Edwin Atherstone

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edwin Atherstone
Data urodzenia 17 kwietnia 1788
Data śmierci 29 stycznia 1872
Narodowość angielska
Język angielski
Dziedzina sztuki poezja
Ważne dzieła

Upadek Niniwy

Fresk z Herkulanum

Edwin Atherstone (ur. 17 kwietnia 1788, zm. 29 stycznia 1872) – angielski poeta i pisarz. Autor ceniony za życia, choć będący również obiektem niewybrednych ataków ze strony krytyki literackiej[1], obecnie rzadko przywoływany zarówno w opracowaniach historii literatury angielskiej, jak i antologiach.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 17 kwietnia 1788[2]. Był trzynastym z piętnaściorga dzieci farbiarza Hugha Atherstone’a i jego żony Ann z domu Green[2]. Uczył się w Fulneck Moravian School w Yorkshire[2]. Żył w nieformalnym związku z Mary Wainwright Pearson, która urodziła mu trzy córki i syna[2]. Zmarł 29 stycznia 1872[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Talent narracyjny i nieprzeciętna pracowitość predestynowały go do poezji epickiej. Jego największe dzieło to poemat The Fall of Nineveh (Upadek Niniwy) w trzydziestu księgach, wydany w latach 1828–1868[3]. Napisał też drugi, niewiele krótszy epos Israel in Egypt (Izrael w Egipcie), oparty na biblijnej Księdze Wyjścia, a także poematy A Midsummer Day’s Dream (Sen dnia letniego, 1824), The Last Days of Herculaneum (Ostatnie dni Herkulanum, 1821) i Abradates and Panthea (Abradates i Panthea) oraz powieści The Sea Kings in England (Morscy królowie w Anglii) i The Handwriting on the Wall (Napis na ścianie), jak również dramaty.

Atherstone specjalizował się w monumentalnych utworach o tematyce katastroficznej[4]. Opisywał zagładę państw i miast – asyryjskiej Niniwy i rzymskiego Herkulanum. Ponadto przełożył wierszem również fragment rozdziału XVIII Apokalipsy św. Jana[5]. Jego dzieła można dziś odczytywać jako antytotalitarne, przedstawiają bowiem zwycięstwo pozytywnych bohaterów nad tyranami – egipskim faraonem i asyryjskim despotą Sardanapalem.

Eposy Upadek Niniwy i Izrael w Egipcie należą do najdłuższych utworów wierszowanych napisanych po angielsku – każdy z nich w przybliżeniu jest dwukrotnie większy od Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. Izrael w Egipcie ma niespełna dwadzieścia tysięcy wersów[3], a Pan Tadeusz prawie dziesięć tysięcy linijek[6]. Opisując The Last Days of Herculaneum i The Fall of Nineveh autor antologii McGuffey's Ecclectic Reader stwierdza: Both poems [...] are remarkable for their splendor of diction and their great descriptive power[7].

Przyjaźń z Johnem Martinem[edytuj | edytuj kod]

Przyjacielem Edwina Atherstone’a był malarz John Martin[8]. Martin namalował obrazy zainspirowane bezpośrednio twórczością Atherstone’a, Ostatnie dni Herkulanum (1822)[9] i Upadek Niniwy (1829).

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • The fall of Nineveh, The first six books, by Edwin Atherstone, Baldwin and Cradock, London 1828.
  • The fall of Nineveh. A poem by Edwin Atherstone. Second edition: dilligently corrected and otherwise improved. In two volumes, Longmans, Green, Reader and Dyer, London 1868.
  • Israel in Egypt. A poem by Edwin Atherstone, Longman, Green, Longman and Roberts, London 1861.
  • The last days of Herculaneum and Abradates and Panthea. Poems by Edwin Atherstone, Baldwin, Cradock and Joy, London 1821.
  • Dramatic works of Edwin Atherstone. Edited by his daughter, Mary Elizabeth Atherstone, E. Stock, London 1888.
  • The sea-kings in England: an historical romance of the time of Alfred by the Author of the „Fall of Niniveh”, In Three Volumes, Robert Cadell, Edinburgh 1830.
  • The handwriting on the wall, a story by Edwin Atherstone, In Three Volumes, Richard Bentley, London 1858.

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

Dzieła poety nie wzbudziły zainteresowania wśród polskich tłumaczy. Brak osobnych wydań jego poematów. W podstawowych zbiorach tłumaczeń poezji angielskiej nie została uwzględniona jego twórczość, nawet w wyimkach. Fragmenty eposów Edwina Atherstone’a są dostępne w internetowej antologii poezji angielskiej[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anonimowy krytyk w Blackwood’s Edinburgh Magazine w lutym 1830 napisał: „The truth is, we have read Mr Atherstone till we have become almost - you would not believe us, did we say wholly - as stupid as himself; and how stupid that is, you perhaps partly may know, by reading either this Article or The fall of Nineveh”. [Prawda jest taka, że czytamy pana Atherstone’a, aż się stajemy prawie - nie uwierzylibyście, gdybyśmy napisali całkiem - głupi jak on, a jak jest głupi, możecie się dowiedzieć albo czytając ten artykuł, albo Upadek Niniwy.], Blackwood’s Edinburgh Magazine, No. CLXII, Vol. XXVII, February 1830.
  2. a b c d e Erin Kampbell: Atherstone, Edwin (ang.). english.unl.edu. [dostęp 2016-12-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-07)].
  3. a b Arthur Henry Bullen: Atherstone, Edwin. W: Dictionary of National Biography. T. 2. Smith, Elder & Co, 1885. (ang.)
  4. Herbert F. Tucker: Epic. Britain's Heroic Muse 1790-1910. Oxford: Oxford University Press, 2006, s. 256-261. ISBN 978-0-19-923298-7.
  5. Rev. Henry Stebbing (red.): Sacred Poetry: Consisting of Selections from the Works of the Most Admired Writers (ang.). books.google.pl. s. 109-110. [dostęp 2016-12-08].
  6. Okoliczności powstania utworu (pol.). bieleckaa.pl.tl. [dostęp 2016-10-16].
  7. McGuffey's Ecclectic Reader (ang.). ia802609.us.archive.org. s. 401. [dostęp 2016-12-08].
  8. Catherine Reilly: Mid-Victorian Poetry, 1860-1879. An Annotated Bibliography. New York: Mansell, 2000, s. 17.
  9. Andrew Zissos (red.): A Companion to the Flavian Age of Imperial Rome (ang.). books.google.pl. s. 527. [dostęp 2016-10-01].
  10. Antologia poezji angielskiej w wyborze i przekładzie Wiktora Jarosława Darasza