Sewilla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy hiszpańskiej miejscowości. Zobacz też: prowincję Sewilla w Hiszpanii.
Sewilla
Sevilla
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Hiszpania
Wspólnota autonomiczna Bandera de Andalucia.svg Andaluzja
Burmistrz Juan Espadas
Powierzchnia 141,31 km²
Wysokość 7 m n.p.m.
Populacja (2015)
• liczba ludności
• gęstość

693 878[1]
4910 os./km²
Nr kierunkowy 95
Kod pocztowy 41001 do 41080
Tablice rejestracyjne SE
Położenie na mapie Hiszpanii
Mapa lokalizacyjna Hiszpanii
Sewilla
Sewilla
Położenie na mapie Andaluzji
Mapa lokalizacyjna Andaluzji
Sewilla
Sewilla
Położenie na mapie Europy
Mapa lokalizacyjna Europy
Sewilla
Sewilla
Ziemia37°22′38″N 5°59′13″W/37,377222 -5,986944
Strona internetowa
Portal Portal Hiszpania

Sewilla (hiszp. Sevilla) – miasto w południowej Hiszpanii, stolica regionu Andaluzja. Duży port nad rzeką Gwadalkiwir, w XVII wieku najludniejsze miasto Hiszpanii, znane z największej katedry świata, pałacu i giełdy wpisanych na listę UNESCO. W rankingu opublikowanym przez Globalization and World Cities Research Network, Sewilla została sklasyfikowana w V kategorii (sufficiency level cities) miast o znaczeniu globalnym[2].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych hiszpańskiego Ministerstwa Rozwoju tzw. Wielki Zespół Miejski Sewilli (hiszp. Grande Área Urbana) ma 1 294 867 mieszkańców na powierzchni 1529 km², w latach 2001–2011 nastąpił wzrost ludności o 134 626 osób, co stanowi wzrost o 11,6%[3].

Rozwój populacji centrum administracyjnego Sewilli (1842–2010)


Historia[edytuj | edytuj kod]

  • Założona przez Iberów prawdopodobnie w II w. p.n.e. osada Hispalis, następnie zajęta przez Fenicję i Kartaginę.
  • W 206 p.n.e. Scypion Afrykański Starszy założył osadę dla weteranów wojennych Italica.
  • W 45 p.n.e. zdobyta przez Cezara, na którego polecenie wzniesiono mury obronne i przemianowano na Colonia Julia Romana[4].
  • Od 461 we władaniu Wizygotów, po Wandalach i Swebach.
  • Od V w. była tu stolica archidiecezji.
  • W 712 opanowana przez Maurów, pozostawała w cieniu Kordoby.
  • Od 1023 stała się stolicą i rezydencją Abbadydów, w 1091 Almorawidów, a w 1145 Almohadów; w tym okresie nastąpił rozkwit miasta.
  • W 1248 zajęta przez Ferdynanda III Kastylijskiego.
  • W 1480 rozpoczął działalność pierwszy Trybunał Inkwizycji.
  • Na przełomie XV i XVI wieku stała się punktem przeładunkowym w handlu z zamorskimi koloniami i jednym z największych miast kontynentu (ponad 100 000 mieszkańców).
  • W 1505 założenie uniwersytetu (obecnie jeden z większych w Europie).
  • W XVII stuleciu złoty wiek sztuki (m.in. Bartolomé Esteban Murillo).
  • Po epidemii dżumy w 1649 nastąpiło powolne słabnięcie potęgi gospodarczej.
  • W 1717 ze względu na zamulenie koryta Gwadalkiwiru musiała odstąpić Kadyksowi monopol w handlu z Ameryką.
  • W XX wieku ponowny rozwój, w 1929 Wystawa Iberoamerykańska, w 1992 Wystawa Światowa w 500. rocznicę wyruszenia Kolumba na poszukiwanie zachodniej drogi do Indii.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Arena walk byków w Sewilli
Giralda – aktualnie wieża katedry
Złota Wieża
Główne patio w Domu Piłata
Fragment pałacu na Placu Hiszpańskim
  • Alkazar – dawny pałac królewski, którego początki sięgają XI w., kiedy rezydowali tutaj przedstawiciele kalifatu kordobańskiego, rozbudowany w latach 1350–1369 przez Piotra I Okrutnego w stylu mudejar. Późniejsi królowie kontynuowali rozbudowę, przystosowując rezydencję do własnych potrzeb. Tutaj podejmowano decyzje o wysłaniu ekspedycji, m.in. Ferdynanda Magellana, a Krzysztof Kolumb został przyjęty przez Izabelę Kastylijską i Ferdynanda Aragońskiego po podróży do Ameryki. Budowla zawiera wiele sal, patios i ogrodów. Bogactwo ornamentyki, dekoracji ceramicznych i komnat sprawia, że sewilski alkazar zalicza się do najwspanialszych kompleksów pałacowych w Hiszpanii.
  • Katedra Najświętszej Marii Panny w Sewilli – jest największym[5] i jednym z najwspanialszych gotyckich kościołów na świecie. Powstała w latach 1402–1506 na miejscu meczetu z lat 1184–1196. Pozostawiony minaret, Giralda, o wys. 97 m wkomponowano w bryłę kościoła, uzupełniając o dzwonnicę. We wnętrzu zwracają uwagę kaplice – Capilla Mayor i Capilla Real, chór i grobowiec Kolumba.
  • Kilkanaście innych gotyckich kościołów.
  • Ratusz – wspaniała renesansowa budowla, wzniesiona w latach 1527–1564 na dawnym placu turniejowym.
  • Giełda – renesansowy budynek giełdy handlowej, z lat 1583–1598. W XVIII wieku Karol III umieścił tutaj Główne Archiwum Indii, gromadzące dokumenty związane z dziejami odkrywania i podboju Nowego Świata.
  • Torre del Oro (Złota Wieża) z XIII wieku jedna ze 166 w systemie obronnym Maurów, potem przebudowana. Nazwę zawdzięcza nie tylko ówczesnej okładzinie złocistymi płytkami azulejos, ale i temu, że przechowywano w niej złoto złupione w koloniach. Była również istotna z punktu widzenia obronnego, ponieważ pomiędzy nią a bliźniaczą, już nie istniejącą, wieżą po drugiej stronie Gwadalkiwiru, można było rozpiąć łańcuch blokujący wejście do portu[6]. Obecnie mieści Museo Maritimo[7] poświęcone zabytkom i mapom morskim.
  • Arena walk byków (hiszp. La Plaza de Toros de la Real Maestranza de Caballería de Sevilla), amfiteatr zbudowany w latach 1749–1881, mieszczący 12 500 widzów. Wewnątrz znajduje się muzeum corridy, eksponujące kolekcję kostiumów (w tym pomalowana przez Picassa purpurowa kapa torreadora), portrety i afisze.
  • Główne Archiwum Indii – wpisane na listę UNESCO archiwum zawierające dokumentację posiadłości zamorskich Hiszpanii.
  • Szpital Miłosierdzia (hiszp. Hospital de la Caridad), szpital ufundowany w XVII wieku przez Miguela de Maňara. Szpital powstał na terenie Stoczni Królewskiej. Przy szpitalu zbudowany został również barokowy kościół, w którym znajduje się bogata kolekcja malarstwa hiszpańskiego.
  • Dom Piłata (hiszp. Casa de Pilatos), XV-wieczny pałac zbudowany na wzór domu Piłata. Jego budowę rozpoczął w 1492 roku Pedro Enriquez, królewski namiestnik, którego żoną była Catalina de Ribera. Budowę zakończył jego syn Fadrique, pierwszy markiz de Tarifa. On to po pielgrzymce do Jerozolimy w latach 1512–1519 stwierdził, że odległość z pałacu do kościoła Cruz del Campo jest taka sama jak z domu Piłata do Golgoty. Rozkazał więc umieścić stacje drogi krzyżowej między pałacem (pierwsza stacja) a kościołem (ostatnia stacja).
  • Plac Hiszpański (hiszp. Plaza de España), zbudowany w latach 20. XX wieku na podstawie projektu sewillskiego architekta Aníbala Gonzálesa półkolisty plac z jednej strony zamknięty pałacem, którego środkowa fasada zbudowana została w stylu barokowym, pozostała zaś część budynku w stylu renesansowym. Dodatkowo zbudowano dwie wieże narożne wzorowane na Giraldzie.
  • Królewska Fabryka Cygar – budynek z XVIII wieku.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

  • Muzeum Sztuk Pięknych (Museo de Bellas Artes) – muzeum sztuk pięknych zawierające zbiory od średniowiecza do XX wieku.
  • Museum Archeologiczne – znajduje się w nim wspaniała kolekcja, od sztuki fenickiej począwszy (słynna fenicka statuetka oraz skarb Carambolo), przez sztukę rzymską, na ceramice mudejar skończywszy.

Parki i ogrody[edytuj | edytuj kod]

  • Park Marii Luisy (Parque de María Luisa) – park, zbudowany na Wystawę Światową, która odbyła się właśnie w Sewilli w 1929 roku.
  • Ogrody pałacu Alkazar – ogrody, umiejscowione z tyłu pałacu Alkazar. Były sadzone i projektowane równolegle do pałacu, w taki sposób, aby w każdym ich sektorze dominowały inne style i rośliny.
  • Ogrody Murillo (Jardines de Murillo) – ogrody, ciągnące się wzdłuż murów Alkazaru, niedaleko dzielnicy Santa Cruz. Budowa rozpoczęła się na początku XX wieku.
  • Park rozrywki Isla Mágica na Isla de la Cartuja – park, zbudowany specjalnie z okazji Expo 1992, które odbyło się w Sewilli.

Inne znane parki Sewilli:

  • Parque de los Príncipes
  • Parque del Alamillo
  • Parque Amate
  • Parque Metropolitano de la Cartuja
  • Jardines de las Delicias
  • Jardín Americano
  • Jardín Este
  • Jardines de Cristina
  • Jardines Chapina
  • Jardines de la Buhaira
  • Jardines de San Telmo
  • Jardines del Guadalquivir
  • Jardines del Valle

Opera[edytuj | edytuj kod]

Sewilla bądź jej okolice są miejscem gdzie toczy się akcja kilku oper. Są to Cyrulik sewilski, Wesele Figara, Carmen, Don Giovanni i Fidelio.

Pasos[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wielki Tydzień w Sewilli.

Sewilla jest znana z barwnych obchodów Wielkiego Tygodnia. W tym okresie przybywają do miasta setki tysięcy pielgrzymów i turystów.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Sewilla znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego[8][9] typu śródziemnomorskiego[10], z łagodnymi zimami oraz długimi ciepłymi, w połowie gorącymi latami.

Średnia temperatura i opady dla Sewilli (port lotniczy Sewilla)
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 16.0 18.1 21.9 23.4 27.2 32.2 36.0 35.5 31.7 26.0 20.2 16.6 25,4
Średnie dobowe temperatury [°C] 10.9 12.5 15.6 17.3 20.7 25.1 28.2 27.9 25.0 20.2 15.1 11.9 19,2
Średnie temperatury w nocy [°C] 5.7 7.0 9.2 11.1 14.2 18.0 20.3 20.4 18.2 14.4 10.0 7.3 13,0
Opady [mm] 66 50 36 54 30 10 2 5 27 68 91 99 539
Średnia liczba dni z opadami 6.1 5.8 4.3 6.1 3.7 1.3 0.2 0.5 2.4 6.1 6.4 7.5 50,5
Wilgotność [%] 71 69 59 57 53 48 44 48 54 62 70 74 59
Średnie usłonecznienie (w godzinach) 183 189 220 238 293 317 354 328 244 216 181 154 2918
Źródło: Agencia Estatal de Meteorología[11] (liczba dni z opadami dla wartości 1 mm)

Sport[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1-1-15, Boletín Oficial del Estado
  2. The World According to GaWC 2016 (ang.). W: Globalization and World Cities (GaWC) Study Group and Network [on-line]. Loughborough University.
  3. Áreas urbanas +50, Ministerio de Fomento de España (pol. Ministerstwo Rozwoju).
  4. Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura – Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 19. ISBN 978-3-8331-5106-4.
  5. Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura – Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 29. ISBN 978-3-8331-5106-4.
  6. Brigitte Hintzen-Bohlen: Sztuka i Architektura – Andaluzja. Warszawa: Wydawnictwo Philip Wilson, 2008, s. 72. ISBN 978-3-8331-5106-4.
  7. Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia – Sewilla i Andaluzja. Wyd. II. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2008, s. 69. ISBN 978-83-7448-633-0.
  8. Jahreszeitenklimate nach Troll und Paffen.
  9. Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg.
  10. World Map of Köppen–Geiger Climate Classification.
  11. Valores climatológicos normales. Sevilla Aeropuerto – Agencia Estatal de Meteorología.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

http://www.youtube.com/watch?v=U5pqYJ02Ub8