Czyżyk (Góry Sowie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czyżyk
Ilustracja
Widok na wzniesienie od strony południowo-wschodniej z Bielawy.
Państwo  Polska
Pasmo Sudety
Góry Sowie
Wysokość 555[1] m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Czyżyk
Czyżyk
Ziemia50°41′05,57″N 16°33′48,87″E/50,684881 16,563575

Czyżyk (niem. Zeisig Koppe, 555 m n.p.m.) – wzniesienie w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w środkowej części Gór Sowich. Góra z licznymi śladami dawnej działalności górniczej.

Wzniesienie położone jest w północno-środkowej części Gór Sowich[1], około 3,8  km na południowy zachód od centrum miejscowości Bielawa.

Kopulaste wzniesienie o bardzo zróżnicowanej rzeźbie i ukształtowaniu oraz dość stromych wschodnich i zachodnich zboczach, z płaską wyrazistą powierzchnią będące niższą kulminacją Błyszcza (637 m n.p.m.)[1].

Wznosi się na końcu długiego bocznego grzbietu, odchodzącego od Słonecznej w kierunku północnym przez szczyty wzniesień: Korczaka, Żebraka, Kawkę, Błyszcz [2]. Wzniesienie wyraźnie wydzielają doliny: od południowego wschodu Dolina Wapienna, a od północnego zachodu mało wykształcona dolina, którą płynie bezimienny potok górski. Północno-wschodnie zbocze wzniesienia opada do linii sudeckiego uskoku brzeżnego nad Kamieniczkami[1]. Wzniesienie zbudowane z prekambryjskich gnejsów, z dość licznymi wkładkami ciemnych amfibolitów z soczewami wapieni krystalicznych (marmurów). Występuje tu także aktynolit, chromit i ilmenit[1]. Zbocza wzniesienia pokrywa niewielka warstwa młodszych osadów z okresu zlodowaceń plejstoceńskich[1]. Na południowych stokach, opadających do Doliny Wapiennej znajdują się liczne ślady dawnej działalności górniczej w postaci wkopów, hałd, zapadlisk, szurfów oraz sztolni. [3] Cała powierzchnia wzniesienia łącznie z partią szczytową porośnięta jest lasem świerkowo bukowym regla dolnego[1]. Dolinami wydzielającymi wzniesienie prowadzą drogi leśne, które w przeszłości były uczęszczane przez turystów, obecnie są zapomniane jako trasy turystyczne. Na szczycie Czyżyka wznosi się niewielka ambona myśliwska. U podnóża wzniesienia, po północnej i zachodniej stronie położona jest miejscowość Pieszyce. Położenie wzniesienia, kształt oraz zróżnicowana rzeźba czynią wzniesienie rozpoznawalnym w terenie. Wzniesienie znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Gór Sowich[1].

Górnictwo[edytuj | edytuj kod]

Przedmiotem eksploatacji w masywie Czyżyka mogły być żyły barytowe ze srebrnonośną galeną. [4].

Do dziś w masywie Czyżyka zostały opisane 4 sztolnie, ale jest ich znacznie więcej, niektóre z nich są drożne. [5] Według ostatnich publikacji[jakich?] na Czyżyku umiejscawia się średniowieczną kopalnię St. Eliae, jednak nie jest to potwierdzone.

W przeszłości w Kamionkach umierało bardzo wielu mieszkańców, duży wpływ miało wydobycie rudy ołowiu[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: I-BiS, 1994, s. 103. ISBN 83-85773-12-6.
  2. Rysunek układu grzbietów Gór Sowich w opracowaniu M.Staffy (nazwy szczytów zostały naniesione przez nieznanego autora). W: Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (red.). T. 11: Góry Sowie. Wrocław: Wydawnictwo I–BiS, 1995, s. 21. ISBN 83-85773-12-6.
  3. Góry Sowie, dawne górnictwo (patrz s. 220)
  4. Surowce chemiczne - Baryt (patrz Kamionki)
  5. Podziemny Świat
  6. Kamionki Góry Sowie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 1995, ​ISBN 83-85773-12-6​.
  • Sudety Środkowe. Skala 1:40000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2005. ​ISBN 83-60044-44-9​.
  • Góry Sowie, Mapa turystyczna, Skala 1:35000. Wydawnictwo Turystyczne, Plan, Jelenia Góra 2011. ​ISBN 978-83-62917-36-5​.
  • T. Śnieżek, Góry Sowie, Przewodnik, Oficyna wydawnicza "Rewasz", Piastów 2012, ​ISBN 83-62460-22-9​.
  • Eufrozyna Piątek, Zygfryd Piątek, Górnictwo rud metali w Górach Sowich, Stanisław Januszewski (red.), Wrocław: Wyd.Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, 2000, ISBN 83-904357-1-3, OCLC 891266932.
  • T. Dziekoński, Wydobywanie i metalurgia kruszców na Dolnym Śląsku od XIII do połowy XIX wieku. PAN.IHKM, Ossolineum, Wrocław 1972.
  • M. Mączka, M. Stysz, Relikty dawnych robót górniczych w Górach Sowich, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 117, Wrocław 2006.