Dalmatyńczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dalmatyńczyk
Dalmatiner 2.jpg
Dalmatyńczyk
Inne nazwy Dalmatiner
Dalmatinac
Kraj pochodzenia Chorwacja[1]
Wymiary
Wysokość 58,4 – 61 cm (psy),
55,9 – 58,4 cm (suki)[2]
Masa 22,7-25 kg[3]
Klasyfikacja
FCI Grupa VI, Sekcja 3,
nr wzorca 153
AKC Non-sporting
ANKC Grupa 7 – (Non-sporting)
CKC Grupa 6 – (Non-sporting)
KC(UK) Utility
NZKC Non-sporting
UKC Grupa 8 – Companion Dog
Wzorce rasy
FCIAKCANKCCKCKC(UK)NZKCUKC

Dalmatyńczyk (wyżeł dalmatyński[4], chorw.  dalmatinac) − jedna z ras psów, należąca do grupy psów gończych, posokowców i ras pokrewnych, zaklasyfikowana wraz z rodezjanem do sekcji ras pokrewnych. Zgodnie z klasyfikacją amerykańską należy do grupy psów użytkowych[5]. Typ wyżłowaty[6]. Nie podlega próbom pracy[1].

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Jego pochodzenie nadal nie jest jasne. Według niektórych badaczy jego przodkowie pochodzą z północnych Indii i w średniowieczu, wraz z taborami cygańskimi przywędrowały do Europy[2]. Zwolennicy teorii o starożytnych korzeniach rasy wskazują na figurki terakotowe z 1660 r. p.n.e. znalezione w mieście Tyrni oraz zdobiące egipskie grobowce freski sprzed 4000 lat, przedstawiające psy w typie dalmatyńczyka. Pierwszy opis dalmatyńczyka pochodzi jednak z kroniki chorwackiej (1719), stąd nazwa rasy. W Dalmacji psy te wykorzystywane były jako gończe, a później, w XVII wieku jako obronne. W XVIII wieku sprowadzone do Wielkiej Brytanii. W okresie wiktoriańskim osiągnęły szczyt popularności[7]. Zanim jednak dotarły do Anglii, odbyły długą podróż poprzez kraje basenu Morza Śródziemnego, gdzie trafiły z Dalmacji pod nazwą wyżły regusańskie lub legawce dalmatyńskie, a następnie z Francji jako psy galicyjskie dotarły na Wyspy Brytyjskie. Rasa ta przywędrowała do Polski pod nazwą Dalmatinnis[potrzebny przypis].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Głowa dalmatyńczyka o brązowych łatach

Szata i umaszczenie[edytuj | edytuj kod]

Umaszczenie jest czysto białe z ostro odgraniczonymi, okrągłymi czarnego lub wątrobianobrązowego koloru cętkami. Pojawiają się one już u około dwutygodniowych szczeniąt, które rodzą się białe. Średnica plam wynosi 20-30 mm. Plamki na głowie, pysku, uszach, nogach, ogonie i skrajnych partiach tułowia powinny być mniejsze, niż na pozostałych częściach ciała. Nos psów w czarne cętki powinien być czarny, w brązowe łatki zawsze czekoladowy. Oczy psów białych w czarne cętki mogą być czarne, niebieskie lub brązowe, a psów cętkowanych brązowo-żółte lub brązowe; mogą występować też niebieskie. Sierść jest krótka, twarda, zbita i zwarta.

Głowa[edytuj | edytuj kod]

O stożkowatym kształcie, proporcjonalna. Stop niezbyt wyraźny, kufa i czaszka równej długości. Wargi grube, suche, dobrze przylegające. Uzębienie kompletne, zgryz nożycowy.

Uszy[edytuj | edytuj kod]

Trójkątne, miękkie, osadzone wysoko po bokach głowy, wiszące przy policzkach. Wyżej ceni się uszy cętkowane niż jednolicie ubarwione.

Oczy[edytuj | edytuj kod]

Owalne, najwyżej ceni się oczy ciemne. Powieki pigmentowane, przylegające.

Nos[edytuj | edytuj kod]

Czarny lub brązowy, w zależności od barwy cętek. Grzbiet nosa prosty.

Szyja[edytuj | edytuj kod]

Długa, mocna, sucha, bez podgardla.

Sylwetka[edytuj | edytuj kod]

W kształcie krótkiego prostokąta, proporcjonalna, umięśniona, z wyraźnym kłębem i mocnym grzbietem, zad lekko opadający. Klatka piersiowa jest pojemna, niezbyt szeroka i stanowi 45 do 50% wysokości w kłębie.

Kończyny[edytuj | edytuj kod]

Proste, dobrze umięśnione, ustawione równolegle, o długości proporcjonalnej do reszty ciała. Łapy okrągłe, zwarte, z wysklepionymi palcami i sprężystymi opuszkami. Pożądana ciemna pigmentacja pazurów.

Ogon[edytuj | edytuj kod]

Długi, szablasto wygięty, osadzony na przedłużeniu linii grzbietu.

Zachowanie i charakter[edytuj | edytuj kod]

Jest to pies odważny, czujny i zrównoważony. Wykazuje wysoki stopień przywiązania do członków rodziny, dobrze czuje się w towarzystwie dzieci. Aktywny i towarzyski, sprawdza się jako pies rodzinny, jeśli jest odpowiednio prowadzony. Dalmatyńczyk nie jest psem odpowiednim dla mało ruchliwych osób[8]. Podatny na szkolenie, chętny do nauki.

Zdrowie i pielęgnacja[edytuj | edytuj kod]

Dalmatyńczyki gubią dużo włosów, w czasie linienia (na wiosnę i jesienią) istnieje konieczność wyczesywania włosa raz na dzień przez ok. 10 min. Dalmatyńczyk jest mało odporny na niskie temperatury. Spotykane problemy zdrowotne u tej rasy to kamica moczanowa, głuchota, młodzieńcza nefropatia, cisawica, skręt żołądka. Zdarzają się też alergie i choroby skórne. Średnia długość życia psów tej rasy to ok. 14-17 lat.

Dalmatyńczyk w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. s. 272.
  2. a b David Taylor: Księga psów. s. 112-113.
  3. Palmer 1995 ↓, s. 28.
  4. wyżeł dalmatyński – Słownik języka polskiego PWN (pol.). [dostęp 2018-07-10].
  5. Ammy Marder, Debra Horwitz: Nasz pies. Poradnik dla właścicieli psów. s. 199.
  6. Rino Falappi: Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów. s. 177.
  7. Eva Maria Krämer: Rasy psów. s. 198.
  8. Wendy Boorer: Psy. Miniencyklopedia.. Poznań: Oficyna Wydawnicza Atena, 1994, s. 152. ISBN 83-85414-46-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rino Falappi: Czworonożni przyjaciele: rasy, pielęgnacja i hodowla psów. Warszawa: Dom Wydawniczy "Bellona", 2001. ISBN 83-11-09354-7.
  • Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. Warszawa: Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN, 2012. ISBN 978-83-7705-179-5.
  • Eva Maria Krämer: Rasy psów. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 1998, s. 198. ISBN 83-7073-122-8.
  • Ammy Marder, Debra Horwitz: Nasz pies. Poradnik dla właścicieli psów. Warszawa: Książka i Wiedza, 1999. ISBN 83-05-13030-4.
  • Joan Palmer: Psy rasowe; 235 ras; pochodzenie rasy, pielęgnacja, szkolenie, przygotowanie do pokazów. Warszawa: Agencja Elipsa, 1995. ISBN 83-85152-709.
  • Izabela Przeczek: Psy rasowe. Pochodzenie, rasy, zachowania. Warszawa: Wydawnictwo SBM, 2016. ISBN 978-83-8059-273-5.
  • David Taylor: Księga psów. Warszawa: Świat Książki, 1995. ISBN 83-7129-102-7.