Cyprysik Lawsona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cyprysik Lawsona
Ilustracja
Las z cyprysikiem Lawsona w Kalifornii
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj cyprysik
Gatunek cyprysik Lawsona
Nazwa systematyczna
Chamaecyparis lawsoniana (A. Murray) Parl.
Ann. Mus. Imp. Fis. Firenze ser. 2, 1:181. 1864 (A. L. P. P. de Candolle, Prodr. 16(2):464. 1868)[3]
Mapa zasięgu
Cyprysik Lawsona: zasięg występowania na mapie
Kategoria zagrożenia
Status iucn3.1 NT pl.svg
wyższe ryzyko wyginięcia (IUCN 3.1)

Cyprysik Lawsona (Chamaecyparis lawsoniana) – gatunek drzewa należący do rodziny cyprysowatych. Dziko występuje na zachodnim wybrzeżu USA; w Kalifornii i Oregonie[3]. W rozlicznych odmianach sadzony w Europie jako drzewo ozdobne.

Morfologia[edytuj]

Pokrój 
Wysokość dochodzi do około 75 metrów (w Polsce dorasta do około 25 m). Korona bardzo wąska, stożkowata ze zwykle zwieszającym się pędem wiodącym. Drzewo stojące samotnie jest gęsto i równomiernie rozgałęzione aż do ziemi. Wskutek rozgałęziania się pnia korona jest często wieloszczytowa[4].
Kora 
Początkowo szarobrunatna lub zielonkawa i gładka, później - ciemnieje i jest podzielona na duże, podłużne płaty, których końce się odchylają[4].
Liście 
Boczne łuski o zaostrzonych wierzchołkach. Od spodniej strony na krawędziach łusek znajduje się woskowy nalot w postaci białych linii, przypominających dwie litery "Y" połączone podstawami.
Kwiaty 
Rozdzielnopłciowe - gatunek jednopienny. Kwiaty męskie są karminowoczerwone i wyrastają zwykle na końcach gałązek. Kwitnie od marca do kwietnia.
Szyszki 
Kuliste o średnicy do 0,8 cm, złożone z tarczowatych łusek nasiennych. Pokryte są biało-niebieskim nalotem woskowym. W stanie dojrzałym jasnobrunatne.

Zagrożenia i ochrona[edytuj]

Gatunek umieszczony został przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych w grupie gatunków o wyższym ryzyku wyginięcia (kategoria NT, według klasyfikacji v3.1)[5].

Zastosowanie[edytuj]

Odmiana 'Columnaris'

Roślina ozdobna. Zalecany do dużych ogrodów, w miastach zalecany do parków czy też zieleńców jako soliter.

Odmiany uprawne
  • 'Ivonne'
  • 'Golden Wonder'
  • 'Stardust'
  • 'Stewartii'
  • 'Lane'
  • 'Wiselii'
  • 'Mimima'
  • 'White Spot'
  • 'Alumii'
  • 'Alumii Gold'
  • 'Kelleris Gold'
  • 'Columnaris'
  • 'Globosa'

Uprawa[edytuj]

Roślina, która najlepiej rośnie na umiarkowanie wilgotnych i żyznych glebach o odczynie lekko kwaśnym (pH w okolicach 6). Cyprysik Lawsona jest rośliną wymagającą dużej wilgotności powietrza, lubi słońce ew. półcień. Strefa mrozoodporności 7 dlatego w naszym klimacie może przemarzać. Roślina wrażliwa na zanieczyszczenia powietrza oraz zasolenie podłoża[6].

Przypisy

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - Seed Plant Evolution. 2001–.
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. a b Chamaecyparis lawsoniana (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-12-10].
  4. a b Bruno T. Kremer: Drzewa. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 70-71. ISBN 83-7129-141-8.
  5. A. Farjon: Chamaecyparis lawsoniana (ang.). W: IUCN 2007. 2007 IUCN Red List of Threatened Species 2013: e.T34004A2840024 [on-line]. 2013. [dostęp 2017-09-02].
  6. Agnieszka Mike-Jeziorska: Cyprysik Lawsona (pol.). 2013. [dostęp 2013-04-26].