Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

21 sierpnia 2015 – w Bałdach niedaleko od Olsztyna otwarto stację radioastronomiczną należącą do europejskiego systemu LOFAR (PAP)

5 sierpnia 2015 – poinformowano o zakończeniu procesu ratyfikacji umowy o przystąpieniu Polski do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) (PAP,kosmonauta.net)

Zdjęcie Plutona zrobione przez sondę 13 lipca 2015 r.

23 lipca 2015 – dzięki teleskopowi Keplera odkryto planetę Kepler-452b i jej gwiazdę macierzystą, które przypominają naszą Ziemię i Słońce.

14 lipca 2015 – przelot sondy New Horizons w pobliżu planety karłowatej (134340) Pluton (http://pluto.jhuapl.edu/)

7 maja 2015 – ogłoszono wyniki analiz dawnych zdjęć z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, dzięki którym ustalono, że Galaktykę Andromedy otacza ogromne halo gorącego gazu – 3 razy większe i tysiąc razy masywniejsze, niż dotychczas sądzono (hubblesite.org, Sky & Telescope)

30 kwietnia 2015 – badająca Merkurego sonda kosmiczna MESSENGER zakończyła swoją misję rozbijając się o powierzchnię planety (NASA)

29 kwietnia 2015NASA poinformowała o uzyskaniu przez sondę New Horizons pierwszych zdjęć na tyle dobrej jakości, by dało się rozróżnić szczegóły powierzchni Plutona (NASA)

20 marca 2015całkowite zaćmienie Słońca, w Polsce widoczne jako częściowe (w różnych rejonach kraju obejmie 65-80% powierzchni Słońca) od ok. 9:40 do ok. 12:06 (CET) (www.urania.edu.pl), tego samego dnia o 23:45 (CET) rozpoczyna się astronomiczna wiosna (astronomia24.com)

Planeta karłowata (1) Ceres

7 marca 2015 – bezzałogowa sonda kosmiczna Dawn weszła na orbitę wokół planety karłowatej (1) Ceres (na zdjęciu)

5 marca 2015 – ogłoszono wyniki badań, według których ok. 4 miliardy lat temu dużą część powierzchni Marsa zajmował ocean wody (ESO)

Lądowanie Philae na powierzchni komety (wizja artysty)

12 listopada 2014 – lądownik Philae sondy Rosetta wylądował na powierzchni komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko (ESA)

6 listopada 2014 – naukowcy poinformowali o wykonaniu za pomocą Atacama Large Millimeter Array niezwykle dokładnych obrazów dysku protoplanetarnego wokół gwiazdy HL Tauri. Badania takich dysków pozwolą lepiej poznać proces powstawania planet (ESO; wcześniej już odkryto w tym układzie protoplanetę HL Tau b)

22 października – poinformowano o przeprowadzeniu analizy orbit blisko 500 komet obiegających gwiazdę beta Pictoris, w wyniku czego wyróżniono wśród nich dwie rodziny komet (ESO)

19 października – odkryta w styczniu 2013 roku kometa C/2013 A1 (zwana również Siding Spring od miejsca jej odkrycia) minęła Marsa w odległości zaledwie 139,5 tys. km, czyli w jednej trzeciej dystansu pomiędzy Księżycem a Ziemią. Kometa była obserwowana m.in. przez sondy kosmiczne znajdujące się na orbicie wokół Marsa i łaziki pracujące na marsjańskiej powierzchni (Space.com).

19 października – w wieku 63 lat zmarł prof. Janusz Gil – astronom i astrofizyk. Zajmował się m.in. badaniem pulsarów i gwiazd neutronowych (PAP)

6 października 2014 – ALMA, Atacama Large Millimeter/submillimeter Array, pokazuje coś, czego nigdy aż tak szczegółowo do tej pory nie oglądano: dokładną strukturę dysku wokół młodej gwiazdy, w którym tworzą się planety

Czy wiesz...

…dlaczego w ubiegłym roku jedną z supernowych nazwano nazwiskiem norweskiego astrofizyka?

…komu przyświecały niezniszczalne gwiazdy?

…do czego służy CARMA?

Jantar Mantar (Jaipur)

…w jakie instrumenty wyposażono jaipurskie obserwatorium? (na zdjęciu)

…jakiego efektu optycznego związanego z prędkością nadświetlną nie wyklucza szczególna teoria względności?

…który astronom był morskim kowbojem?

…w jaki sposób rozpowszechniane są informacje o aktualnych obserwacjach astronomicznych?

…ile lat potrzebuje (208996) 2003 AZ84 na jeden obieg wokół Słońca? (na animacji)

…jaką odległość ogona magnetosfery od Ziemi zarejestrowała sonda Pioneer 7?

Pioneer 6

…co ujawniła misja sondy Pioneer 6? (na zdjęciu)

Eta Cygni

…które gwiazdy należą do najbardziej znanych przedstawicielek typu widmowego A, a które typu K? (jedna typu K na zdjęciu)

…jakie instrumenty naukowe ma lądownik Philae?

który obszar Słońca może być przedmiotem badań heliosejsmologii?

…ile czasu światło potrzebuje by przebyć strefę promienistą?

Europa Clipper

…gdzie ma dotrzeć Europa Clipper, przyszła sonda NASA? (na zdjęciu)

…że Lem wyprzedził Heweliusza w drodze na orbitę?

…który hodowca awokado ma swoje kratery na Marsie i na Księżycu?

…za co astronom Henri Chrétien dostał Oscara?

Artykuł miesiąca
Meteor z roju perseid w 2010 roku nad teleskopem VLT.

Perseidy (PER) – jeden z najbardziej regularnych rojów meteorów, którego orbita przecina się każdego roku z ziemską w dniach 17 lipca24 sierpnia. Maksimum roju obserwuje się pomiędzy 12 a 14 sierpnia. Rój ten związany jest z kometą Swift-Tuttle. Podczas okresu występowania roju radiant przemieszcza się przez gwiazdozbiory: Kasjopei, Perseusza i Żyrafy (w maksimum aktywności znajduje się w pobliżu gwiazdy η Persei). Przeciętna aktywność tego roju w ostatnich latach wynosi około 100 ZHR.

Są one obserwowane od około 2000 lat, zaś najwcześniejsze informacje o obserwacjach pochodzą z Dalekiego Wschodu.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Portret Jamesa Dunlopa (ok. 1843).

James Dunlop (ur. 31 października 1793 w Dalry w hrabstwie Ayrshire, zm. 22 września 1848 w Boora Boora w Nowej Południowej Walii) – szkocki astronom, odkrywca wielu gromad gwiazd, mgławic i galaktyk.

James Dunlop urodził się 31 października 1793 w Dalry. Uczył się w szkole w Dalry. W wieku 14 lat zatrudnił się w fabryce włókienniczej w sąsiednim miasteczku Beith, jednocześnie uczęszczał też do szkoły wieczorowej. Już w młodym wieku zainteresował się astronomią, był jednak samoukiem. Swój pierwszy teleskop zbudował w 1810.

W 1820 zawarł znajomość z Thomasem Brisbane’m, który w 1821 został wysłany do Australii jako Gubernator Nowej Południowej Walii. Brisbane postanowił zbudować prywatne obserwatorium astronomiczne w Paramatta (obecnie Parramatta) i do pomocy mianował dwóch asystentów naukowych – Karla Rümkera i Jamesa Dunlopa, którzy wraz z nim udali się do Australii. Do Sydney dotarli w listopadzie 1821. Obserwatorium, zbudowane w pobliżu domu gubernatora, zaczęło funkcjonować w maju 1822 i wraz ze zbudowanym w 1820 obserwatorium południowoafrykańskim na Przylądku Dobrej Nadziei było wówczas najważniejszym obserwatorium astronomicznym na półkuli południowej.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Messier 53 (M53, NGC 5024) – gromada kulista w gwiazdozbiorze Warkocza Bereniki. Została odkryta 3 lutego 1775 roku przez Johanna Elerta Bodego, który opisał ją jako „dosyć jasną i okrągłą mgławicę”. Dwa lata później niezależnie odkryta przez Messiera . Dopiero William Herschel stwierdził, że M53 jest gromadą gwiazd.

Do zrobienia

Do napisania

AGILE - ciemna galaktyka - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - Geoffrey Burbidge - Guillaume Le Gentil - International Ultraviolet Explorer - Marc W. Buie - montaż amerykański - orbita eliptyczna - oznaczanie planetoid - pętla koronalna - Seth Carlo Chandler - Societe Astronomique de France - standardy nazewnictwa astronomicznego - synteza apertury - syzygium (astronomia) - ścieżka Hayashi - teleskop Maksutowa - teleskop słoneczny - Teleskop Williama Herschela - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - woda na Marsie

więcej propozycji


Do poszerzenia

aberracja planetarna - anomalia prawdziwa - astrofotografia - asterosejsmologia - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - efekt Sachsa-Wolfe'a - ekstynkcja atmosferyczna - gaz międzyplanetarny - grupa Kreutza - gwiazda rozbłyskowa - heliofizyka - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Pierre Méchain - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - ramię spiralne - soczewka Barlowa - teleskop kosmiczny - tellurium - zagubione komety - zagubione planetoidy

Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?