Culcasia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Culcasia
Ilustracja
Culcasia spp.
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

żabieńcowce

Rodzina

obrazkowate

Podrodzina

Aroideae

Rodzaj

Culcasia

Nazwa systematyczna
Culcasia P.Beauv.
Fl. Oware ed. qu. 4. (1803)
Typ nomenklatoryczny

Culcasia scandens P.Beauv[3].

Synonimy
  • Denhamia Schott

Culcasia P.Beauv. – rodzaj wieloletnich roślin, fanerofitów lub chamefitów, należący do rodziny obrazkowatych, liczący 24 gatunki pochodzące z tropikalnych regionów Afryki, zasiedlające wieczniezielone lasy równikowe. Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od arabskiej nazwy zwyczajowej tych roślin (qolqas)[4].

Morfologia i biologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wieloletnie pnącza (w tym liany, np. C. angolensis o wysokości do 30 m), hemiepifity, a także płożące lub wzniesione (np. C. striolata) rośliny zielne.
Korzenie
Korzenie czepne wyrastają z węzłów łodygi. U roślin z gatunku C. striolata powstają także korzenie podporowe.
Liście
Ogonki wierzchołkowo kolankowate. Pochwy liściowe wydłużone, tworzące pseudo-łodygę. Blaszka liściowa prosta, z kanałami żywicznymi i siatkowatą nerwacją.
Kwiaty
Rośliny jednopienne. Rośliny tworzą wiele kwiatostanów typu kolbiastego pseudancjum. Pochwa kwiatostanu niewielka (do 7 cm długości), łódkoksztatna, zwinięta u podstawy, nie zwężona lub mocno zwężona, w zależności od gatunku. Kolba dłuższa od pochwy lub równej długości, pokryta w całości kwiatami płodnymi. Kwiaty żeńskie z 1-3-komorowymi zalążniami (każda komora zawiera jeden anatropowy lub kampylotropowy zalążek) i 4-segmentowymi, dyskowatymi znamionami słupka. Kwiaty męskie 4-pręcikowe, przypominające synandrium.
Owoce
Czerwone, niekiedy zielonkawo-żółte jagody. Nasiona jajowate do eliptycznych, z obfitym bielmem.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n=42, 84.
Gatunki podobne
Rośliny z rodzaju Cercestis, od których różni się między innymi zawsze prostym kształtem blaszki liściowej, 1-3-komorowymi zalążniami, kolbą siedzącą lub osadzoną na trzonku i brakiem wydłużonych, biczowatych pędów.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Należy do plemienia Culcasieae, podrodziny Aroideae, rodziny obrazkowatych, rzędu żabieńcowców w kladzie jednoliściennych[2][5].
Pozycja rodzaju w systemie Reveala z roku 2007 (2010)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist, Takht. & Zimmerm. ex Reveal), podgromada Magnoliophytina (Frohne & U. Jensen ex Reveal), klasa Magnoliopsida (Brongn.), podklasa żabieńcowe (Alismatidae Takht.), nadrząd obrazkopodobne (Aranae Thorne ex Reveal), rząd obrazkowce (Arales Juss. ex Bercht. & J. Presl), rodzina obrazkowate (Araceae Juss.)[6][7].
Pozycja rodzaju według Crescent Bloom (system Reveala z lat 1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina (Frohne & U. Jensen ex Reveal), klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa obrazkowe (Aridae Takht.), nadrząd obrazkopodobne (Aranae Thorne ex Reveal), rząd obrazkowce (Arales Dumort.), rodzina obrazkowate (Araceae Juss.), plemię Culcasieae Engl., podplemię Culcasiinae Schott[8].
Gatunki

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W tradycyjnej medycynie afrykańskiej liście gatunku Culcasia scandens w postaci ekstraktu z miazgi, naparu lub popiołu powstałego w wyniku kalcynacji stosowane są zewnętrznie lub donosowo (popiół) jako środek przeciwbólowy[9]. Badania przeprowadzone w latach 2000-2004 wykazały, że liście tej rośliny zawierają cukry redukujące, alkaloidy, glikozydy, saponiny, taniny, flawonoidy, terpenoidy, sterole oraz nienasycone laktony steroidów. Ich działanie przeciwzapalne jest silniejsze niż aspiryny w dawce 100 mg/kg[10][11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-06-24] (ang.).
  3. Index Nominum Genericorum (ang.). [dostęp 2010-06-24].
  4. Helmut. Genaust: Etymologisches Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen. Basel: Birkhäuser Verlag, 1996. ISBN 3-7643-2390-6.
  5. L.I. Cabrera et al. Phylogenetics relationships of aroids and duckweeds (Araceae) inferred from coding and noncoding plastid DNA. „American Journal of Botany”. 95(9), s. 1153-1165, 2008. 
  6. James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families (ang.). 2008-03-29. [dostęp 2010-05-29].
  7. James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). 2010-05-20. [dostęp 2010-06-24].
  8. Crescent Bloom: Hierarchical position of the Genus Culcasia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-06-24].
  9. J.T.Banzouzi et al.. Survey of Analgesic Plants Used by Tradipractitioners in Congo Brazzaville. „International Journal of Botany”. 4 (2), s. 176-185, 2008 (ang.). 
  10. C.O. Okoli, P.A. Akah. A pilot evaluation of the anti-inflammatory activity of Culcasia scandens, a traditional antirheumatic agent. „Journal Altern. Complement Med.”. 6 (5), s. 423-427, 2000. PMID: 11059504. 
  11. C.O. Okoli, P.A. Akah. Mechanisms of the anti-inflammatory activity of the leaf extracts of Culcasia scandens P. Beauv (Araceae). „Pharmacol. Biochem. Behav.”. 79 (3), s. 473-481, 2004. PMID: 15582018. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]