Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

27 lipca 2018 – wielka opozycja Marsa oraz całkowite zaćmienie Księżyca (środek fazy całkowitej o 22:22) (Urania, Urania)

Zdjęcie młodej planety krążącej wokół PDS 70

2 lipca 2018 – poinformowano o pierwszej w historii potwierdzonej obserwacji niedawno powstałej planety, krążącej wokół młodej gwiazdy zmiennej PDS 70 w gwiazdozbiorze Centaura (na zdjęciu obok) (ESO, Sky & Telescope)

30 czerwca 2018Międzynarodowy Dzień Planetoid (Urania)

27 czerwca 2018 – japońska sonda kosmiczna Hayabusa 2 dotarła do planetoidy (162173) Ryugu (JAXA, Urania)

czerwiec 2018 – opublikowano wyniki obserwacji satelity XMM-Newton wskazujące na istnienie gorącego gazu wypełniającego przestrzeń międzygalaktyczną, który może stanowić znaczną część materii barionowej wszechświata (ESA, Urania)

16 maja 2018 – według komunikatu ESO ALMA i VLT znalazły dowód na powstawanie gwiazd zaledwie 250 milionów lat po Wielkim Wybuchu (ESO)

15 maja 2018 – astronomowie odkryli najszybciej rosnącą spermasywną czarną dziurę, która co dwa dni pochłania masę równą masie Słońca (Australian National University, Urania)

Artystyczna wizja InSight na Marsie

5 maja 2018 – wystartowała misja sondy kosmicznej InSight, która ma zbadać wnętrze Marsa (obok artystyczna wizja lądownika na Marsie) (NASA, Urania)

16 kwietnia 2018 – dokonano pierwszej obserwacji wskazującej na rozpoczęcie 25. cyklu słonecznego (Urania)

5 kwietnia 2018 – przedstawiono analizy wskazujące, że w galaktyce karłowatej Eridanus II jest znacznie mniej ciemnej materii, niż wynika to z aktualnych modeli, co wskazuje, że prawdopodobnie natura ciemnej materii jest bardziej złożona, niż to do tej pory zakładano (astro-ph.GA, Urania)

4 kwietnia 2018 – opublikowano informację o odkryciu 12 mniejszych czarnych dziur w pobliżu centralnej czarnej dziury związanej z radioźródłem Sagittarius A* w Centrum Drogi Mlecznej. Prawdopodobnie podobnych obiektów jest tam dużo więcej (Columbia University, Urania)

2 kwietnia 2018 – ogłoszono, że dzięki zjawisku soczewkowania grawitacyjnego odkryto najdalszą znaną gwiazdę, MACS J1149 Lensed Star 1 (Ikar) odległą o 9 miliardów lat świetlnych (hubblesite.org, Urania)

28 marca 2018 – ogłoszono odkrycie bardzo rozproszonej galaktyki NGC1052-DF2, która wydaje się nie mieć prawie wcale ciemnej materii, co wskazuje na potrzebę zmian dotychczasowych modeli zakładających, że jest ona głównym budulcem wszystkich galaktyk (Gemini Observatory, Urania)

14 marca 2018 – opublikowano pracę naukową, w której wykazano, że wszystkie galaktyki obracają się w ciągu jednego miliarda lat, niezależnie do tego, jakiej są wielkości (ICRAR, Urania)

1 marca 2018 – opublikowano nową teorię powstania ziemskiego Księżyca, która ma wyjaśnić zbieżność składu izotopowego obu ciał niebieskich (Sky&Telescope, Urania)

26 lutego 2018 – ogłoszono wyniki badań, według których dynamika ramion spiralnych Drogi Mlecznej jest znacznie bardziej złożona, niż oceniano to wcześniej (LaGuardia, Urania)

Animacja przelotu 1I/ʻOumuamua

18 października 2017 – w ramach programu obserwacyjnego Pan-STARRS odkryto planetoidę (lub kometę) 1I/ʻOumuamua, pierwszą o orbicie wyraźnie hiperbolicznej, co wskazuje, że prawdopodobnie pochodzi ona spoza Układu Słonecznego (animacja przelotu obok) (Urania)

11 października 2017 – poinformowano o odkryciu, że planetę karłowatą (136108) Haumea otacza pierścień (Phys.org, Nature, Urania)

Czy wiesz...
László Kiss

…na czyją cześć (na zdjęciu) nazwano planetoidę (113202) Kisslászló?

…dlaczego nie można jednoznacznie określić średnicy gwiazdy 51 Andromedae?

…kiedy eta Cephei zaświeci tysiąc razy jaśniej od Słońca?

…o co podejrzewana była delta Aquilae?

…dlaczego szczenięta hien są ubogie w metale?

…że ni Scorpii to układ aż siedmiu gwiazd?

…która gwiazda w konstelacji Hydry w rzeczywistości jest układem poczwórnym?

gwiazdozbiór "Arka Noego"

…co to znaczy, że gwiazda wielokrotna epsilon Lupi jest hierarchicznym układem poczwórnym?

…jak Julius Schiller próbował „ochrzcić” niebo? (na ilustracji obok gwiazdozbiór "Arka Noego")

…dlaczego Strażnik Bieguna już nie pełni służby?

…który włoski astronom został usunięty z zakonu jezuitów za samowolę finansową?

…kto czyha na gwiazdę w gwiazdozbiorze Koziorożca oznaczoną symbolem ni?


Artykuł miesiąca
Zdjęcie Urana wykonane w 1986 roku przez sondę Voyager 2.

Urangazowy olbrzym, siódma w kolejności od Słońca planeta Układu Słonecznego. Jest także trzecią pod względem wielkości i czwartą pod względem masy planetą naszego systemu. Nazwa planety pochodzi od Uranosa, który był bogiem i uosobieniem nieba w mitologii greckiej (klasyczna greka: Οὐρανός), ojcem Kronosa (Saturna) i dziadkiem Zeusa (Jowisza). Choć jest widoczny gołym okiem, podobnie jak pięć innych planet, umknął uwadze starożytnych obserwatorów ze względu na niską jasność i powolny ruch po sferze niebieskiej. Sir William Herschel ogłosił odkrycie planety w dniu 13 marca 1781, po raz pierwszy w historii nowożytnej rozszerzając znane granice Układu Słonecznego. Uran to również pierwsza planeta odkryta przy pomocy teleskopu.

Uran budową i składem chemicznym przypomina Neptuna, a obie planety mają odmienną budowę i skład niż większe gazowe olbrzymy: Jowisz i Saturn. Astronomowie czasem umieszczają je w oddzielnej kategorii „lodowych olbrzymów”.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Włodzimierz Zonn

Włodzimierz Zonn (ur. 14 listopada 1905 w Wilnie, zm. 28 lutego 1975 w Warszawie) – polski astronom, współtwórca warszawskiej szkoły astronomicznej.

Studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, gdzie w 1923 roku rozpoczął karierę uniwersytecką. Podczas II wojny światowej został wzięty przez Niemców do niewoli i był osadzony w Oflagu VII A Murnau, gdzie prowadził wykłady dokształcające z astronomii oraz był współzałożycielem z malarzem Bohdanem Tomaszewskim prowizorycznego liceum ogólnokształcącego. Od 1950 roku kierował Obserwatorium Astronomicznym UW.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

NGC 1512 (również PGC 14391) – galaktyka spiralna z poprzeczką (SBa), znajdująca się w gwiazdozbiorze Zegara. Odkrył ją James Dunlop 29 października 1826 roku. Na zdjęciu: NGC 1512 (duża galaktyka) i NGC 1510 (mała, na prawo i poniżej). Zdjęcie w ultrafiolecie z satelity GALEX ukazuje zdeformowane ramiona spiralne.

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg