Franciszka Czernecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Franciszka Czernecka (ur. 25 listopada 1881 w Tarnowie, zm. 1 października 1963 tamże) − pedagog, działaczka harcerska, organizatorka tajnego nauczania podczas II wojny światowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodzicami Franciszki byli Franciszek Czernecki i Elżbieta Wertz. Naukę pobierała w szkołach Tarnowa, Lwowa i wreszcie Przemyśla, gdzie w tamtejszym Seminarium Nauczycielskim zdała w 1905 roku egzamin dojrzałości. Cztery lata później uzyskała patent nauczyciela szkół wydziałowych i rozpoczęła pracę w Tarnowie. Od 1910 roku była nauczycielką Szkoły Wydziałowej im. Franciszka Józefa (później imienia Marii Konopnickiej), a w 1933 r. została jej dyrektorką. W latach 1917−1932 uczyła również języka niemieckiego i gimnastyki w II Prywatnym Żeńskim Seminarium Nauczycielskim. Była aktywistką harcerską, w 1914 r. założyła w szkole I Drużynę Skautek im. Emilii Plater.

W latach 1916−1917, podczas rosyjskiej okupacji Tarnowa, wyjechała z rodziną do Czech. Po powrocie zaangażowała się w działalność niepodległościową. Była członkiem tarnowskiego Komitetu Samoobrony, uczestniczyła w przejęciu władzy w mieście od Austriaków w nocy z 30 na 31 października 1918 roku.

Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Tarnowa przez Niemców pozostała na stanowisku dyrektora szkoły. Ze względu na niemieckie pochodzenie matki była nakłaniana do podpisania volkslisty, po odmowie w 1943 roku pozbawiono ją stanowiska i przeniesiono na przymusową emeryturę. Od początku okupacji wraz ze swą siostrą, Stanisławą Czernecką, działała w Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, uczestnicząc w tajnych kompletach.

Po II wojnie światowej zajęła się ponowną organizacją Szkoły Podstawowej im. Marii Konopnickiej (obecna Szkoła Podstawowa nr 3), będąc jej dyrektorką do 1948 roku. Wtedy, w czasie represji stalinowskich, została uznana za nieprzystosowaną do reformy oświaty i przeniesiona w stan spoczynku. Zmarła 1 października 1963 roku i została pochowana na tarnowskim Starym Cmentarzu.

W 1983 roku, dla uczczenia działalności Franciszki i Stanisławy Czerneckich, Miejska Rada Narodowa w Tarnowie nadała imię Sióstr Czerneckich jednej z ulic włączonej w obręb miasta części Zbylitowskiej Góry.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barbara Sawczyk, Maria Sąsiadowicz, Ewa Stańczyk, Ocalić od zapomnienia... Patroni tarnowskich ulic. Tom I, Tarnów 2003, ISBN 83-915445-2-4