Deklinacja (astronomia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rektascensja (ang. - right ascension) i deklinacja zaznaczone na sferze niebieskiej.
Długoczasowe zdjęcie ilustrujące ruch dobowy nieba. Gwiazdy zdają się zataczać kręgi wokół bieguna niebieskiego (δ = 90°). Najdłuższe ślady zakreślają ciała znajdujące się na równiku niebieskim (δ = 0°). Dystans pokonywany w czasie ekspozycji na detektorze jest proporcjonalny do cosinusa deklinacji[1].

Deklinacja (łac. declinatio – „odchylenie”[2], oznaczana symbolem δ) – jedna ze współrzędnych określających położenie ciała w obydwu układach równikowych: równonocnym i godzinnym[3]. Definiujemy ją jako kąt pomiędzy kierunkiem poprowadzonym od obserwatora do obiektu a płaszczyzną równika niebieskiego[2][3]. Obiekty położone na północnej półkuli nieba mają deklinację dodatnią (od 0° do 90°), a na południowej ujemną (od 0° do -90°)[3].

Zjawisko precesji skutkuje powolną zmianą współrzędnych astronomicznych (w tym rektascensji). Dlatego też oprócz nich podaje się również epokę, dla której zostały one wyznaczone (np. J2000.0).

Warunki widoczności ciał niebieskich[edytuj | edytuj kod]

Dla obserwatora znajdującego się na północnej szerokości geograficznej \varphi, ciała niebieskie o deklinacji

\delta > 90^\circ - \varphi

znajdują się cały czas nad horyzontem (również podczas dolnej kulminacji). Gwiazdy spełniające ten warunek nazywamy okołobiegunowymi (nigdy niezachodzącymi).

Obiekty, których deklinacja

\delta < \varphi - 90^\circ

nigdy nie pojawiają się nad horyzontem.

Te znajdujące się w paśmie

90^\circ - \varphi > \delta > \varphi - 90^\circ

podczas jednej doby gwiazdowej zarówno wschodzą jak i zachodzą.

Wysokość ciała niebieskiego nad horyzontem podczas górowania (w trakcie przechodzenia przez południk niebieski) wynosi

  • dla \delta > \varphi (górowanie na północ od zenitu):
h = 90^\circ + \varphi - \delta
  • dla \delta < \varphi (górowanie na południe od zenitu):
h = 90^\circ - \varphi + \delta.

W przypadku, gdy \delta = \varphi, górowanie następuje w zenicie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Useful Formulae - Star Trail Lengths. [dostęp 2015-03-26].
  2. 2,0 2,1 deklinacja. W: Encyklopedia PWN [on-line]. Wydawnictwo Naukowe PWN. [dostęp 2015-03-20].
  3. 3,0 3,1 3,2 Zbigniew Dworak: Z astronomią za pan brat. Warszawa: Iskry, 1989, s. 126-128. ISBN 83-207-1064-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]