Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

22 maja 2017 – amerykańscy naukowcy przedstawili hipotezę o istnieniu nowego kształtu planet, nazwanych obiektami synestialnymi, o kształcie podobnym do donuta; taki kształt mogła mieć młoda Ziemia po zderzeniu, w wyniku którego następnie ukształtował się Księżyc (Journal of Geophysical Research, Urania)

22 maja 2017 – opublikowano wyniki badań, według których głównym źródłem antymaterii obserwowanej w Drodze Mlecznej (pozytonów) są izotopy radioaktywne tytanu 44 wyrzucane w wyniku wybuchu nielicznej klasy supernowych typu SN1991bg; problem ten był badany od 40 lat (Nature Astronomy, Astronomy.com, Urania)

3 maja 2017 – poinformowano, że w przestrzeni pomiędzy pierścieniami Saturna a atmosferą planety sonda Cassini napotkała zaskakująco mało kosmicznego pyłu, praktycznie pustkę (Astronomy Magazine, Urania)

6 kwietnia 2017 – opublikowano wyniki badań na podstawie przeglądu galaktyk SDSS, z których wynika, że wokół Drogi Mlecznej istnieje ogromne halo gazowego wodoru o masie porównywalnej z całkowitą masą gwiazd Galaktyki (arxiv, Urania)

Artystyczna wizja TRAPPIST-1

22 lutego 2017 – międzynarodowy zespół astronomów poinformował o odkryciu kolejnych czterech planet w układzie gwiazdy TRAPPIST-1, więc jej układ planetarny liczy co najmniej 7 planet skalistych (obok wizja artystyczna układu)

16 stycznia 2017 – zmarł astronauta Eugene Cernan, który jako ostatni chodził po Księżycu (Urania)

7 grudnia 2016 – opublikowano wyniki analizy danych naukowych z nowego, wielkiego przeglądu galaktyk, według których ciemna materia może być mniej gęsta i bardziej równomiernie rozmieszczona, niż do tej pory oczekiwano (ESO)

30 listopada 2016 – poinformowano o pierwszej obserwacji polaryzacji światła emitowanego przez gwiazdę neutronową RX J1856.5-3754, która może wskazywać, że przestrzeń wokół tej gwiazdy podlega efektowi kwantowemu znanemu jako dwójłomność próżni (ESO)

26 października 2016 – międzynarodowa grupa astronomów poinformowała o niespodziewanym odkryciu wokół wszystkich 19 jasnych kwazarów zbadanych przez teleskop VLT halo w postaci olbrzymich świecących obłoków gazu otaczających kwazary (ESO)

Artystyczna wizja ExoMars

16 października 2016 – sonda kosmiczna ExoMars (na ilustracji) pomyślnie weszła na orbitę wokół Marsa (Urania), natomiast lądownik Schiaparelli najwyraźniej rozbił się podczas próby lądowania na powierzchni planety (Urania)

11 października 2016 – odkryto kolejny duży obiekt transneptunowy, 2014 UZ224, o średnicy przypuszczalnie ponad 500 km, krążący w średniej odległości odległości około 16 miliardów km od Słońca; pełny obieg wokół Słońca zajmuje mu około 1100 lat. (onet.pl)

11 października 2016 – zespół naukowców kierowany przez Christophera Conselice opublikował wyniki badań, według których w widzialnym Wszechświecie jest około 2 bilionów galaktyk, to jest 10–20 razy więcej, niż wynikało z wcześniejszych oszacowań (Urania praca naukowa)

9 października 2016 – zmarł polski astronom profesor Hieronim Hurnik (Urania)

30 września 2016 – koniec misji sondy Rosetta przez kontrolowany upadek sondy na powierzchnię jądra komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko (Urania, ESA)

25 września 2016 – w chińskiej prowincji Kuejczou oficjalnie uruchomiono największy na świecie radioteleskop z pojedynczą, 500-metrową czaszą, FAST (Science, Sky & Telescope)

21 września 2016 – zespół naukowców korzystających z sieci radioteleskopów ALMA oraz teleskopów optycznych wyjaśnił mechanizm niezwykle silnej emisji światła z rzadkich odległych obiektów kosmicznych zwanych bańkami Lyman-alfa (ESO)

wrzesień 2016 – poinformowano o udostępnieniu pierwszych wyników badań sondy ESA Gaia, która wykonała pomiary astrometryczne miliarda gwiazd (Sky & Telescope, AstroNET)

Start OSIRIS-REx

8 września 2016 – start sondy NASA OSIRIS-REx (na zdjęciu) z misją sprowadzenia na Ziemię próbek planetoidy (101955) Bennu

25 lipca 2016 – amerykańscy naukowcy poinformowali o odkryciu, że gorący gaz w halo Drogi Mlecznej rotuje podobnie, jak dysk Galaktyki (NASA, Urania)

Czy wiesz...
MVIC sunset scan of Pluto

…że w atmosferze Plutona występują warstwowe mgły? (na zdjęciu wykonanym przez sondę New Horizons)

…w pobliżu jakich dwóch ciał niebieskich zakończyła się misja sondy kosmicznej Chang’e 5-T1?

…który z greckich astronomów wykonał dokładne pomiary długości pór roku?

…dlaczego astronom Guillaume Le Gentil nie mógł zaobserwować tranzytu Wenus, co doprowadziło go aż do depresji?

ArchenholdObservatory-GreatRefractor.jpg

…czym za ponad 2 miliony lat będzie się wyróżniać gwiazda ypsilon Librae?

gdzie znajduje się najdłuższy na świecie teleskop soczewkowy (na zdjęciu)?

…jaka wspólna pasja łączy niemieckiego mechanika oraz nauczyciela?

Milutin Milanković

…że pewien inżynier budowlany (na zdjęciu) opracował teorię wpływu cykli astronomicznych na klimat Ziemi i zreformował kalendarz?

gdzie zainstalowano pierwszy w świecie szerokokątny wieloobiektowy system spektroskopowy?

…ile masy traci rocznie gwiazda alfa Arae?

…ile komet nosi nazwisko Gordona Garradda?

Artykuł miesiąca
Zdjęcie Plutona wykonane przez odlatującą od niego sondę New Horizons, pokazujące atmosferę Plutona podświetloną przez Słońce.

Atmosfera Plutona – cienka warstwa gazów otaczająca Plutona. Składa się głównie z azotu (N2) z niewielkim dodatkiem metanu (CH4) i tlenku węgla (CO), które to gazy znajdują się w równowadze ze swoimi lodami, znajdującymi się na powierzchni planety karłowatej. Zawiera ona warstwy mgły, składającej się prawdopodobnie z bardziej złożonych związków chemicznych, powstałych z wymienionych gazów wskutek oddziaływania z promieniowaniem kosmicznym. Charakterystyczną cechą atmosfery Plutona są silne i nie do końca poznane zmiany w cyklu pór roku, wynikające z nietypowych parametrów jego ruchu orbitalnego oraz rotacji wokół osi.

Ciśnienie na powierzchni Plutona zmierzone w 2015 roku przez sondę New Horizons to około 1 Pa, czyli mniej więcej 100 tys. razy mniej niż na Ziemi. Temperatura na powierzchni wynosi 40–60 K i szybko rośnie wraz z wysokością, co związane jest z wywoływanym przez metan efektem cieplarnianym. Około 30 km nad powierzchnią osiąga ona maksymalną wartość 110 K, po czym powoli zaczyna spadać.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Bengt Strömgren w 1957 roku

Bengt Georg Daniel Strömgren (ur. 21 stycznia 1908 w Göteborgu, zm. 4 lipca 1987 w Kopenhadze) – duński astronom i astrofizyk, który przyczynił się do rozwoju współczesnej wiedzy o obłokach gazowych.

Był synem Elisa Strömgrena, profesora Uniwersytetu Kopenhaskiego i dyrektora tamtejszego obserwatorium. W 1929 roku uzyskał stopień doktora na tej samej uczelni i podjął pracę w Obserwatorium Yerkes. W 1940 roku wrócił do Kopenhagi, zastępując swego ojca na stanowisku dyrektora obserwatorium.

Po wojnie ponownie wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Pracował w Obserwatorium Yerkes, McDonald Observatory oraz Institute for Advanced Study. W 1967 roku wrócił do Danii.

W latach 30. XX wieku prowadził badania dotyczące budowy gwiazd. Opracował teorię opisującą chmury zjonizowanego gazu otaczającego gorące gwiazdy. Zaobserwował zależności pomiędzy gęstością gazu, świetlnością gwiazdy i wielkością otaczającej ją strefy zawierającej gaz zjonizowany (nazwanej jego imieniem strefy Strömgrena).

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Hamburger Gomeza (również IRAS 18059-3211) – mgławica protoplanetarna znajdująca się w gwiazdozbiorze Strzelca. Została odkryta w 1985 roku przez chilijskiego astronoma Arturo Gómeza w Obserwatorium Cerro Tololo. Mgławica ta jest odległa o około 6500 lat świetlnych od Ziemi.

Do zrobienia

Do napisania

astronomia ultrafioletu - bilans energetyczny Ziemi - budowa Ziemi - chronologia Wszechświata - Extrasolar Planets Encyclopaedia - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - gałąź horyzontalna - gwiazda przed ciągiem głównym - historia astronomii - Infrared Space Observatory - International Ultraviolet Explorer - klasyfikacja Goldschmidta - Kosmos. Osobista podróż - mikro czarna dziura - model nicejski - nukleosynteza w gwiazdach - obiekt głębokiego nieba - ostateczny los Wszechświata - planetoida klasy D - płaska Ziemia - ścieżka Hayashi - Wielka Ściana w Herkulesie-Koronie Północnej - zdjęcia satelitarne

więcej propozycji


Do poszerzenia

alidada - astrograf - astronomia neutrinowa - astronomia podczerwona - astronomia praktyczna - ciąg główny - czas efemeryd - detektor mikrometeoroidów - diagram dwubarwny - ekstynkcja atmosferyczna - ekwant - glob - gwiazda rozbłyskowa - gwiazda zdegenerowana - kosmograf - magnetopauza - metale (astronomia) - mgławica emisyjna - morfologiczna klasyfikacja galaktyk - Mount Wilson Observatory - orbita heliosynchroniczna - planetozymal - protoplaneta - pryzmat obiektywowy - pył (astrofizyka) - ramię spiralne - rok anomalistyczny - rok Bessela - rotacja gwiazd - równanie czasu - sfera przyciągania - skala Antoniadiego - szokmetamorfizm - widoczność graniczna - zima astronomiczna - zjawisko astronomiczne


Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?