Dwupierścieniak cesarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwupierścieniak cesarski
Dwupierścieniak cesarski: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj dwupierścieniak
Gatunek dwupierścieniak cesarski
Nazwa systematyczna
Catathelasma imperiale (Quél.) Singer
Revue Mycol., Paris 5: 9 (1940)
Catathelasma imperiale 107604.jpg

Dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale Quél.) — gatunek grzybów z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Catathelasma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1872 r. Lucien Quélet nadając mu nazwę Armillaria imperialis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1940 r. Rolf Singer, przenosząc go do rodzaju Catathelasma[1]. Synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus imperialis Fr. 1845
  • Armillaria imperialis Quél. 1872
  • Armillaria nobilis Murrill 1914
  • Biannularia imperialis (Quél.) Beck 1922
  • Clitocybe imperialis (Quél.) Ricken 1914
  • Omphalia imperialis (Quél.) Quél. 1886

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r[3]. Dawniej nazywany był opieńką cesarską, bedłką cesarską lub czopem[4].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 5-20 cm, za młodu półkulisty, później płaskołukowaty, w końcu lejkowato wklęsły. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Powierzchnia łuskowata o barwie od bladobrązowej do brązowej[5]. Młode owocniki są trudne do zauważenia, gdyż są ukryte w ściółce leśnej. Przez długi czas otoczone są osłoną[4].

Blaszki

Głęboko zbiegające na trzon, wąskie o barwie od jasnokremowej do żółtej z brązowym odcieniem[5].

Trzon

Wysokość 7-16 cm, grubość 3-5 cm, walcowaty lub kołkowaty, zwężony dołem, pełny i twardy. Powierzchnia o barwie od białej do ochrowej. Posiada wyraźny skórzasty i odstający pierścień[5].. Pierścień ten jest podwójny i trwały[5].

Miąższ

Gruby, twardy, soczysty, barwy białej. Smak i zapach mączno-ogórkowy[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki eliptyczne, wydłuzone, gładkie, o rozmiarach 10-15 x 4-6 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Polsce jest rzadki. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii grzybów wymierających (E)[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Niemczech, Estonii, Szwecji, Finlandii, Słowacji, Czechach[3].

Pojawia się w lasach iglastych i mieszanych, ale także na pastwiskach i przy potokach, szczególnie w w lasach podgórskich. Rośnie głównie pod świerkami i sosnami oraz w w borówkach. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Należy do smacznych grzybów jadalnych, ale w Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[8].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: Państ. Wydaw. Rolnicze i Leśne, 1974.
  5. a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. MushroomEXpert (ang.). [dostęp 2013-03-04].
  7. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów