Cyd (dramat)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
3402440-Le Cid performed in Paris 1637-Burgos.jpg

Cyd (fr. Le Cid) – dramat Pierre’a Corneille’a napisany na przełomie lat 1636 i 1637.

Okoliczności powstania utworu[edytuj | edytuj kod]

Afisz dramatu Dzieciństwo Cyda. Fabuła tego dramatu była główną inspiracją dla napisania Cyda

Temat utworu został zapożyczony z trzyaktowego dramatu Guillena de Castro Dzieciństwo Cyda, będącego z kolei fabularyzowaną wersją życia Rodriga Díaza de Vivara. Corneille postanowił jednak ograniczyć warstwę fabularną tekstu, usuwając szczegóły obyczajowe zawarte w dramacie hiszpańskim i rezygnując z wątków pobocznych oraz postaci drugoplanowych, by skupić się wyłącznie na konflikcie między miłością a dbałością o honor rycerski.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Akcja utworu rozgrywa się w XI wieku w Sewilli. Syn don Diega, Rodryg, zakochany jest z wzajemnością w Chimenie, córce don Gomesa. Między obydwoma mężczyznami dochodzi jednak do sprzeczki, w czasie której Gomes uderza Diega w twarz. Ten, zbyt stary, by osobiście wyzwać go na pojedynek, prosi syna, by go zastąpił. Rodryg, mimo konfliktu wewnętrznego, zgadza się i w walce zabija ojca ukochanej. Chimena udaje się do króla Sewilli Fernanda z prośbą o ukaranie sprawcy śmierci don Gomesa, jednak daje do zrozumienia Rodrygowi, że mimo tego, co zaszło, nie potrafi go znienawidzić. Ten opuszcza miasto i odnosi wielkie zwycięstwo w walce z Maurami, zyskując przydomek Cyd (z arabskiego sayyid – „pan”). Król oznajmia Chimenie, że Rodryg zmarł z powodu odniesionych ran, na co ta mdleje, a dowiedziawszy się prawdy, żąda, by stanął on do pojedynku-sądu bożego z don Sanchem. W momencie zwycięstwa Rodryg-Cyd zdobywa tym samym prawo do jej poślubienia. Król nakazuje mu jednak, by ponownie oddalił się na wojnę i odzyskał tym samym dawną pozycję w sercu kobiety.

Postaci[edytuj | edytuj kod]

  • Rodrygo
  • Don Diego – ojciec Rodryga
  • Chimena – ukochana Rodryga
  • Don Gomes – ojciec Chimeny
  • Don Sancho
  • Elwira – służąca Chimeny
  • Don Fernand – król Kastylii
  • Infantka – jego córka
  • Eleonora – służąca Infantki
  • Alonzo, Arias – dworzanie Infantki
  • Paź

Cechy utworu[edytuj | edytuj kod]

Cyd był w literaturze francuskiej utworem pionierskim. Corneille maksymalnie ograniczył w nim akcję dramatyczną i efektowne, pełne napięcia emocjonalnego sceny (walki, pojedynki), czyniąc podstawowym elementem dzieła ludzkie uczucia i dylematy, mnożąc fragmenty oparte wyłącznie na rozmowie i umożliwiające śledzenie wewnętrznych przemian człowieka. Autor dążył również do uniwersalizacji akcji. Usunął niemal całkowicie elementy wskazujące na umiejscowienie akcji dramatu w Hiszpanii, zachowując jedynie oryginalne imiona bohaterów i skupiając się na poszukiwaniu elementów ogólnoludzkich. Stworzył nowy typ bohatera – człowieka w pełni panującego nad swoim losem, kontrolującego swoje uczucia siłą woli, zdolnego poświęcić największe uczucia dla zachowania honoru.

Recepcja[edytuj | edytuj kod]

Dzieło Corneille’a natychmiast po wystawieniu zyskało ogromną popularność. Stało się jednak obiektem ataków ze strony niemal wszystkich współczesnych dramatopisarzy, a także kardynała Richelieu. Akademia Francuska, zmuszona przez tego ostatniego, rozsądziła tzw. spór o Cyda na niekorzyść jego autora. Utworowi zarzucono niezgodność z antycznymi regułami konstrukcji dramatu, pogwałcenie zasad prawdopodobieństwa i stosowności, zmuszając tym samym Corneille’a do modyfikacji tekstu na potrzeby jego późniejszych wystawień.

Mimo tego dzieło zachowało ogromną sławę, do mowy potocznej przeszło nawet powiedzenie piękny jak Cyd.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • G. Lanson, P. Tuffrau, Historia literatury francuskiej w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1963.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]