Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu
European Free Trade Association
Flaga EFTA
Flaga EFTA
EFTA AELE countries.svg
     Państwa członkowskie EFTA
Język roboczy niemiecki, francuski, norweski, islandzki
Siedziba Szwajcaria Genewa
Członkowie 4
sekretarz generalny Islandia Kristinn F. Árnason
Utworzenie 3 maja 1960

Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu, ESWH (ang. European Free Trade Association, EFTA) – międzynarodowa organizacja gospodarcza powstała 3 maja 1960 r. na mocy Konwencji sztokholmskiej (podpisanej 4 stycznia 1960), mająca na celu utworzenie strefy wolnego handlu między państwami członkowskimi. Siedziba Sekretariatu EFTA mieści się w szwajcarskiej Genewie.

Pierwotnymi członkami EFTA były: Austria, Dania, Norwegia, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja i Wielka Brytania. Z czasem większość członków wystąpiła, wybierając członkostwo w konkurencyjnej i o zdecydowanie większej integracji ekonomicznej EWG. W latach 1986-1994 członkiem organizacji była również Finlandia.

Strefa wolnego handlu między państwami EFTA powstała w 1968 roku. Od 1977 państwa EWG i EFTA utworzyły wspólną strefę wolnego handlu towarami przemysłowymi[1]. W 1992 r. EWG i EFTA porozumiały się w sprawie utworzenia wspólnej strefy wolnego handlu na wszystkie towary. Porozumienie w tej sprawie, nie obejmujące jednak Szwajcarii, weszło w życie 1 stycznia 1994 r. tworząc Europejski Obszar Gospodarczy.

Działalność EFTA jest znacznie słabsza niż EWG. W przeciwieństwie do EWG układ EFTA nie zawiera postanowień dotyczących wspólnej polityki gospodarczej, swobodnego przepływu kapitałów, siły roboczej. Całość jego postanowień ogranicza się do handlu zagranicznego. W odróżnieniu od EWG, więzy łączące kraje członkowskie EFTA są bardzo luźne i nie mają charakteru instytucjonalnego[2].

Państwa członkowskie EFTA[edytuj]

Flaga Państwo Akcesja Liczba ludności Powierzchnia (km²) PKB w mld (PSN)[3] PKB per capita (PSN)[3]
Islandia Islandia 1970-01-011 stycznia 1970 320 060 103 125 12,409 38 060
Liechtenstein Liechtenstein 1991-01-011 stycznia 1991 36 476 160 3,545 98 432
Norwegia Norwegia 1960-05-033 maja 1960 5 051 300 385 186 265,911 53 470
Szwajcaria Szwajcaria 1960-05-033 maja 1960 8 014 000 41 285 339,890 43 369

Sekretarze Generalni[edytuj]

     Państwa obecnie należące do EFTA

     Państwa należące do EFTA w przeszłości

Rok Imię i nazwisko
1960–1965 Wielka Brytania Frank E. Figgures
1965–1972 Wielka Brytania Sir John Coulson
1972–1975 Szwecja Bengt Rabaeus
1976–1981 Szwajcaria Charles Müller
1981–1988 Norwegia Per Kleppe
1988–1994 Austria Georg Reisch
1994–2000 Islandia Kjartan Jóhannsson
2000–2006 Szwajcaria William Rossier
2006–2012 Norwegia Kåre Bryn
od 2012 Islandia Kristinn F. Árnason

Struktura organizacyjna[edytuj]

Rada EFTA z siedzibą w Genewie jest naczelnym organem EFTA. W jej skład wchodzi po jednym przedstawicielu rządu każdego państwa członkowskiego. Każde państwo dysponuje jednym głosem, co do zasady decyzje zapadają jednomyślnie. Rada zbiera się dwa razy w miesiącu na szczeblu stałych przedstawicieli i dwa razy w roku na szczeblu ministrów (najczęściej handlu). Państwa kolejno, przez półroczne kadencje, przewodniczą Radzie.

Rada ma prawo do wydawania decyzji (nie są bezpośrednio skuteczne) i zaleceń (nie mają wiążącej mocy prawnej). Wykonuje kompetencje nadane jej przez Konwencję sztokholmską i nadzoruje jej stosowanie, może też wprowadzać do niej poprawki (w przypadkach określonych w konwencji konieczna jest akceptacja zmian ze strony państw członkowskich). Ponadto:

  • Rada wskazuje nowe działania jakie należy podjąć dla osiągnięcia celów EFTA,
  • podejmuje mediację w sporach między państwami członkowskimi (np. w kwestii dostępu do rynków),
  • ułatwia współpracę z innymi podmiotami prawa międzynarodowego.

W zarządzaniu strefą wolnego handlu Radę wspierają powołane przez nią komitety ekspertów, pracujące w trybie stałym. Doraźnie natomiast zwoływane są grupy ekspertów dla rozwiązania określonego problemu. Oba ciała mają wyłącznie uprawnienia doradcze i muszą składać się z przedstawicieli wszystkich państw EFTA. Funkcjonuje dziesięć stałych komitetów, m.in.:

  • Komitet Ekspertów Handlu – zajmuje się problematyką liberalizacji handlu i współpracy gospodarczej z UE,
  • Komitet ds. Barier Technicznych w Handlu – sprawuje nadzór nad notyfikacją regulacji technicznych,
  • Komitet Ekonomiczny – obserwuje sytuację gospodarczą państw członkowskich; wymiana informacji o kierunkach polityki gospodarczej i finansowej w ramach EFTA oraz UE,
  • Komitet ds. Pochodzenia i Ceł – koordynuje stanowisko EFTA w sprawie reguł pochodzenia towarów w stosunkach z UE,
  • Komitet Doradczy – składa się z maksymalnie pięciu reprezentantów organizacji przedsiębiorców i pracowników z państw członkowskich,
  • Komitet Parlamentarny – złożony z osób desygnowanych przez parlamenty krajowe, zbiera się raz do roku; spełnia funkcję kontrolną, informuje parlamenty krajowe i prowadzi dialog z Parlamentem Europejskim,
  • Zarząd Audytorów – najwyższa instancja dokonująca weryfikacji finansów EFTA.

Bieżącymi sprawami zajmuje się Sekretariat, nadzorowany przez Sekretarza Generalnego. Siedzibą Sekretariatu jest Genewa, natomiast jego część mieści się w Brukseli, gdzie personel zajmuje się sprawami EOG. Sekretariat odpowiedzialny jest za obsługę Rady i komitetów. Oficjalnym językiem urzędowym jest angielski.

W związku z utworzeniem Europejskiego Obszaru Gospodarczego zostały wdrożone pewne zmiany organizacyjne. Powołano Stały Komitet Państw EFTA, który zajmuje się podejmowaniem decyzji związanych z uczestnictwem w EOG (Szwajcaria, w następstwie negatywnego wyniku referendum, nie jest członkiem tego porozumienia, jednak osiągnęła zbliżoną sytuację prawną w drodze umów bilateralnych). W skład Komitetu wchodzą przedstawiciele Islandii, Norwegii i Liechtensteinu, a także, posiadający status obserwatorów, reprezentanci Szwajcarii i Władzy Nadzorczej EFTA (ang. EFTA Surveillance Authority). Ta ostatnia czuwa w imieniu EFTA nad przestrzeganiem przyjętych przez EOG reguł funkcjonowania (podobnie jak czyni to Komisja Europejska w przypadku UE). Stały Komitet ma pod sobą 5 podkomitetów (m.in. podkomitety ds. wolnego przepływu towarów, ds. wolnego przepływu kapitału i usług, ds. wolnego przepływu osób, ds. polityk horyzontalnych i towarzyszących)[4].

Stały Komitet jest wspomagany przez Trybunał EFTA. Organ ten składa się z 3 sędziów (po jednym z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu) nominowanych na 6-letnią kadencję. Rozstrzyga sprawy wniesione zazwyczaj przez Władzę Nadzorczą przeciwko państwom EFTA[5]. Ponadto prowadzi mediacje i rozstrzyga spory między państwami EFTA na tle ich udziału w EOG, a także dokonuje interpretacji Porozumienia o utworzeniu EOG.

Przypisy

  1. Ewa Oziewicz (red. nauk.): Procesy integracyjne we współczesnej gospodarce światowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 65. ISBN 83-01-13254-X.
  2. Adam Łopatka: Słownik Wiedzy Obywatelskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 110.
  3. a b Dane na rok 2011.
  4. Standing Committee of the EFTA States (ang.). http://www.efta.int.
  5. Zbigniew M. Doliwa-Klepacki: Integracja europejska (łącznie z uczestnictwem Polski w UE i Konstytucją dla Europy). Białystok: Temida 2, 2005, s. 801. ISBN 83-89620-09-7-X.

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Sporek: Ugrupowania międzynarodowe kształtujące architekturę jednoczącej się Europy u progu XXI w. Katowice: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, 2004, s. 169-266. ISBN 83-7246-372-7.
  • Zbigniew M. Doliwa-Klepacki: Integracja europejska (łącznie z uczestnictwem Polski w UE i Konstytucją dla Europy). Białystok: Temida 2, 2005, s. 783-801. ISBN 83-89620-09-7-X.
  • Ewa Oziewicz (red. nauk.): Procesy integracyjne we współczesnej gospodarce światowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 53-80. ISBN 83-01-13254-X.
  • Jolanta Adamiec: Wybrane organizacje i ugrupowania państw Europy Zachodniej (pol.). Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, maj 1996, Nr 402 [dostęp 2013-03-10]. s. 10-13.

Linki zewnętrzne[edytuj]