Drozd czarnogardły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Drozd czarnogardły
Turdus atrogularis[1]
Jarocki, 1819
Samiec, Hariana
Samiec, Hariana
Samica, Uttarakhand
Samica, Uttarakhand
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina drozdowate
Podrodzina drozdy
Rodzaj Turdus
Gatunek drozd czarnogardły
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Drozd czarnogardły (Turdus atrogularis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny drozdowatych. Wędrowny, gniazduje w centralnej Azji, zimą wędruje na południe. Gatunek najmniejszej troski.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Feliks Jarocki w 1819 w Spis ptaków w gabinecie zoologicznym Królewsko Warszawskiego Uniwersytetu znayduiących się,.... Holotyp pochodził z nieokreślonej lokacji w Europie. Autor nadał mu nazwę Turdus atrogularis[3]. Obecnie (2019) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny podtrzymuje tę nazwę[4]. Niektórzy autorzy uznają drozda czarnogardłego i rdzawogardłego (T. ruficollis) za jeden gatunek[5]; dawniej te dwa taksony łączono w jeden gatunek – drozda różnogardłego, w obrębie którego wyróżniano dwa podgatunki[6]. IOC uznaje drozda czarnogardłego za gatunek monotypowy[4].

Nazwa drozd czarnogadły jest stosowana przez autorów Kompletnej listy ptaków świata UJ[7]. Pierwotnie T. atrogularis opisany był pod nazwą „drozd czarnogardlisty”, funkcjonowała również nazwa „drozd czarnoszyi”[8]. Oryginalny opis gatunku brzmiał[8]:

Quote-alpha.png
Turdus atrogularis. Drozd czarno-garlisty. Europa. Tego gatunku nigdzie opisanego znaleźć nie mogłem. Jest wielkości Kwiczoła. Dziób rudawoczarny z spodnią szczęką przy nasadzie żółtą. Cały wierzch jego jednostaynie oliwkowo-popielaty: lotki i styrówki z chorągiewkami wewnętrznemi rudawo czarniawemi: policzki wraz z całym spodem szyi i początkiem piersi czarne z szaremi piór obrąbkami: piersi i reszta spodu białe rudawo niewyraźnie plamiste: spodnie pokrycie skrzydeł ciemno-gliniasto-żółte; nogi blado-rude: długość jego od końca dzioba do końca ogona wynosi 11 calów reń­skich.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 24–27 cm, masa ciała 54–110 g[5]. Pióra wierzchu ciała utrzymane są w zimnej kolorystce – szarobrązowej po szarą. Ogon całkiem ciemny. U samca głowę (bez brwi), gardło i pierś porastają pióra czarne, na zimę jaśniejące. Spód ciała niemal całkowicie biały. U samicy od dzioba do oka ciągnie się czarny pasek; występuje wąska, jasna brew. Pierś i boki ciała pokrywa szare kreskowanie, brzuch jest biały[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Drozdy czarnogardłe są wędrowne. Obszary lęgowe ciągną się od wschodniej części europejskiej części Rosji (Ural) na wschód po północno-centralną Syberię, na południe po Tarbagataj i północno-zachodnią Mongolię. Zimowiska znajdują się w południowo-zachodniej i południowej Azji[5].

Zabłąkane osobniki[edytuj | edytuj kod]

Drozdy czarnogardłe wyjątkowo pojawiają się w Polsce, stwierdzono je 10 razy[9]. Ostatnio (stan w 2016) młodociana samica pojawiła się w kwietniu 2013 w Płazie (województwo małopolskie)[9][6]. Najwięcej przypadkowych stwierdzeń w Europie (stan w 2014) pochodzi z północno-zachodnich obszarów tego kontynentu: Szwecji, Norwegii, Finlandii; regularnych obserwacji dokonywano również w Danii i na Islandii. Ponadto odnotowywano te ptaki również we Francji, w Niemczech, we Włoszech, w Holandii, Belgii, Bułgarii, Grecji, Hiszpanii. W marcu 2013 po raz pierwszy stwierdzono drozda czarnogardłego na Węgrzech. Uprzednio z państw sąsiadujących z Węgrami odnotowano przedstawicieli tego gatunku wyłącznie w Austrii (9 stwierdzeń, stan w 2014)[10].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Drozdy czarnogardłe gnieżdżą się w różnorodnych środowiskach, między innymi lasach iglastych z polanami, nad brzegami rzek i strumieni, w suchych lasach modrzewiowych, w zaroślach jeżyn, w zaroślach wierzbowych i topolowych i na zadrzewionych bagnach. Na zimowiskach przebywają na zakrzewionych zboczach, obrzeżach lasów, w wierzbowych zakrzewieniach, w ogrodach, sadach i na polach uprawnych. Pożywienie drozdów czarnogardłych stanowią bezkręgowce, takie jak prostoskrzydłe, chrząszcze, stonogi[6], ślimaki[5] i dżdżownice oraz owoce – szczególnie preferują jagody[6].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy trwa od maja do lipca; drozdy czarnogardłe wyprowadzają jeden lęg. Terytorium niewielkie, gniazda mogą być ulokowane 20–30 m od innych gniazd[5]. Gniazdo ma formę czarki, ulokowane jest nisko w gęstym krzewie lub na ziemi pod krzewem[6]. Zniesienie liczy 4–7 jaj o niebieskozielonej skorupce z rdzawymi wzorami. Oboje rodzice opiekują się pisklętami[11].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje drozda czarnogardłego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2016[2]. Wcześniej nie był klasyfikowany przez IUCN, gdyż BirdLife International w swej klasyfikacji nie uznawał go za odrębny gatunek[12].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Turdus atrogularis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Turdus atrogularis. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. F. P. Rawicz Jarocki: Spis ptaków w gabinecie zoologicznym Królewsko Warszawskiego Uniwersytetu znayduiących się, a podług naynowszego systemu ustawionych. Warszawa: 1819, s. 14.
  4. a b Frank Gill & David Donsker (red.): Thrushes. IOC World Bird List (v9.2), 22 czerwca 2019. [dostęp 26 sierpnia 2019].
  5. a b c d e Collar, N.: Black-throated Thrush (Turdus atrogularis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 9 września 2016].
  6. a b c d e f Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 424. ISBN 978-83-7845-983-5.
  7. P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Turdinae Rafinesque, 1815 - drozdy (wersja: 2019-07-29). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 26 sierpnia 2019].
  8. a b Andrzej Dunajewski. Krajowe formy rodziny Turdidae. „Acta Ornithologica Musei Zoologici Polonici”. 1 (9), s. 289–290, 1934. Warszawa. 
  9. a b Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raporty. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2013. „Ornis Polonica”. 55, s. 181–218, 2014. 
  10. Tibor Hadarics. New species in the Hungarian avifauna in 2013. „Ornis Hungarica”. 22 (2), s. 130–134, 2014. 
  11. Black-throated Thrush. Turdus atrogularis (Jarocki, 1819). Kazakchstan birdwatching community. [dostęp 11 września 2016].
  12. UR Turdus atrogularis. BirdLife International. [zarchiwizowane z tego adresu (24 października 2015)].
  13. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)