Przejdź do zawartości

Czubokaczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Czubokaczka
Lophonetta specularioides[1]
(King, 1828)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

blaszkodziobe

Rodzina

kaczkowate

Podrodzina

kaczki

Plemię

Anatini

Rodzaj

Lophonetta[2]
Riley, 1914

Gatunek

czubokaczka

Synonimy
  • Anas specularioides King, 1828[3]
  • Lophonetta specularoides (King, 1828)[4]
Podgatunki
  • L. s. alticola (Ménégaux, 1909)
  • L. s. specularioides (P. P. King, 1828)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]

Zasięg występowania
Mapa występowania

Czubokaczka[6], kaczka czubata[7] (Lophonetta specularioides) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Zasiedla zachodnią i południową część Ameryki Południowej. Nie jest zagrożony.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

To jedyny przedstawiciel rodzaju Lophonetta[6][8]. Niektórzy włączają ją do rodzaju Anas, ale w istocie należy do południowoamerykańskiego kladu, który odłączył się na wczesnym etapie ewolucji od kaczek Anatinae (Johnson & Sorenson, 1999). Wyróżniono dwa podgatunki L. specularioides[8]:

  • L. specularioides alticola – środkowe Peru do środkowego Chile i północno-zachodniej Argentyny.
  • L. specularioides specularioides – południowe Chile, południowa Argentyna, Falklandy.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Czubokaczka w locie

Czubokaczka to duży ptak o brązowo-szarym, nakrapianym upierzeniu. Dziób, nogi i stopy ciemnoszare[9]. Metaliczne różowawomiedziane lusterko[9]. Nie ma dymorfizmu płciowego, choć kaczory są większe i mają wyraźniejsze plamkowanie. Gatunkowy czub występuje u obu płci, choć u samic jest nieco mniejszy. W terenie trudno pomylić ją z innymi gatunkami.

Osiąga długość ciała 50–60 cm. Masa ciała waha się od 0,9 do 1,1 kg.

Siedliska[edytuj | edytuj kod]

Najchętniej żeruje na płyciznach na wybrzeżach. Spotkać ją można na wilgotnych łąkach, nad jeziorami i na bagnach – od nizin po wysokość 4000 m n.p.m. Typowymi siedliskami są depresje i doliny rzeczne podnóża Andów, jeziora na płaskowyżach w Andach, pampasy Argentyny, przybrzeżne zatoki, plaże i stepy trawiaste Ameryki Południowej.

Czubokaczka

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Karmi się bezkręgowcami, głównie skorupiakami i mięczakami oraz glonami na płytkich wodach. Dieta roślinna pełni jednak funkcję uzupełniającą. Unika fragmentów wybrzeża z gęstą roślinnością wodną i rozległych trzcinowisk. Gnieździ się w wysokiej trawie w pobliżu wody. Składa od 5 do 7 jaj. Poza sezonem lęgowym można spotkać na dużych jeziorach stada kaczek czubatych.

Podgatunek nominatywny prowadzi osiadły tryb życia, jedynie populacje od Talea w Chile, Mendozy w Argentynie do Ziemi Ognistej są częściowo wędrowne (zwłaszcza osobniki z wyższych wysokości). Na Falklandach jest to jedna z pospolitszych kaczek.

Głos[edytuj | edytuj kod]

Czubokaczki są bardzo hałaśliwe. Szczególnie często kwakanie można usłyszeć w okresie godowym i w trakcie obrony swojego terytorium. Samice tworzą wspólne stadka, nawet w czasie wysiadywania jaj. Gdy siedzą na jajach, nie wydają żadnych dźwięków, by nie zwabić drapieżnych ssaków i ptaków.

Kaczor wydaje szorstkie whorr i miękkie łiuu. Samica odzywa się szczekającym grruf i nosowym kłek-kłek.

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje czubokaczkę za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Globalny trend liczebności uznawany jest za stabilny, choć trendy liczebności niektórych populacji nie są znane[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lophonetta specularioides, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Lophonetta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2011-04-02] (ang.).
  3. Anas specularioides, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2014-01-15] (ang.).
  4. Lophonetta specularoides, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2014-01-15] (ang.).
  5. a b Lophonetta specularioides, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  6. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Anatini Leach, 1820 (wersja: 2020-07-06). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-04-02].
  7. P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. 
  8. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-04-02]. (ang.).
  9. a b N. Bouglouan: Crested Duck. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-09-30]. (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]