Fiołek rogaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fiołek rogaty
Ilustracja
Morfologia gatunku
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

malpigiowce

Rodzina

fiołkowate

Rodzaj

fiołek

Gatunek

fiołek rogaty

Nazwa systematyczna
Viola cornuta L.
Sp. Pl. ed. 2: 1325 (1763)[3]
Synonimy
  • Mnemion cornutum (L.) Spach
  • Viola acaulis Schult.
  • Viola blanda Salisb.[3]

Fiołek rogaty (Viola cornuta L.) – gatunek rośliny z rodziny fiołkowatych. Występuje naturalnie w Pirenejach i masywie Corbières[4]. Uprawiany jest w Europie Zachodniej[5], od początków XXI wieku także popularny w Polsce. W wyniku hodowli uzyskano szereg odmian ozdobnych (pochodzenia mieszańcowego) zwanych zbiorczo bratkami drobnokwiatowymi[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Bylina o rozłożystym pokroju. Dorasta do 10–15 cm wysokości, tworzy kłącza[7].
Kwiaty
Liście
Blaszka liściowa ma nerkowaty kształt. Mierzy 2,5–4 cm długości oraz 1,5 cm szerokości, jest niemal całobrzega lub ząbkowana na brzegu, ma sercowatą nasadę i ostry wierzchołek. Ogonek liściowy jest nagi i ma 1,5–7 cm długości[8]. Przylistki są duże, luźne, owalne i głęboko wcięte, osiągają 4–5 mm długości[3][8].
Kwiaty
Pojedyncze, delikatnie pachnące, wyrastające z kątów pędów[3][8]. Zapylają się, gdy są otwarte (w przeciwieństwie do wielu innych gatunków fiołka, które są samozapylane bez otwierania kwiatów)[3]. Są osadzone na długich szypułkach[4]. Mają 5 zielonych działek kielicha o równowąskim kształcie i dorastających do 5 mm długości[3][8]. Płatki są odwrotnie jajowato podługowate (znacznie dłuższe niż szerokie), mają żółtą barwę oraz 7–8 mm długości, dolny płatek posiada charakterystyczną, długą, cienką, smukłą, skierowaną ku górze ostrogę o długości 2 mm[3][4][8]. Pręcików jest 5[3].
Owoce
Torebki otwierające się trzema klapami. Nasiona są zazwyczaj z elajosomem[3].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośnie na łąkach, skarpach oraz terenach skalistych. Występuje na wysokości od 800 do 2300 m n.p.m.[8] Kwitnie od marca do lipca, a czasem do końca października. Jest bardzo odporny na zimno (do -21° C). Nie jest bardzo podatny na choroby, nawet jeśli może być wrażliwy na szarą pleśń (wywoływana przez grzyby z rodzaju Botrytis) na zbyt wilgotnej glebie[7]. nasion roznoszone są przez mrówki[3].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Istnieje bardzo wiele odmian ozdobnych – w szczególności pochodzenia mieszańcowego z fiołkiem powabnym (V. gracilis) i fiołkiem trójbarwnym (V. tricolor). Występują w szerokiej gamie kolorystycznej: białej, żółtej, niebieskiej i brązowej lub dwubarwne. Są uprawiane jako rośliny dwuletnie, podczas gdy gatunek typowy jest zazwyczaj wieloletni[7].

Wybrane kultywary[7]:

Jedna z odmian – 'Twix Yellow Red Wing'
  • 'Endurio' – ma zwisające pędy, kwitnie od późnej zimy do lata
  • 'Johnny Jump Up' – posiada bardzo dużo małych kwiatów w trzech barwach; fioletowej, fiołkoworóżowej i żółtej
  • 'Mickey' – kwiaty o biało-niebieskiej barwie
  • 'Molly Sanderson' – żółte kwiaty z czarnymi plamkami, dość wieloletnie
  • 'Patiola' – posiada dość duże kwiaty w różnych kolorach
  • 'Prince Henri' – kwiaty są fioletowe z żółtym gardłem
  • 'Purple and Yellow' – kwiaty o żółto-fioletowej barwie
  • 'Rocky' – o zwartym pokroju, kwiaty mają żółtą, niebieską lub fioletową z plamką pośrodku
  • 'Valentine' – kwiaty o różowo-jasnofioletowej barwie

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina ozdobna. Od niedawna wprowadzony u nas do uprawy. W naszym klimacie jest uprawiany jako roślina dwuletnia. Ma kwiaty podobne do bratków, ale pachnące. Szczególnie nadaje się na rabaty, obwódki, do skrzynek balkonowych, jak również na kwiat cięty do małych bukietów, wieńców. Istnieją odmiany o kwiatach jedno i wielobarwnych, z połyskiem i matowe[potrzebny przypis].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Podobnie, jak innych fiołków. Nasiona wysiewa się w końcu czerwca-początku lipca, pikuje do rozsadnika, a na stałe miejsce wysadza się na początku września, lub na wiosnę następnego roku. Wymaga gleb żyznych, lekko kwaśnych, stanowiska półcienistego lub słonecznego (w półcieniu dłużej kwitnie)[potrzebny przypis].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-11-30] (ang.).
  3. a b c d e f g h i j Viola cornuta L.. Plants of the World Online. [dostęp 2021-02-02]. (ang.).
  4. a b c Viola cornuta L.. Herbier de Josette Argaud. [dostęp 2021-02-02]. (ang.).
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-10].
  6. Ludmiła Startek, Kazimierz Mynett: Rośliny ozdobne. Warszawa: Hortpress Sp z o.o., 2003, s. 99. ISBN 83-89211-16-5.
  7. a b c d Viola cornuta, violette cornue. Gerbeaud.com. [dostęp 2021-02-02]. (fr.).
  8. a b c d e f Viola cornuta. Plantes & Botanique. [dostęp 2021-02-02]. (fr.).