Pensylwania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Pensylwania
Commonwealth of Pennsylvania
stan
2. stan od 12 grudnia 1787
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Virtue, Liberty and Independence
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Harrisburg
Kod ISO 3166-2 US-PA
Gubernator Tom Wolf (D)
Powierzchnia 119 283 km²
Populacja (2000)
• liczba ludności

12 281 054
• gęstość 105,80 os./km²
Strefa czasowa UTC-5:00
UTC-4:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Ziemia 41°00′N 77°30′W/41,000000 -77,500000
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Piramida wieku

Pensylwania (ang. Pennsylvania, wymowa:/ˌpɛnsɪlˈveɪnjə/ i) – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, pomiędzy rzeką Delaware a jeziorem Erie.

Historia[edytuj]

Pierwszymi osadnikami europejskimi na terenie obecnego stanu byli Szwedzi, którzy osiedlili się w 1643 roku. Niedługo potem kolonia przeszła pod władzę Holandii, a następnie Anglii.

Właściwym początkiem historii stanu Pensylwania było przyznanie 4 marca 1681 przez króla angielskiego Karola II prawa do założenia nowej kolonii w okolicach przyszłej Filadelfii dla Williama Penna. Penn, który był kwakrem, chciał założyć kolonię w Ameryce dla swoich współwierców, chcących uciec od prześladowań ich wiary w Anglii. Od jego imienia i łacińskiego słowa sylvania znaczącego lasy bierze się nazwa Pennsylvania czyli Lasy Penna.

Penn żył do 1718 i odegrał ogromną rolę w pierwszych dekadach istnienia kolonii, pomimo że był w Ameryce tylko w latach 1682-1684 i 1699-1701. Król dał mu prawie nieograniczoną władzę w nowej kolonii jako jej właścicielowi, ale Penn wprowadził oświecony system rządów demokratycznych i pełną wolność religii (kwakierska Pensylwania i katolicki Maryland były jedynymi koloniami z pełną wolnością wyznania). Dla porównania inne kolonie angielskie były w tym czasie zdominowane przez system arystokratyczny (w Wirginii) lub rządzone przez teokratów (w Nowej Anglii). Można stwierdzić, że Pensylwania była amerykańską kolebką idei, które w następnym stuleciu doprowadziły do stworzenia Konstytucji Stanów Zjednoczonych opartej na ideałach oświecenia, spisanej właśnie w Filadelfii w 1787 roku.

W 1755 roku większość ludności Pensylwanii stanowili Szkoci i Niemcy (łącznie 70%), Anglicy pozostawali w mniejszości (30%)[1].

Geografia[edytuj]

National-atlas-pennsylvania.png

Na mapie Pensylwania ma kształt zbliżony do prostokąta. Jego południowo-wschodni róg prawie dotyka do Atlantyku w okolicach Filadelfii, a północno-zachodni dotyka jeziora Erie. Przez środek stanu przebiegają góry Appalachy. Rzeka Delaware tworzy wschodnią granicę stanu, pozostałe granice to prawie w całości proste linie wzdłuż równoleżnika 39°43′ N (tzw. Linia Masona-Dixona) na południu, 42° N na północy, i wzdłuż południka 80°31′ W na zachodzie (wyjątek to małe odchylenie od prostokąta przy jeziorze Erie). Główne skupiska ludności w stanie to obszar metropolitalny Filadelfii w południowo-wschodniej części stanu i obszar metropolitalny miasta Pittsburgh w zachodniej części stanu.


Demografia[edytuj]

Pensylwania ma 11 226 966 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:

Religia w 2008 roku:

Największymi grupami religijnymi w 2010 roku, były[4]:

 Osobny artykuł: Dove Christian Fellowship.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. J. Grabowski, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 93.
  2. Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
  3. Religious Affi liation by State in the U.S. str.100.
  4. thearda.com