Dwuzarodniczka cytrynowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwuzarodniczka cytrynowa
Ilustracja
Systematyka
Domena jądrowce
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa patyczniaki
Rząd tocznikowce
Rodzina tocznikowate
Rodzaj dwuzarodniczka
Gatunek dwuzarodniczka cytrynowa
Nazwa systematyczna
Bisporella citrina (Batsch) Korf & S.E. Carp.
Mycotaxon 1(1): 58 (1974)
Bisporella citrina a1 (2).JPG
Bisporella citrina MS7.jpg

Dwuzarodniczka cytrynowa (Bisporella citrina (Batsch) Korf & S.E. Carp.) – gatunek grzybów z rodziny Helotiaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Helotiaceae, Helotiales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi [1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1789 Batsch nadając mu nazwę Peziza citrina. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w roku 1974 Richard Paul Korf i Steven E. Carpenter[1]. Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Bisporella claroflava (Grev.) Lizoň & Korf 1995
  • Calycella citrina (Hedw.) Boud. 1885
  • Calycella claroflava (Grev.) Boud. 1907
  • Calycella flava (Klotzsch ex W. Phillips) Boud.
  • Calycina citrina (Hedw.) Gray 1821
  • Calycina clariflava (Grev.) Kuntze 1898
  • Calycina flava (Klotzsch) Kuntze 1898
  • Helotium citrinum (Hedw.) Fr. 1849
  • Helotium claroflavum (Grev.) Berk. 1860
  • Helotium flavum Klotzsch 1887
  • Peziza citrina (Hedw.) Pers. 1797
  • Peziza claroflava Grev. 1824

Nazwa polska według checklist[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocniki

Początkowo kuliste i zamknięte, potem podczas wzrostu i dojrzewania przybierają kształt czaszy lub talerzyka z bardzo krótkim trzonem, lub bez niego. Średnica do 3 mm, wysokość trzonu (jeśli występuje) nie przekracza 1 mm, barwa jasnożółta. Owocniki zazwyczaj występują w licznych grupach, czasami rosną tak gęsto obok siebie, że wskutek stłoczenia ulegają zniekształceniu. Wewnętrzna powierzchnia owocnika gładka, błyszcząca, żółta, powierzchnia zewnętrzna również gładka i błyszcząca, nieco jaśniejsza – cytrynowożółta. Zaschnięte owocniki stają się pomarszczone i zmieniają barwę na pomarańczowo-brązową. Brak zapachu i smaku[4][5].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki eliptyczne, gładkie, z kroplą oleju na każdym końcu. Mają rozmiar 9-14 × 3-5 μm, w dojrzałych często występują wewnętrzne przegrody. Powstają w workach o rozmiarach 100-135 × 7-10 μm. Wstawki (parfizy) wąsko cylindryczne, z zaokrąglonymi lub lekko zgrubiałymi wierzchołkami[6].

Występowanie i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Oprócz Antarktydy występuje na wszystkich kontynentach, także na wielu wyspach. W Europie północna granica zasięgu biegnie przez Islandię i środkową część Półwyspu Skandynawskiego[7]. W Polsce gatunek pospolity[8].

Owocniki tworzy od wczesnej wiosny do jesieni, nieraz w zlewających się dużych murawkach, na wilgotnym, leżącym drewnie drzew liściastych, a także na powierzchni cięcia pni[8]. Znaleziono go również na owocnikach gmatwicy chropowatej (Daedaelopsis confragosa)[9]. Jest saprotrofem. Badania nad grzybami powodującymi próchnienie drzew wykazały, że jest jednym z pierwszych grzybów opanowujących martwe drewno, pojawił się bowiem już po trzech latach na powalonym przez silne wiatry, zdrowym buku, wraz z skórnikiem szorstkim (Stereum hirsutum) i gruzełkiem cynobrowym (Nectria cinnabarina)[10].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • Bardzo podobna, ale mniejsza jest Bisporella sulfurina. Ponadto odróżnia się ona tym, że rozwija się na starych owocnikach grzybów Pyrenomycetes (według aktualnej klasyfikacji Index Fungorum należą one do klasy Sordariomycetes). Rozpoznać je można po czarnej, cienkiej i skorupiastej plesze[11].
  • Pucharek kielichowaty (Hymenoscyphus calyculus). Jest bardzo podobny, ale nieco większy i ma 4-milimetrowy trzonek. Występuje od października na szczątkach drewna. Użycie mikroskopu umożliwia rozpoznanie tego gatunku po zarodnikach kształtu przecinkowatego[8].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. Maria Alicja Chmiel: Checklist of Polish Larger Ascomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 978-83-89648-46-4.
  4. Sundberg W, Bessette A. (1987). Mushrooms: A Quick Reference Guide to Mushrooms of North America. Macmillan Field Guides. New York, New York: Collier Books. p. 4. ​ISBN 0020636903
  5. Dickinson C, Lucas J. (1982). VNR Color Dictionary of Mushrooms. New York, New York: Van Nostrand Reinhold. p. 13. ​ISBN 978-0-44-221998-7
  6. MushroomExpert (ang.). [dostęp 2014-09-18].
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-15].
  8. a b c Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło: Grzyby : przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej. Warszawa: MUZA SA, 2006, s. 230. ISBN 83-7319-976-4.
  9. Bills GF, Mueller GM, Foster MS. (2004). Biodiversity of Fungi: Inventory and Monitoring Methods. Amsterdam, Netherlands: Elsevier Academic Press. p. 367. ​ISBN 0125095511
  10. Fenwick GA. (1996). "The breakdown of a beech tree – the first five years". Mycologist 10 (1): 26–8. doi:10.1016/S0269-915X(96)80047-4
  11. California Fungi. Bisporella sulfurina. [dostęp 2017-11-09].