Diadem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Głowa Greczynki w diademie (IV w. p.n.e.)

Diadem (z francuskiego diadème od stgr. διάδημα diádēma, łac. dĭădēmă – przepaska, przewiązka) – ozdobna opaska z drogiej tkaniny lub szlachetnego metalu (złota, srebra), na ogół dodatkowo wysadzana szlachetnymi kamieniami (bądź ich imitacjami) lub innymi klejnotami (perłami, cennymi gemmami) albo zdobiona w szczególny sposób.

Noszona na głowie jako oznaka władzy królewskiej (książęcej, cesarskiej) lub kapłańskiej (pierwowzór korony). Znana od czasów starożytnych; od średniowiecza coraz częściej używana jako ozdoba fryzury – zwłaszcza kobiecej, aż do czasów dzisiejszych.

W antyku nie tylko ozdoba kobieca, lecz noszona i przez mężczyzn, m.in. jako oznaka zwycięstwa (por. Doryforos Polikleta), a także wyróżnik stanu kapłańskiego. Od czasów Aleksandra Wielkiego przejęta ze starożytnego Wschodu (Persja) jako oznaka godności królewskiej, z szerokim zastosowaniem w epoce hellenistycznej, a następnie przez Rzymian (wstęga biała, natomiast u Persów purpurowa). Jako oznaka władzy zwierzchniej (panującego) nie była jeszcze używana we wczesnym cesarstwie; oficjalną częścią ubioru cesarza stała się dopiero za Dioklecjana, a zwłaszcza od panowania Konstantyna Wielkiego. Przybrała wtedy formę ozdobniejszą, dekorowana dwoma sznurami pereł lub cennych kamieni.

Z cywilizacji rzymskiej zapożyczona przez władców europejskiego średniowiecza.

Bibliografia[edytuj]

  • Mała encyklopedia kultury antycznej A-Z. Warszawa: PWN, 1988 (wyd. VI), s.107
  • Lexikon der Antike. Leipzig: Bibliographisches Institut, 1971, s. 130
  • Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: PWN, 1991, s. 188

Linki zewnętrzne[edytuj]