Pieszyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: gmina miejsko-wiejska Pieszyce.
Pieszyce
Pieszyce wieczorową porą
Pieszyce wieczorową porą
Herb
Herb Pieszyc
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat dzierżoniowski
Gmina Pieszyce
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Dorota Konieczna-Enözel
Powierzchnia 63,61 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

9689[1]
147,4 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 74
Kod pocztowy 58-250 do 58-252
Tablice rejestracyjne DDZ
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pieszyce
Pieszyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pieszyce
Pieszyce
Ziemia 50°42′46″N 16°34′56″E/50,712778 16,582222
TERC
(TERYT)
5020102031
Urząd miejski
ul. Kościuszki 2
58-250 Pieszyce
Strona internetowa

Pieszyce (niem. Peterswaldau) – miasto leżące w południowo-zachodniej Polsce na Dolnym Śląsku, w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim.

Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 9689 mieszkańców.

1 stycznia 2016 Pieszyce zmieniły rodzaj gminy z miejskiego na miejsko-wiejski[2]. W praktyce oznaczało to wyłączenie poza administrację miasta obszarów miejscowości Rościszów, Kamionki, Piskorzów i Bratoszów, nadając im status wsi. Z wyłączonych terenów powstał obszar wiejski gminy miejsko-wiejskiej Pieszyce. 1 stycznia 2016 odebrany został też status miasta gminie miejskiej Pieszyce z równoczesnym (tego samego dnia) nadaniem statusu miasta miejscowości Pieszyce w gminie („wiejskiej”) Pieszyce. Jest to dwuetapowy zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest położone u podnóża Gór Sowich w Kotlinie Dzierżoniowskiej, ciągnie się kilka kilometrów wzdłuż Pieszyckiego Potoku (niem. Peterswaldauer Wasser[3]). W skład administracyjny miasta wchodzą również sołectwa: Kamionki, Rościszów, Piskorzów i Bratoszów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mury obronne, XVII w.
  • Wieś powstała jako osada rolnicza w XIII wieku. Rozwijała się także jako ośrodek administracyjny dużej posiadłości ziemskiej.
  • Na początku XVIII wieku powstały manufaktury, a później tkalnie fabryczne przerabiające bawełnę.
  • W 1844 w Pieszycach i Bielawie wybuchło powstanie tkaczy, które ogarnęło całe Przedgórze Sudeckie.
  • W drugiej połowie XIX wieku nastąpił dalszy rozwój miejscowego przemysłu włókienniczego.
  • W 1900 uruchomiono połączenie kolejowe z Dzierżoniowem.
  • W 1946 miejscowość została włączona do nowo powstałego województwa wrocławskiego na terenie powojennej Polski, pod nazwą Pieszyce (w pierwszych latach po wojnie używano także nazwy Pietrolesie).
  • W latach 1945-54 siedziba wiejskiej gminy Pieszyce.
  • Po wojnie kontynuowane były tradycje przemysłu włókienniczego, zakłady z Bielawy, Dzierżoniowa, Pieszyc i Piławy tworzyły drugi co do wielkości ośrodek w Polsce (po ośrodku łódzkim).
  • 18 lipca 1962 miejscowość uzyskała prawa miejskie.
  • W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.
  • W 1977 zawieszono, a w 1978 ostatecznie zlikwidowano linię kolejową wiodącą przez miasto.

Filia Groß-Rosen[edytuj | edytuj kod]

Podczas II wojny światowej w miejscowości znajdowała się filia obozu koncentracyjnego Groß-Rosen[4] – kobiecy podobóz pracy.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Poewangelicki kościół pw. św. Antoniego, (XIX w.)
Zespół zamkowo-pałacowy, (XVII-XVIII w.)

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[5]:

  • kościół parafialny pw. św. Jakuba, gotycki z prezbiterium z XIV wieku i wieżą z 1525 r. przebudowany w XVIII wieku i na początku XX. Wejście ozdobione gotyckim portalem, a wewnątrz zespół nagrobków renesansowych i barokowych z XVI I XVII wieku[potrzebne źródło]
  • kościół pw. św. Antoniego, poewangelicki, obecnie parafii rzym.-kat., wzniesiony ok. 1873[5]. Budowla w stylu neogotyckim, na planie krzyża, z obrazami pędzla A. Borna we wnętrzu[6]
  • zespół zamkowo-pałacowy, z XVII-XVIII w.
    • zamek-pałac z 1550 r., przebudowany w latach 1615-1617[7] jako renesansowy. W latach 1679 i 1710 został rozbudowany na wspaniałą barokową rezydencję. Pałac otacza park, w którym są resztki fos, murów obronnych i rzeźb. Pieszycki pałac był jednym z najokazalszych na Śląsku. 3 tys. m² powierzchni użytkowej, 60 pokoi i piękny park. W XVII w. zwany był Śląskim Wersalem. W okresie II wojny światowej mieścił obóz koncentracyjny dla kobiet. Po wojnie doraźnie remontowany. Jeszcze w latach 70. XX stulecia wykorzystywany na kolonie i obozy. Później stopniowo niszczał i był rozgrabiany. W grudniu 2000 roku zakupili go Alicja i Marjan Hajdukowie z Las Vegas
    • park, z XVII w., XVIII-XX w.
    • zabudowa podzamcza:
      • Dwór w Pieszycach, obecnie dom mieszkalny, pl. Zamkowy 2, z 1580 r., 1818 r.
      • dom, pl. Zamkowy 3, z połowy XVII w., 1818 r.
      • budynek gospodarczy, obok domu nr 3, z pierwszej połowy XVI w., 1818 r.
      • brama na dziedziniec gospodarczy, z początku XVIII w.
      • mury obronne, z XVII w.
  • zajazd, ul. Kopernika 138, z 1812 r.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców miasta stanowią członkowie Kościoła Rzymskokatolickiego. Na terenie miasta działalność religijną prowadzi także Kościół Zielonoświątkowy, protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym (zbór: ul. 9 Maja 2) oraz Zbór Świadków Jehowy[8]

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[9] Pieszyce mają obszar 63,6 km², w tym:

  • użytki rolne: 49%
  • użytki leśne: 42%

Miasto stanowi 13,29% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2007[10]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 9 440 100 4937 52,3 4503 47,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
148,4 77,6 70,8

Piramida wieku mieszkańców Pieszyc w 2014 roku [11].
Piramida wieku Pieszyce.png

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Początki kolei żelaznych w Pieszycach sięgają przełomu XIX i XX wieku. W październiku 1900 zakończono budowę i uruchomiono 10,8 km 1-torową linię kolejową Dzierżoniów-Pieszyce-Bielawa Zachodnia. Linia ta funkcjonowała do grudnia 1976, w styczniu 1977 zawieszono przewozy, zarówno pasażerskie jak i towarowe. W 1978 rozpoczęto demontaż torowiska na całej długości linii[12].

Współpraca międzynarodowa[13][edytuj | edytuj kod]

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Dz. U. z 2015 r. Nr , poz. 1083
  3. Leopold von Zedlitz-Neukirch: Neues hydrographisches Lexikon für die deutschen Staaten, Halle 1883, str. 301.
  4. Abraham Kajzer: Za drutami śmierci. Wałbrzych, Muzeum Gross-Rosen: 2013.
  5. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie. 31 grudnia 2015. [dostęp 2015-09-17]. s. 15–16.
  6. Adam Bałabuch, Stanisław Chomiak, Marek Korgul, Wiesław Mróz, Stanisław Szupieńko, Sławomir Wiśniewski, Jan Zyzak: Schematyzm Diecezji Świdnickiej. Świdnica: Świdnicka Kuria Biskupia, 2005. ISBN 83-921533-0-8.
  7. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 291
  8. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 10 stycznia 2015.
  9. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  10. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14].
  11. http://www.polskawliczbach.pl/Pieszyce, w oparciu o dane GUS.
  12. Ogólnopolska Baza Kolejowa. [dostęp 19 stycznia 2009].
  13. www.pieszyce.pl. [dostęp 2011-09-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]