Dwupierścieniak cesarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwupierścieniak cesarski
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj dwupierścieniak
Gatunek dwupierścieniak cesarski
Nazwa systematyczna
Catathelasma imperiale (Quél.) Singer
Revue Mycol., Paris 5: 9 (1940)
Catathelasma imperiale 107604.jpg

Dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale Quél.) — gatunek grzybów z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Catathelasma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1872 r. Lucien Quélet nadając mu nazwę Armillaria imperialis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1940 r. Rolf Singer, przenosząc go do rodzaju Catathelasma[1]. Synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus imperialis Fr. 1845
  • Armillaria imperialis Quél. 1872
  • Armillaria nobilis Murrill 1914
  • Biannularia imperialis (Quél.) Beck 1922
  • Clitocybe imperialis (Quél.) Ricken 1914
  • Omphalia imperialis (Quél.) Quél. 1886

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r[3]. Dawniej nazywany był opieńką cesarską, bedłką cesarską lub czopem[4].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 5-20 cm, za młodu półkulisty, później płaskołukowaty, w końcu lejkowato wklęsły. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Powierzchnia łuskowata o barwie od bladobrązowej do brązowej[5]. Młode owocniki są trudne do zauważenia, gdyż są ukryte w ściółce leśnej. Przez długi czas otoczone są osłoną[4].

Blaszki

Głęboko zbiegające na trzon, wąskie o barwie od jasnokremowej do żółtej z brązowym odcieniem[5].

Trzon

Wysokość 7-16 cm, grubość 3-5 cm, walcowaty lub kołkowaty, zwężony dołem, pełny i twardy. Powierzchnia o barwie od białej do ochrowej. Posiada wyraźny skórzasty i odstający pierścień[5].. Pierścień ten jest podwójny i trwały[5].

Miąższ

Gruby, twardy, soczysty, barwy białej. Smak i zapach mączno-ogórkowy[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki eliptyczne, wydłuzone, gładkie, o rozmiarach 10-15 x 4-6 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Polsce jest rzadki. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii grzybów wymierających (E)[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Niemczech, Estonii, Szwecji, Finlandii, Słowacji, Czechach[3].

Pojawia się w lasach iglastych i mieszanych, ale także na pastwiskach i przy potokach, szczególnie w w lasach podgórskich. Rośnie głównie pod świerkami i sosnami oraz w w borówkach. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Należy do smacznych grzybów jadalnych, ale w Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[8].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: Państ. Wydaw. Rolnicze i Leśne, 1974.
  5. a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. MushroomEXpert (ang.). [dostęp 2013-03-04].
  7. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów