6752 stosunkowo bliskiej galaktyki Bedin I, odległej od nas o ok. 28 mln lat świetlnych (hubblesite.org, Urania)

17 stycznia 2019 – astronomowie z University of Southampton odkryli, że czarna dziura 4U 1630–47 będąca składnikiem rentgenowskiego układu podwójnego obraca się z wielką prędkością, bliską maksymalnej teoretycznie dopuszczalnej prędkości obrotowej (University of Southampton, Urania)

9 stycznia 2019 – poinformowano o odkryciu dzięki zjawisku soczewkowania grawitacyjnego najdalszego i najjaśniejszego kwazara, J043947.08+163415.7, odległego od Słońca o ok. 12,8 mld lat świetlnych (Urania, Astrophysical Journal Letters)

Zdjęcie planetoidy (486958) 2014 MU69 zrobione 1 stycznia 2019 roku, z odległości 6700 km

1 stycznia 2019 – sonda kosmiczna New Horizons przeleciała w pobliżu obiektu Pasa Kuipera (486958) 2014 MU69 (planetoida na zdjęciu obok)

14 listopada 2018 – międzynarodowy zespół naukowców odkrył egzoplanetę krążącą wokół Gwiazdy Barnarda - GJ 699 b, jest to lodowa superziemia o okresie obiegu 233 dni (Urania, Nature)

31 października 2018 – zakończyła się misja sondy kosmicznej Dawn. Z powodu wyczerpania paliwa sonda nie mogła już manewrować, by komunikować się z Ziemią i ustawiać panele słoneczne do Słońca (NASA)

30 października 2018Kosmiczny Teleskop Keplera zakończył misję w związku ze zużyciem całego paliwa (NASA)

26 października 2018 – potwierdzono istnienie niezwykle trudnych do obserwacji, więc nawet kontrowersyjnych księżyców Kordylewskiego (Urania, ScienceDaily)

3 października 2018 – poinformowano o odkryciu pierwszego księżyca planety pozasłonecznej, Kepler-1625b-I (Science Advances, Urania)

27 lipca 2018 – wielka opozycja Marsa oraz całkowite zaćmienie Księżyca (środek fazy całkowitej o 22:22) (Urania, Urania)

Zdjęcie młodej planety krążącej wokół PDS 70

2 lipca 2018 – poinformowano o pierwszej w historii potwierdzonej obserwacji niedawno powstałej planety, krążącej wokół młodej gwiazdy zmiennej PDS 70 w gwiazdozbiorze Centaura (na zdjęciu obok) (ESO, Sky & Telescope)

30 czerwca 2018Międzynarodowy Dzień Planetoid (Urania)

27 czerwca 2018 – japońska sonda kosmiczna Hayabusa 2 dotarła do planetoidy (162173) Ryugu (JAXA, Urania)

czerwiec 2018 – opublikowano wyniki obserwacji satelity XMM-Newton wskazujące na istnienie gorącego gazu wypełniającego przestrzeń międzygalaktyczną, który może stanowić znaczną część materii barionowej wszechświata (ESA, Urania)

16 maja 2018 – według komunikatu ESO ALMA i VLT znalazły dowód na powstawanie gwiazd zaledwie 250 milionów lat po Wielkim Wybuchu (ESO)

15 maja 2018 – astronomowie odkryli najszybciej rosnącą spermasywną czarną dziurę, która co dwa dni pochłania masę równą masie Słońca (Australian National University, Urania)

Czy wiesz...
InsSight spacecraft appendix gallery Image 55-full.jpg

…na pokładzie którego bezzałogowego lądownika (na ilustracji) zmierzającego na Marsa znajduje się polski penetrator?

…że marsjańską równinę wulkaniczną Elysium Planitia ukształtowały wylewy lawy i epizodyczne obfite powodzie?

…że z Czech nie widać krateru nazwanego na cześć Antonína Bečvářa?

…za pomocą której metody odkryto gazowego olbrzyma w układzie gwiazdy ε CrB?

dlaczego kiedyś bezpieczne loty kosmiczne mogą stać się niemożliwe?

IUE 1.jpg

…gdzie należy szukać nadolbrzyma świecącego 1600 razy jaśniej od Słońca?

…jak jasne cielę znalazło się w niedźwiedzicy?

…który satelita (na ilustracji) był „międzynarodowym badaczem ultrafioletu” i pomógł w napisaniu ponad 2500 prac naukowych?

…jakie „gęsi” wznoszą się w kosmos?

Artykuł miesiąca
Struktura chmur w atmosferze Wenus. Zdjęcie w podczerwieni wykonane w roku 1979 przez sondę Pioneer Venus 1

Atmosfera Wenus – warstwa gazów otaczająca planetę Wenus.

Składa się głównie z dwutlenku węgla i jest dużo gęstsza oraz gorętsza od atmosfery Ziemi. Temperatura przy powierzchni planety wynosi 740 K (467 °C), ciśnienie 93 bary (9,3 MPa, równe panującemu około 900 m pod powierzchnią wody na Ziemi), natomiast gęstość 67 kg/m³. W atmosferze Wenus obecne są nieprzezroczyste chmury kwasu siarkowego, co powoduje, że powierzchnia planety nie jest widoczna ani z Ziemi, ani sond orbitalnych – jej ukształtowanie znane jest wyłącznie na podstawie badań radarowych. Oprócz dwutlenku węgla drugim głównym składnikiem atmosfery jest azot, którego zawartość wynosi 3,5%; pozostałe gazy znajdują się w ilościach śladowych.

Poza samą powierzchnią, gdzie wiatry nie przekraczają 2,8 m/s (10 km/h), atmosfera Wenus znajduje się w intensywnym ruchu. W najniższej z jej warstw, troposferze, wieją potężne wiatry (100 m/s, 360 km/h). Prędkość ta jest szczególnie duża w porównaniu z powolną rotacją Wenus.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Cecilia Payne-Gaposchkin

Cecilia Payne-Gaposchkin (ur. 10 maja 1900, zm. 7 grudnia 1979) – anglo-amerykańska astronomka.

Cecilia Helena Payne urodziła się w Wendover (Buckinghamshire) w Wielkiej Brytanii. Studiowała na Uniwersytecie w Cambridge w Anglii, a następnie została jedną z pierwszych absolwentek astronomii na Harvard College Observatory w USA. Zajmowała się badaniami widm gwiazd.

W swojej pracy doktorskiej już w 1925 roku twierdziła, że różne natężenia linii absorpcyjnych nie wynikają z różnic ich składu chemicznego, lecz z różnic temperatury. Twierdziła też, że najczęściej występującym pierwiastkiem w gwiazdach jest wodór. Twierdzenia te były odrzucane aż do 1929 roku, gdy opublikował je jeden z jej dotychczasowych oponentów.

Jako pierwsza kobieta została profesorem Uniwersytetu Harvarda. W 1934 roku została pierwszą laureatką nowo utworzonej nagrody Annie J. Cannon Award in Astronomy.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Obiekt Hoagagalaktyka pierścieniowa znajdująca się w głowie konstelacji Węża na granicy z Wolarzem. Została odkryta w 1950 roku przez Arthura Hoaga. Galaktyka ta jest odległa o około 600 milionów lat świetlnych od Ziemi; ma średnicę około 121 tys. lat świetlnych.

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg