Edukacja domowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Repreasentation1889.jpg
Barnlig Enfold.jpg

Edukacja domowa – nauczanie dzieci oraz młodzieży przez ich rodziców lub guwernerów, odbywające się w miejscu zamieszkania poza systemem szkolnym (w Polsce związanym z Ministerstwem Edukacji Narodowej)[1]. Edukacja domowa jako niesformalizowany biurokratycznie rodzaj opieki i wychowania indywidualnego dziecka w gronie rodzinnym, odbywa się od wieków przez całe życie człowieka jako istoty społecznej[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wiedza rodzinna była i jest przekazywana tradycyjnie i obyczajowo od pokoleń w grupie rodzinnej, która to stanowi dziecku podstawę opieki i wychowania oraz prowadzi je poprzez edukację ku dorosłości[3].

Postęp militarny i ekonomiczny państw przyniósł rozwój w różnych dziedzinach naszego życia, zmienił życie rodzinne i społeczne. Jedną z nich jest edukacja domowa (ang. homeschooling / home education), która stała się popularna w krajach anglosaskich (USA, Kanada, Wielka Brytania, Australia). Prowadzone w tych krajach badania wykazują, że dzieci uczone w domu przez rodziców osiągają lepsze wyniki w nauce niż ich rówieśnicy uczęszczający do szkół zbiorowych[4]. Kierunek pedagogiki rodzinnej otwierający nowe możliwości edukacyjne to edukacja multimedialna w grupie rodzinnej.

Edukacja domowa w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Domowe nauczanie w Polsce jest możliwe po zmianie systemu politycznego od 1991 roku Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 996) pozwala na uczenie dziecka w domu, za zgodą dyrektora szkoły, do której zapisane jest dziecko[5]. Ustawa dopuściła – w formalno-prawnym znaczeniu – uczenie się dzieci poza instytucjonalnym środowiskiem szkoły a najczęściej w domu rodzinnym, w warunkach zorganizowanych przez samych rodziców. Rodzice i opiekunowie prawni mogą podejmować decyzje co do celu, jakości kształcenia zgodnym z tradycją (rodzinną, regionalną RP) mając na względzie potrzeby rynku zatrudnienia w dobie globalizacji. Uczeń ma obowiązek zdania egzaminów klasyfikacyjnych po każdym roku nauki[6]. Edukacja domowa w polskiej rodzinie jest chętniej podejmowana przez rodziców z wyższym wykształceniem i przygotowaniem pedagogicznym.

Liczba uczniów edukowanych domowo[edytuj | edytuj kod]

Według danych statystycznych Ministerstwa Edukacji Narodowej z września 2017 liczba dzieci w edukacji domowej w Polsce w 2017 roku wynosiła 13 955 co stanowi 26% wzrost w stosunku do roku poprzedniego. Z tego 86% (12 025) to uczniowie szkół podstawowych. 6,5% – uczniowie gimnazjum (907), a 4% – uczniowie liceum (566). Dzieci objęte edukacją domową stanowiły 0,3% wszystkich uczących się w szkołach[7].

Statystyki krajów, w których nauczanie domowe odbywa się dłużej niż w Polsce (np. USA, Wielka Brytania, Kanada), wskazują, że liczba dzieci edukowanych w domu nie przekracza 2% populacji dzieci szkolnych[8].

Instytucje zajmujące się edukacją domową w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce uczniowie korzystający z edukacji domowej są zapisani do szkoły stacjonarnej zgodnie z rejonizacją wojewódzką, wobec czego podlegają Ministerstwu Edukacji Narodowej. Dodatkowo co roku muszą przystąpić do egzaminów klasyfikacyjnych ze wszystkich przedmiotów.

Istnieje wiele fundacji i stowarzyszeń zajmujących się tematem edukacji domowej, a wśród nich można wymienić:

  • Fundacja Edukacji Domowej,
  • Stowarzyszenie Edukacja w Rodzinie.

Edukacja domowa za granicą[edytuj | edytuj kod]

Edukacja domowa była jednym z rozwiązań oświaty polonijnej proponowanych Polakom na emigracji. W tej chwili jest ona ograniczona ze względu na rejonizację wojewódzką. Tematem edukacji polonijnej, w tym edukacji domowej dla Polaków za granicą, zajmuje się Fundacja Edukacji Polonijnej.

Historyczne przykłady edukacji domowej[edytuj | edytuj kod]

W domu przez rodziców uczeni byli między innymi:

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Budajczak M., (2004), Edukacja domowa, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, ​ISBN 83-89574-17-9​.
  • Gribble D., (2005), Edukacja w wolności. W poszukiwaniu idealnego systemu kształcenia, Oficyna Wydawnicza IMPULS, Kraków;
  • Haug G., (2003), Agresja w przedszkolu, Wydawnictwo JEDNOŚĆ, Kielce;
  • Janke A., W., (2004), Pedagogika rodziny na progu XXI wieku, Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, Toruń, ​ISBN 83-89163-08-X​ i ​ISBN 978-83-8916-308-0​.
  • Kantorowski J., (2003) Wychowanie w duchu tradycji kawaleryjskich, Kantor wydawniczy, Kraków, ​ISBN 978-83-927669-0-2​.
  • Levine M., (2004), Jak nie tracić głowy w szkole. O zdolności do nauki i zaburzeniach uczenia się, Media Rodzina, Poznań;
  • Zakrzewscy M., & P., (2009), Edukacja domowa w Polsce. Teoria i praktyka., Oficyna Wydawniczo – Poligraficzna „Adam”, Warszawa, ​ISBN 978-83-7232-930-1​.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Art. 37 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 996).
  2. Aronson E., (2011): Człowiek istota społeczna, PWN, Warszawa, ​ISBN 978-83-01-16145-3​.
  3. Kantorowski J., (2003) Wychowanie w duchu tradycji kawaleryjskich, Kantor wydawniczy, Kraków, ​ISBN 978-83-927669-0-2​.
  4. Marek Budajczak, Edukacja domowa, wyd. Wyd. 2, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2004, ISBN 83-89574-17-9, OCLC 749377737.
  5. Art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 996).
  6. Art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 996).
  7. Kondycja edukacji domowej w Polsce – Edukacja domowa, edukacjadomowa.pl [dostęp 2018-04-17] (pol.).
  8. Homeschooling international status and statistics, Wikipedia, 17 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-17] (ang.).
  9. M. White, Leonardo da Vinci pierwszy uczony, Wyd. Amber, Warszawa 2000.
  10. Wiesław Bondyra, Reprezentacja sejmowa Rusi Czerwonej w czasach saskich, Lublin 2005, s. 159.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]