Edwin Atherstone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edwin Atherstone
Data i miejsce urodzenia 17 kwietnia 1788
Data i miejsce śmierci 29 stycznia 1872
Zawód poeta
Narodowość angielska
Język angielski
Okres XIX wiek
Ważne dzieła Upadek Niniwy
Fresk z Herkulanum

Edwin Atherstone (ur. 17 kwietnia 1788, zm. 29 stycznia 1872) – poeta i pisarz angielski. Autor ceniony za życia, choć będący również obiektem niewybrednych ataków ze strony krytyki literackiej[1], obecnie rzadko przywoływany zarówno w opracowaniach historii literatury angielskiej, jak i antologiach.

Życiorys[edytuj]

Urodził się 17 kwietnia 1788[2]. Był trzynastym z piętnaściorga dzieci farbiarza Hugha Atherstone’a i jego żony Ann z domu Green[3]. Uczył się w Fulneck Moravian School w Yorkshire[3]. Żył w nieformalnym związku z Mary Wainwright Pearson, która urodziła mu trzy córki i syna[3]. Zmarł 29 stycznia 1872[2].

Twórczość[edytuj]

Talent narracyjny i nieprzeciętna pracowitość predestynowały go do poezji epickiej. Jego największe dzieło to poemat The Fall of Nineveh (Upadek Niniwy) w trzydziestu księgach, wydany w latach 1828–1868[4]. Napisał też drugi, niewiele krótszy epos Israel in Egypt (Izrael w Egipcie), oparty na biblijnej Księdze Wyjścia, a także poematy A Midsummer Day's Dream (Sen dnia letniego, 1824), The Last Days of Herculaneum (Ostatnie dni Herkulanum, 1821) i Abradates and Panthea (Abradates i Panthea) oraz powieści The Sea Kings in England (Morscy królowie w Anglii) i The Handwriting on the Wall (Napis na ścianie), jak również dramaty.

Atherstone specjalizował się w monumentalnych utworach o tematyce katastroficznej[5]. Opisywał zagładę państw i miast – asyryjskiej Niniwy i rzymskiego Herkulanum. Ponadto przełożył wierszem również fragment rozdziału XVIII Apokalipsy św. Jana[6]. Jego dzieła można dziś odczytywać jako antytotalitarne, przedstawiają bowiem zwycięstwo pozytywnych bohaterów nad tyranami – egipskim faraonem i asyryjskim despotą Sardanapalem.

Eposy Upadek Niniwy i Izrael w Egipcie należą do najdłuższych utworów wierszowanych napisanych po angielsku – każdy z nich w przybliżeniu jest dwukrotnie większy od Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. Izrael w Egipcie ma niespełna dwadzieścia tysięcy wersów[7], a Pan Tadeusz prawie dziesięć tysięcy linijek[8]. Opisując The Last Days of Herculaneum i The Fall of Nineveh autor antologii McGuffey's Ecclectic Reader stwierdza: Both poems [...] are remarkable for their splendor of diction and their great descriptive power[9].

Przyjaźń z Johnem Martinem[edytuj]

Przyjacielem Edwina Atherstone’a był malarz John Martin[10]. Martin namalował obrazy zainspirowane bezpośrednio twórczością Atherstone’a, Ostatnie dni Herkulanum (1822)[11] i Upadek Niniwy (1829).

Dzieła[edytuj]

  • The fall of Nineveh, The first six books, by Edwin Atherstone, Baldwin and Cradock, London 1828.
  • The fall of Nineveh. A poem by Edwin Atherstone. Second edition: dilligently corrected and otherwise improved. In two volumes, Longmans, Green, Reader and Dyer, London 1868.
  • Israel in Egypt. A poem by Edwin Atherstone, Longman, Green, Longman and Roberts, London 1861.
  • The last days of Herculaneum and Abradates and Panthea. Poems by Edwin Atherstone, Baldwin, Cradock and Joy, London 1821.
  • Dramatic works of Edwin Atherstone. Edited by his daughter, Mary Elizabeth Atherstone, E. Stock, London 1888.
  • The sea-kings in England: an historical romance of the time of Alfred by the Author of the „Fall of Niniveh”, In Three Volumes, Robert Cadell, Edinburgh 1830.
  • The handwriting on the wall, a story by Edwin Atherstone, In Three Volumes, Richard Bentley, London 1858.

Przekłady[edytuj]

Dzieła poety nie wzbudziły zainteresowania wśród polskich tłumaczy. Brak osobnych wydań jego poematów. W podstawowych zbiorach tłumaczeń poezji angielskiej nie została uwzględniona jego twórczość, nawet w wyimkach. Fragmenty eposów Edwina Atherstone’a są dostępne w internetowej antologii poezji angielskiej[12].

Przypisy

  1. Anonimowy krytyk w Blackwood’s Edinburgh Magazine w lutym 1830 napisał: „The truth is, we have read Mr Atherstone till we have become almost - you would not believe us, did we say wholly - as stupid as himself; and how stupid that is, you perhaps partly may know, by reading either this Article or The fall of Nineveh”. [Prawda jest taka, że czytamy pana Atherstone’a, aż się stajemy prawie - nie uwierzylibyście, gdybyśmy napisali całkiem - głupi jak on, a jak jest głupi, możecie się dowiedzieć albo czytając ten artykuł, albo Upadek Niniwy.], Blackwood’s Edinburgh Magazine, No. CLXII, Vol. XXVII, February 1830.
  2. a b Erin Kampbell: Atherstone, Edwin (ang.). english.unl.edu. [dostęp 2016-12-08].
  3. a b c Atherstone, Edwin (ang.). British Poetry of the later Eighteenth and Earlier Nineteenth Centuries. [dostęp 2016-10-01].
  4. Arthur Henry Bullen: Atherstone, Edwin (ang.). Dictionary of National Biography, 1885-1900, Volume 02. [dostęp 2016-08-07].
  5. Herbert F. Tucker: Epic. Britain's Heroic Muse 1790-1910. Oxford: Oxford University Press, 2006, s. 256-261. ISBN 978-0-19-923298-7.
  6. Rev. Henry Stebbing (red.): Sacred Poetry: Consisting of Selections from the Works of the Most Admired Writers (ang.). books.google.pl. [dostęp 2016-12-08]. s. 109-110.
  7. Arthur Henry Bullen: Atherstone, Edwin (ang.). en.wikisource.org. [dostęp 2016-10-16].
  8. Okoliczności powstania utworu (pol.). bieleckaa.pl.tl. [dostęp 2016-10-16].
  9. McGuffey's Ecclectic Reader (ang.). ia802609.us.archive.org. [dostęp 2016-12-08]. s. 401.
  10. Catherine Reilly: Mid-Victorian Poetry, 1860-1879. An Annotated Bibliography. New York: Mansell, 2000, s. 17.
  11. Andrew Zissos (red.): A Companion to the Flavian Age of Imperial Rome (ang.). books.google.pl. [dostęp 2016-10-01]. s. 527.
  12. Antologia poezji angielskiej w wyborze i przekładzie Wiktora Jarosława Darasza