Dwór w Brzóstkowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwór w Brzóstkowie
Obiekt zabytkowy nr rej. 406/Wlkp/A z 12.05.1954
Dwór w Brzóstkowie
Dwór w Brzóstkowie
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Miejscowość Brzóstków
Typ budynku dwór
Styl architektoniczny klasycyzm
Inwestor Antoni Józef Poniński
Ukończenie budowy przed 1781 (?)
Pierwszy właściciel Antoni Józef Poniński
Obecny właściciel Tadeusz Zysk
Położenie na mapie gminy Żerków
Mapa lokalizacyjna gminy Żerków
Dwór w Brzóstkowie
Dwór w Brzóstkowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dwór w Brzóstkowie
Dwór w Brzóstkowie
Ziemia52°05′46″N 17°34′21″E/52,096111 17,572500

Dwór w Brzóstkowie – zabytkowy dwór klasycystyczny w Brzóstkowie, w powiecie jarocińskim.

Historia[edytuj]

Dwór powstał prawdopodobnie przed rokiem 1781 z inicjatywy ówczesnego właściciela majątku brzostkowskiego – Antoniego Ponińskiego[1], członka Komisji Edukacji Narodowej, krewnego Adama Ponińskiego. Budynek był centralnym punktem zespołu dworskiego w Brzostkowie, w skład którego wchodziły ponadto spichlerz, kuźnia i czworak wraz z otaczającym niewielkim parkiem. W XIX wieku mieszkali tutaj m.in. oficerowie powstania listopadowegoLudwik Sczaniecki[2] i Józef Borzęcki.

Stefan Adler, powstaniec styczniowy, a zarazem autor wspomnień z powstania, przez 12 godzin ukrywał się w kominie dworu brzostkowskiego przed rewizją żandarmerii pruskiej[2]. Sam zarządca dworu, Józef Borzęcki, mimo iż w czasie powstania 1863 roku organizował przerzut broni do Królestwa Polskiego, uniknął aresztowania ze względu na podeszły wiek[2].

25 stycznia 1912 roku urodził się we dworze Stanisław Hebanowski[3], reżyser teatralny. Po drugiej wojnie światowej dwór pozostawał bez należytej opieki konserwatorskiej, co doprowadziło do jego katastrofalnego stanu technicznego i groźby całkowitej ruiny. Jeszcze pod koniec XX wieku na elewacji ogrodowej były widoczne napisy w języku rosyjskim, naniesione tam tuż po wojnie przez żołnierzy radzieckich[1]. Od 30 listopada 1998 roku właścicielem zespołu dworskiego jest Tadeusz Zysk[4], prezes wydawnictwa Zysk i S-ka, który w ciągu kilku lat wyremontował dwór i zamieszkał w nim wraz z żoną, Aldoną. Pracami remontowo-konserwatorskimi kierował prof. Jan Skuratowicz[4].

Architektura[edytuj]

Dwór klasycystyczny założony na planie prostokąta, murowany, piętrowy z poddaszem, siedmioosiowy. Nakryty dachem czterospadowym z mansardami, lukarnami i wolimi oczkami. Wejście do dworu od strony ogrodowej ujęte jest w płaski, trójosiowy pseudoryzalit z pilastrami w porządku wielkim i trójkątnym tympanonem. Podobny pseudoryzalit przylega do budynku także od strony południowej. Parterowy ganek pochodzi z okresu remontu generalnego (początek XXI w.). Narożniki parteru ozdobione boniowaniem[5].

Ciekawostki[edytuj]

W wywiadach prasowych Tadeusz Zysk podkreśla ciągłą obecność duchową we dworze Antoniego Ponińskiego, mającą jakoby objawiać się w postaci mar sennych jego oraz przyjeżdżających do dworu gości, a także w postaci odgłosów niewiadomego pochodzenia[4][6].

Z przedwojennego wyposażenia dworu zachował się m.in. portret Marii Hebanowskiej[4], która w wieku 17 lat popełniła samobójstwo w parku brzostkowskim[7].

We dworze zmarła matka Tadeusza Zyska[6].

Dwór pojawia się w tle jednej ze scen filmu Nad rzeką, której nie ma (1991, reż. Andrzej Barański).

Przypisy

  1. a b Paweł Anders, Nieznana Wielkopolska, 1992, s. 58.
  2. a b c Tadeusz Zysk, Poświęcenie płyty pułkownika Tadeusza Józefa Borzęckiego w Brzostkowie, „Kronika Wielkopolski”, 2 (146), 2013, s. 112.
  3. Stanisław Hebanowski: biografia, hebanowski.wordpress.com, 25 stycznia 2012 [dostęp 2017-08-21] (pol.).
  4. a b c d Anna Kropas-Fijołek, Nasz dwór naprawdę żyje, „Gazeta Jarocińska”, Nr 32 (1035), Magazyn Gazety Jarocińskiej (dodatek), 13 sierpnia 2010, s. VI.
  5. Brzostków, Polskie Zabytki [dostęp 2017-08-22].
  6. a b Stanisław Hebanowski: o dworze w Brzóstkowie, hebanowski.wordpress.com, 3 lutego 2012 [dostęp 2017-08-21] (pol.).
  7. Żerków i Nowe Miasto nad Wartą, Poznań: Wydawnictwo WBP, 1997, s. 32.