Delawarowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lappawinze - wódz Delawarów, 1737 r.
Lenape

Delawarowie — plemię Indian Ameryki Północnej, posługujący się w przeszłości językiem delaware z rodziny algonkińskiej. Sami siebie nazywali Lenni Lenape. Nazwa Delaware pochodzi od rzeki Delaware.

Historia i dzieje współczesne[edytuj | edytuj kod]

Delawarowie byli swego czasu jednym z najpotężniejszych plemion indiańskich. W 1682 roku sprzedali Williamowi Pennowi swe ziemie nad Atlantykiem i od tego czasu byli zmuszeni powoli ustępować przed białymi coraz dalej na zachód. W roku 1737 wódz Delawarów Lappawinze podpisał w Filadelfii tzw. "traktat wędrujący" {ang. Walking Purchase Treaty), na mocy którego odstępował białym tyle ziemi, ile człowiek jest w stanie przejść w ciągu półtora dnia poczynając od rzeczki Neshaming Creek. Gubernator Pensylwanii, wykorzystując traktat, nakazał budowę drogi bitej w kierunku zachodnim, a dla mierzenia półtoradniowego odcinka wynajął zawodowych biegaczy-kurierów, co Delawarowie uznali za oszustwo.

Traktat z Easton był kolejnym nie dotrzymanym porozumieniem podpisanym w październiku roku 1758 pomiędzy Brytyjskim władzami kolonii Pensylwania a plemionami Indian zamieszkującymi tzw. Ohio Country, głównie Szaunisami i Delawarami. Traktat, podpisany podczas wojny z Indianami i Francuzami postanawiał, że Indianie nie będą wspierać zbrojnie Francuzów przeciw Brytyjczykom, w zamian za co władze Pensylwanii zobowiązywały się do nie zakładania nowych osad na zachód od pasma Alleghenów do zakończenia wojny. Traktat stał się podstawą tzw. Proklamacji 1763, która oddawała w ręce Anglików wszystkie terytoria zajmowane uprzednio przez Francuzów. To doprowadziło do wybuchu powstania Pontiaca, po której władze kolonii nieco zmieniły swój stosunek do Indian, ale nie na długo.

Delawarowie, wypierani coraz dalej na zachód, próbowali się bronić. Cofnęli się początkowo do doliny rzeki Ohio, gdzie połączyli luźno z innymi plemionami (przede wszystkim z Irokezami), aby stawić czoło białym najeźdźcom. Ostatnią bitwę stoczyli pod Tippecanoe w roku 1811. Po klęsce niedobitki plemienia uszły aż nad Missisipi.

Pod koniec XIX wieku zostali wysiedleni do rezerwatów w Oklahomie (USA) i Ontario (Kanada)

Do niedawna uważało się, że Delawarowie są, obok Indian Odżibwejów, jedynym plemieniem, które posiadało dość rozwinięte pismo (obrazkowe). Sugerowała to „odnaleziona” w pierwszej połowie XIX wieku „kronika” Walam Olum, rzekomo relacjonująca historię Delawarów, będąca w rzeczywistości fałszerstwem.

Liczebność[edytuj | edytuj kod]

Według danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w 2000 roku 8304 obywateli USA zadeklarowało, że jest pochodzenia Delaware a 16 341 oświadczyło, że ma pochodzenie wyłącznie lub między innymi Delaware.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.