Dariusz Tomasz Lebioda

Dariusz Tomasz Lebioda
Data i miejsce urodzenia	23 kwietnia 1958 ; Bydgoszcz
Narodowość	Polska
Język	polski
Alma Mater	Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Dziedzina sztuki	poezja, proza, esej, przekład
	Ważne dzieła
	Mickiewicz. Wyobraźnia i żywioł; Słowacki. Kosmogonia; Krasiński. Gigantomachia;
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach

Dariusz Tomasz Lebioda (ur. 23 kwietnia 1958 w Bydgoszczy) – polski poeta i krytyk literacki^[1].

Życiorys

Urodził się w rodzinie Władysława, kierowcy, i Krystyny z domu Grzechowiak. Ukończył V Liceum Ogólnokształcące w Bydgoszczy (1978). Pracował jako ratownik w kąpieliskach, pracownik najemny u ogrodnika oraz dyspozytor w bazie transportu samochodowego. W latach 1979–1984 studiował filologię polską na WSP w Bydgoszczy, w 1994 obronił doktorat na Uniwersytecie Gdańskim^[2]^[3]^[4]^[5]. W latach 1984–1985 pracował jako nauczyciel w I LO w Bydgoszczy, a później był wieloletnim wykładowcą literatury polskiej w Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. W 2002 w The State University of New York w Buffalo przebywał jako „visiting professor”^[6]. Wygłaszał wykłady na Uniwersytetach w Wilnie, Kijowie, Brnie, Fryburgu, w Fundacji Orensanza w Nowym Jorku, w Audytorium Daga Hammarskjölda w ONZ. Był uczestnikiem wymiany poetów europejskich i chińskich – Pekin 2009^[7].

Jest członkiem Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Towarzystwa Literackiego im. Henryka Sienkiewicza, Związku Literatów Polskich, Stowarzyszenia Kultury Europejskiej (SEC).

Publikuje w „Znad Wilii” - piśmie, wydawanym po polsku na Litwie^[8].

Publikacje

Poezja

Samobójcy spod wielkiego wozu, Warszawa 1980
Maria, Bydgoszcz 1982
Zomowcy i gitowcy (wydanie nielegalne), Bydgoszcz 1982
Najnowszy testament, Bydgoszcz 1983
Na chwilę przed końcem świata, Warszawa 1988
Pole umierającej kraski, Kraków 1988
Piloci ultrafioletowych dali, Bydgoszcz 1990
Płacz, moje pokolenie. Wiersze wybrane, Bydgoszcz 1990
Czarna kałuża, Bydgoszcz 1993
Kraina jaskółki, Bydgoszcz 1995
Poemat o gwiezdnym chłopcu, Bydgoszcz 1996
Krew jednorożca. Wiersze symboliczne, Bydgoszcz 1997
Czarny jedwab, Bydgoszcz 1999
Tren nowego czasu. Wiersze mistyczne 1979–1999, Bydgoszcz 1999
Cmentarz niebieskich aniołów. Wiersze generacyjne 1980–1999, Bydgoszcz 2000
Black Silk / Czarny jedwab, na ang. przeł. A. Szyper i S. H. Barkan, Nowy Jork / Kraków 2000
Wiersze o miłości i śmierci, Poznań 2001
Black Silk / Czarny jedwab, na ang. przeł. S. H. Barkan i A. Szyper, wyd. II, Nowy Jork / Kraków 2002
Czaszka Kartezjusza, Warszawa 2003 (tłumaczenia: *Череп Картезія, Вибрані вірші 1980–2001, przeł. na ukraiński Н. І. Поклад, С. О. Шевченко, Kijów 2002; Descartova lebka, przeł. na czeski L. Martinek, Opava 2003; Kartezijeva lubanja. Izabrane pjesme 1980–2000, na chorwacki przeł. Jadranka Nemeth-Jajić, Split 2004; Descartes’ Schädel, na niem. przeł. Karl Grenzler, Köln 2005)
Psalmy świetlistej chwili, Bydgoszcz 2007
La Bailarina de la Reina Hatshepsut. Poemas selectos 1980–2005, na hiszp. przeł. R. Vasquez-Velasquez, D. Mucha, Madrid-Guatemala 2008^[9]
Bulwar Singera, Wiersze amerykańskie, Bydgoszcz 2012
Sprzedawca skowronków, Wiersze chińskie, Bydgoszcz 2013
Żółty oleander, Wiersze arabskie, Bydgoszcz 2014
Последняя капля, Избранные стихотворения, przeł. Wladimir Sztokman, Плевен 2015
Ormiańska tancerka, Wiersze ormiańskie, Bydgoszcz 2015
Z wiarą spójrz na Ararat, na ormiański przeł. Gagik Davtyan, Erywań 2015
Złota źrenica, Wiersze belgijskie, Bydgoszcz 2016
Zomowcy i gitowcy (reprint), Bydgoszcz 2016
Забраненият град, przeł. Vania Angelova, Плевен 2016

Proza

Chłopcy z cmentarza Świętej Trójcy, Bydgoszcz 1997
Dziennik ze stanu wojennego, Bydgoszcz 2016
Aleja klonów, Bydgoszcz 2017

Studia – eseistyka

Mickiewicz wyobraźnia i żywioł, Bydgoszcz 1996
Pragnienie śmierci, Bydgoszcz 1996
Przedsionek wieczności. Pośród pisarzy Pomorza, Kujaw i Wielkopolski, Bydgoszcz 1998
Ptaki Mickiewicza i inne artykuły romantyczne, Bydgoszcz 1998
Bryłka bursztynu. Literatura – Regiony – Pogranicza, Bydgoszcz 2001
Marmur i blask. Studia. Szkice. Artykuły o poezji polskiej od Mickiewicza do Miłosza, Bydgoszcz 2000, wyd. II 2002
Słowacki. Kosmogonia, Bydgoszcz 2004
Mattes Gold. Essays und Sentenzen, na niem. przeł. Karl Grenzler, Köln 2007
Krasiński. Gigantomachia, Bydgoszcz 2011
Axis Mundi. Romantyzm – Wiek XX – Nowy czas, Bydgoszcz 2013
Odwieczny ogień Życie i twórczość Jidiego Majii, Bydgoszcz 2019

Faktografia

Tajemnice życia Karola Wojtyły, Bydgoszcz 1991
Tajemnica papieża, Bydgoszcz 1997 (tłumaczenia: Papina tajna, na chorwacki przeł. Jadranka Nemeth-Jajić, Split 2000; Таємниця Папи, na ukraiński przeł. Н. І. Поклад, С. О. Шевченко, Kijów 2001; Tajemstvi papeze, na czeski przeł. Libor Martinek, Praha 2005)

Antologie

Droga do Ashramu. Antologia poezji kontrkulturowej, Bydgoszcz 1998
Klejnoty poezji polskiej. Od Mickiewicza do Herberta, I wyd. Poznań 2001

Przekład

Robert M. Giannetti, Wizja w zimie/Winter Vision, Bydgoszcz 2011
Jidi Majia, Ryty wieczności, Bydgoszcz 2016
Jidi Majia, Śnieżna pantera, Bydgoszcz 2017
Jidi Majia, Czerń i cisza, Bydgoszcz 2018

Odznaczenia

Złoty Krzyż Zasługi^[10]
Srebrny Krzyż Zasługi (2002)^[11]
Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (8 maja 2020)^[12]^[13]
Odznaka „Za zasługi dla województwa wielkopolskiego” (2002)

Nagrody i wyróżnienia

Nagroda w konkursie „Pokolenie, które wstępuje” w Warszawie za tom Samobójcy spod wielkiego wozu (1980)
Wyróżnienie w XXIV Ogólnopolskim Konkursie Poezji Społecznie Zaangażowanej o Nagrodę „Czerwonej Róży” (1983)^[14]
Nagroda im. Andrzeja Bursy za tom Najnowszy testament (1984)^[15]
Statuetka „Czerwonej Róży” w XXV Ogólnopolskim Konkursie Poezji Społecznie Zaangażowanej o nagrodę „Czerwonej Róży" za wiersz Śmierć Einsteina (1984)^[16]
Nagroda im. Klemensa Janickiego za tom Pole umierającej kraski (1988)
Nagroda Artystyczna Młodych im. Stanisława Wyspiańskiego za tom Pole umierającej kraski (1989)
Nagroda w konkursie miesięcznika „Fantastyka” za Piloci ultrafioletowych dali (1990)
Nagroda Za Najlepszą Książkę Poetycką Roku - Płacz, moje pokolenie. Wiersze wybrane (1990)
Nagroda Za Najlepszą Książkę Eseistyczną Roku w Polsce - Ptaki Mickiewicza i inne artykuły romantyczne (1998)^[11]
Symboliczna Nagroda im. Ryszarda Milczewskiego-Bruna w Dziedzinie Eseistyki za Mickiewicz wyobraźnia i żywioł (1999)^[11]
Symboliczna Nagroda im. Ryszarda Milczewskiego-Bruna w Dziedzinie Poezji za Black Silk / Czarny jedwab (2002)^[11]^[17]
Nagroda Światowego Dnia Poezji – UNESCO „Poezja Dzisiaj” w Warszawie za tom Czaszka Kartezjusza (2003)
Laur Pogórza w Tarnowie za książkę Słowacki. Kosmogonia (2004)
Nagroda im. Witolda Hulewicza za książkę Krasiński. Gigantomachia (2012)
Medal Towarzystwa Hipolita Cegielskiego Labor Omnia Vincit za Krasiński. Gigantomachia (2012)
Statuetka Augusta Cieszkowskiego za Krasiński. Gigantomachia (2013)
Literacka Nagroda „Strzała Łuczniczki” za Axis Mundi. Romantyzm – Wiek XX – Nowy czas (2013)
Symboliczna Nagroda im. Ryszarda Milczewskiego-Bruna w Dziedzinie Prozy za Chłopcy z cmentarza Świętej Trójcy (2013)

Przypisy

↑ L. M. Bartelski, Polscy pisarze współcześni, Warszawa 1995; Współcześni polscy pisarze i badacze literatury pod red. J. Czachowskiej i A. Szałagan, t. 5, Warszawa 1997; A. Hutnikiewicz (red.), LEBIODA Dariusz Tomasz, [w:] Literatura polska XX wieku Warszawa 2000; Dariusz Tomasz Lebioda, [w:] Leksykon współczesnych pisarzy polskich XX /XXI wiek, Toruń 2004.
↑ Z. Mrozek, Mały słownik pisarzy Kujaw i Pomorza (1920–1991), Bydgoszcz 1992.
↑ Słownik pisarzy województwa bydgoskiego: bio-bibliografia, Bydgoszcz 1993.
↑ Słownik pisarzy regionu bydgoskiego pod red. J. Pszennej i A. Walukiewicz, Bydgoszcz 2008.
↑ Litera Antologia, Bydgoszcz 2012.
↑ Związek Literatów Polskich: Dariusz Tomasz Lebioda
↑ Darius Thomas Lebioda – Kampf gegen die Gleichgültigkeit, „Illustrierte Neue Welt”, Wiedeń 2001, nr 8– 9.
↑ Kresy, Znad Wilii - pismo, wydawane po polsku na Litwie [online], 7 sierpnia 2009 .
↑ Literatura polska w przekładach 1981–2004, Warszawa 2005.
↑ Najnowszy testament. O autorze [online], Gandalf, 2011 [dostęp 2020-08-18] .
1 2 3 4 Katarzyna Batora, Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI w. - Lebioda Dariusz Tomasz [dostęp 2025-11-21].
↑ MKiDN - Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis [online], www.gov.pl [dostęp 2020-09-02] .
↑ Odznaczenia za zasługi dla kultury i spółdzielczości wręczone [online], gov.pl, 7 lipca 2020 [dostęp 2026-04-09] .
↑ Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1981–1984. Życie literackie. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 9, s. 292, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-06].
↑ P. Kuncewicz, Dariusz Tomasz Lebioda, [w:] Agonia i nadzieja. Poezja polska od 1956, t. III, Warszawa 1993; P. Kuncewicz, Dariusz Tomasz Lebioda, [w:] Leksykon polskich pisarzy współczesnych, Warszawa 1995.
↑ Miłosława Bukowska. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1984–1985. Życie literackie. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 302, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-21].
↑ A. Szyper, Forword, [w:] D. T. Lebioda, Black Silk, New York / Kraków 2002; B. Rusk, Author, UB Professor Lebioda writing biography of Isaac Bashevis Singer, „Buffalo Jewish Rewiew” 2002, vol. 92, nr 41.

[1] L. M. Bartelski, Polscy pisarze współcześni, Warszawa 1995; Współcześni polscy pisarze i badacze literatury pod red. J. Czachowskiej i A. Szałagan, t. 5, Warszawa 1997; A. Hutnikiewicz (red.), LEBIODA Dariusz Tomasz, [w:] Literatura polska XX wieku Warszawa 2000; Dariusz Tomasz Lebioda, [w:] Leksykon współczesnych pisarzy polskich XX /XXI wiek, Toruń 2004.

[2] Z. Mrozek, Mały słownik pisarzy Kujaw i Pomorza (1920–1991), Bydgoszcz 1992.

[3] Słownik pisarzy województwa bydgoskiego: bio-bibliografia, Bydgoszcz 1993.

[4] Słownik pisarzy regionu bydgoskiego pod red. J. Pszennej i A. Walukiewicz, Bydgoszcz 2008.

[5] Litera Antologia, Bydgoszcz 2012.

[6] Związek Literatów Polskich: Dariusz Tomasz Lebioda

[7] Darius Thomas Lebioda – Kampf gegen die Gleichgültigkeit, „Illustrierte Neue Welt”, Wiedeń 2001, nr 8– 9.

[8] Kresy, Znad Wilii - pismo, wydawane po polsku na Litwie [online], 7 sierpnia 2009 .

[9] Literatura polska w przekładach 1981–2004, Warszawa 2005.

[:0-10] Najnowszy testament. O autorze [online], Gandalf, 2011 [dostęp 2020-08-18] .

[:1-11] 1 2 3 4 Katarzyna Batora, Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI w. - Lebioda Dariusz Tomasz [dostęp 2025-11-21].

[12] MKiDN - Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis [online], www.gov.pl [dostęp 2020-09-02] .

[13] Odznaczenia za zasługi dla kultury i spółdzielczości wręczone [online], gov.pl, 7 lipca 2020 [dostęp 2026-04-09] .

[14] Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1981–1984. Życie literackie. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 9, s. 292, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-06].

[15] P. Kuncewicz, Dariusz Tomasz Lebioda, [w:] Agonia i nadzieja. Poezja polska od 1956, t. III, Warszawa 1993; P. Kuncewicz, Dariusz Tomasz Lebioda, [w:] Leksykon polskich pisarzy współczesnych, Warszawa 1995.

[16] Miłosława Bukowska. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1984–1985. Życie literackie. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 302, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-21].

[17] A. Szyper, Forword, [w:] D. T. Lebioda, Black Silk, New York / Kraków 2002; B. Rusk, Author, UB Professor Lebioda writing biography of Isaac Bashevis Singer, „Buffalo Jewish Rewiew” 2002, vol. 92, nr 41.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]