Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

14 listopada 2018 - międzynarodowy zespół naukowców odkrył egzoplanetę krążącą wokół Gwiazdy Barnarda - GJ 699 b, jest to lodowa superziemia o okresie obiegu 233 dni (Urania, Nature)

30 października 2018Kosmiczny Teleskop Keplera zakończył misję w związku ze zużyciem całego paliwa (NASA)

26 października 2018 – potwierdzono istnienie niezwykle trudnych do obserwacji, więc nawet kontrowersyjnych księżyców Kordylewskiego (Urania, ScienceDaily)

3 października 2018 – poinformowano o odkryciu pierwszego księżyca planety pozasłonecznej, Kepler-1625b-I (Science Advances, Urania)

27 lipca 2018 – wielka opozycja Marsa oraz całkowite zaćmienie Księżyca (środek fazy całkowitej o 22:22) (Urania, Urania)

Zdjęcie młodej planety krążącej wokół PDS 70

2 lipca 2018 – poinformowano o pierwszej w historii potwierdzonej obserwacji niedawno powstałej planety, krążącej wokół młodej gwiazdy zmiennej PDS 70 w gwiazdozbiorze Centaura (na zdjęciu obok) (ESO, Sky & Telescope)

30 czerwca 2018Międzynarodowy Dzień Planetoid (Urania)

27 czerwca 2018 – japońska sonda kosmiczna Hayabusa 2 dotarła do planetoidy (162173) Ryugu (JAXA, Urania)

czerwiec 2018 – opublikowano wyniki obserwacji satelity XMM-Newton wskazujące na istnienie gorącego gazu wypełniającego przestrzeń międzygalaktyczną, który może stanowić znaczną część materii barionowej wszechświata (ESA, Urania)

16 maja 2018 – według komunikatu ESO ALMA i VLT znalazły dowód na powstawanie gwiazd zaledwie 250 milionów lat po Wielkim Wybuchu (ESO)

15 maja 2018 – astronomowie odkryli najszybciej rosnącą spermasywną czarną dziurę, która co dwa dni pochłania masę równą masie Słońca (Australian National University, Urania)

Artystyczna wizja InSight na Marsie

5 maja 2018 – wystartowała misja sondy kosmicznej InSight, która ma zbadać wnętrze Marsa (obok artystyczna wizja lądownika na Marsie) (NASA, Urania)

16 kwietnia 2018 – dokonano pierwszej obserwacji wskazującej na rozpoczęcie 25. cyklu słonecznego (Urania)

5 kwietnia 2018 – przedstawiono analizy wskazujące, że w galaktyce karłowatej Eridanus II jest znacznie mniej ciemnej materii, niż wynika to z aktualnych modeli, co wskazuje, że prawdopodobnie natura ciemnej materii jest bardziej złożona, niż to do tej pory zakładano (astro-ph.GA, Urania)

4 kwietnia 2018 – opublikowano informację o odkryciu 12 mniejszych czarnych dziur w pobliżu centralnej czarnej dziury związanej z radioźródłem Sagittarius A* w Centrum Drogi Mlecznej. Prawdopodobnie podobnych obiektów jest tam dużo więcej (Columbia University, Urania)

2 kwietnia 2018 – ogłoszono, że dzięki zjawisku soczewkowania grawitacyjnego odkryto najdalszą znaną gwiazdę, MACS J1149 Lensed Star 1 (Ikar) odległą o 9 miliardów lat świetlnych (hubblesite.org, Urania)

28 marca 2018 – ogłoszono odkrycie bardzo rozproszonej galaktyki NGC1052-DF2, która wydaje się nie mieć prawie wcale ciemnej materii, co wskazuje na potrzebę zmian dotychczasowych modeli zakładających, że jest ona głównym budulcem wszystkich galaktyk (Gemini Observatory, Urania)

14 marca 2018 – opublikowano pracę naukową, w której wykazano, że wszystkie galaktyki obracają się w ciągu jednego miliarda lat, niezależnie do tego, jakiej są wielkości (ICRAR, Urania)

1 marca 2018 – opublikowano nową teorię powstania ziemskiego Księżyca, która ma wyjaśnić zbieżność składu izotopowego obu ciał niebieskich (Sky&Telescope, Urania)

26 lutego 2018 – ogłoszono wyniki badań, według których dynamika ramion spiralnych Drogi Mlecznej jest znacznie bardziej złożona, niż oceniano to wcześniej (LaGuardia, Urania)

Czy wiesz...

…ile planet odkryto w układzie gwiazdy Kepler-80?

Karta-Världskarta från 1808. 1808 - Sjöhistoriska museet - OK 260 cropped.png

…czemu ciemnieje zeta feniksa?

…że wyspa Mayda, która znikła z map Ziemi, odnalazła się na Tytanie? (obok na szwedzkiej mapie z 1808 r. pod nazwą Meda)

Artist's impression of the planet Ross 128 b.jpg

…że jedną z najbliższych gwiazd okrąża planeta podobna do Ziemi (obok wizja artystyczna)?

…w którym gwiazdozbiorze znajduje się gwiazda Iklil?

…co wskazuje na to, że 1I/ʻOumuamua pochodzi spoza Układu Słonecznego?

…jak uhonorowano Zosię Kaczmarek?

…wokół którego czerwonego karła w 2013 roku zaobserwowano dysk pyłowy?

…co się dzieje we wnętrzu najjaśniejszej gwiazdy gwiazdozbioru Ryb?

…że według Aborygenów gwiazda oznaczona jako sigma w Wielkim Psie ma dwie żony?

…w jaki sposób dotarła do Ziemi informacja o połączeniu się czarnych dziur 3 miliardy lat temu?


Artykuł miesiąca
Obiekty transneptunowe o orbitach sięgających dalej niż 100 j.a.: należące do dysku rozproszonego (szare) i odłączone (białe)

Obiekty odłączoneplanetoidy krążące w zewnętrznych rejonach Układu Słonecznego, które nigdy nie zbliżają się do Słońca na tyle, aby wpływ grawitacyjny planet (w szczególności Neptuna) mógł zaburzyć ich orbitę. Z tego powodu uważa się je za "odłączone" od reszty Układu Słonecznego.

Obiekty te wyróżnia się spośród innych obiektów transneptunowych, które, zgodnie z modelami powstania Układu Słonecznego, znalazły się na swoich aktualnych orbitach w wyniku perturbacji wywołanych przez gazowe olbrzymy, głównie Neptuna. Obiekty odłączone mają peryhelia w zbyt dużej odległości, żeby wpływ Neptuna był znaczący kiedykolwiek w historii Układu.

W literaturze obiekty odłączone nazywane są również obiektami rozszerzonego dysku rozproszonego (E-SDO), odległymi obiektami odłączonymi (DDO) lub obiektami rozproszonymi–rozszerzonymi, według klasyfikacji Deep Ecliptic Survey.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza

Arthur Allen Hoag (ur. 28 stycznia 1921 w Ann Arbor, Michigan, USA, zm. 17 lipca 1999 w Tucson, Arizona, USA) – amerykański astronom, szczególnie znany z odkrycia obiektu Hoaga, galaktyki pierścieniowej. Był członkiem wielu organizacji, m.in. MUA oraz AAS; ceniony za prace w dziedzinie fotometrii fotoelektrycznej i fotograficznej w astronomii, jak również za wkład w rozwój instrumentów astronomicznych i badania nad kwazarami.

Studiował pod kierunkiem C. Smileya na Brown University, zdobywając dyplom z fizyki w roku 1942. W czasie II wojny światowej pracował w Naval Ordnance Laboratory. Po wojnie był krótko asystentem Smileya a następnie rozpoczął studia doktoranckie na Harvard University. W roku 1950 przeniósł się do US Naval Observatory (USNO), gdzie pracował pod opieką J.S. Halla. Tam prowadził badania doktorskie w dziedzinie fotometrii galaktyk spiralnych. Hoag otrzymał doktorat na Harvardzie w roku 1952.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Mgławica Klepsydra (również MyCn18) – młoda dwubiegunowa mgławica planetarna znajdująca się w konstelacji Muchy. Mgławica ta ma kształt klepsydry, a jest odległa o około 8000 lat świetlnych od Ziemi. (zdjęcie: HST)

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg