František Bílek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

František Bílek (ur. 6 listopada 1872 w Chýnovie, zm. 13 października 1941 tamże) – czeski rzeźbiarz, grafik, architekt, twórca wzornictwa, tworzący w stylu secesji.

Młodość i studia[edytuj | edytuj kod]

Już od dzieciństwa zdradzał umiejętności artystyczne. W Taborze skończył gimnazjum, a następnie studiował w latach 1887-1890 na Akademii Sztuk Pięknych w Pradze (prof. Maksymilian Pirner). Z uwagi na wrodzony daltonizm, który uniemożliwiał częściowe rozeznawanie barw, za radą profesorów, przeszedł do Miejskiej Szkoły Wzornictwa w Pradze (nauczyciel Józef Maudr).

Bílek uzyskał stypendium od Wojciecha Lanny i w 1891 wyjechał do Paryża, gdzie studiował na prywatnej Akademii Colarossiego u prof. Injalberta. Tutaj zapoznał się z czeskim środowiskiem artystycznym, które przebywało w stolicy Francji (np. Alfons Mucha), a także ze Stanisławem Wyspiańskim. Wtedy też powstały pierwsze dzieła rzeźbiarskie Bílka, inspirowane religijnie (np. Golgota). Z uwagi na wewnętrzne tarcia w środowisku odebrano jednak w tym czasie artyście stypendium.

Okres chynowski i praski[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie z jednorocznej służby wojskowej (1893) założył pracownię rzeźbiarską w Chynowie. W 1902 ożenił się i przeprowadził do Pragi. Wrócił do Chynowa w 1939 w czasie niemieckiej okupacji stolicy Czech. Pochowano go na miejskim cmentarzu w Pradze, pod własną monumentalną rzeźbą Modlitba nad hroby z roku 1905 (zniszczona przez upadające drzewo, zrekonstruowana w 1980). Na domu rodzinnym umieszczono tablicę pamiątkową. W Pradze małżeństwo Bílków mieszkało pod wieloma adresami (Nowe Młyny, Smíchov, Bubeneč).

Stosunek do Kościoła[edytuj | edytuj kod]

Artysta był bardzo pobożny od samego dzieciństwa, kiedy to pełnił rolę ministranta. Z uwagi na głęboką pobożność, często wchodził w konflikty z Kościołem katolickim. W 1920 wstąpił do Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego i został jego oficjalnym artystą. W kościele tym uchodził za mistyka.

Artysta[edytuj | edytuj kod]

František Bílek był przede wszystkim rzeźbiarzem – przedstawicielem epoki symbolizmu i secesji. Uprawiał jednak także inne dziedziny sztuki – grafikę, ceramikę, kreślarstwo, ilustratorstwo, wzornictwo i projektowanie artystycznych okładek do książek. Okazał się także znakomitym architektem.

Początkowo w dziełach artysty dominowała zaduma nad winami człowieka, ale stopniowo pojawiła się i zaczęła przeważać, nadzieja na odkupienie. Na podstawie biblijnych przykładów tworzył wzorce rodziny i postacie czeskich bohaterów duchowych (Jan Hus, Jan Žižka i inni). Rzeźby Bílka nie były tylko typowymi postaciami – wyrażały także całe postawy duchowe i związane z nimi oceny ludzkiego postepowania (w tym również w kontekście narodowym). W grafikach artysta wykorzystywał często motyw ognia, wody, księżyca, a także postaci księdza u ołtarza.

Najważniejsze dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Golgota (brąz, 1892)
  • Zloba času naše věno (1896)
  • Madonna (dřevo 1897)
  • Krucyfiks (drewno, 1899) od 1927 umieszczony w kościele św. Víta w Pradze
  • Jan Hus (1901)
  • Tanec kolem zlatého telete (1903)
  • Mojżesz (1905)
  • Úžas (dřevo 1907)
  • Droga krzyżowa w kościele św. Bartłomieja w Kolinie (drewno, 1910-14)
  • portret Pani Bílkowej (biały marmur, 1910)
  • Krása mládí ve svém boji (drewno, 1910)
  • reliefy Mostu Maneżowego w Pradze (1912)
  • Jak neomezeno jest naše duchovní království (1913)
  • Pomnik Jana Husa w Kolinie (1914)
  • Život je boj (1922)
  • pomnik poległych w Horowicach (1922)
  • pomnik Bedřich Smetana i jego dzieło (1924), v Jabkenicach
  • Adam i Ewa (drewno, 1924)
  • Duchovní setkání (drewno, 1925)
  • Komenský se loučí s vlastí (1926), w ogrodzie praskiej Bílkovej willi
  • Ślepcy (1926)
  • Pomnik narodowy (1908) - niezrealizowany, na szczyt Białej Góry (bitwa)
  • Żal (1909), rzeźba na pomnik V.B.Třebízskiego na cmentarzu wyszehradzkim w Pradze
  • tablica pamiątkowa Jeronýma Pražskiego (1916), ul. Rzeźnicka, Praga
  • ołtarz z krucyfiksem i ławki w kościele św. Wacława (1930)
  • wielka kompozycja rzeźbiarska - pomnik Jana Husa w Taborze (1928)
  • Tvůrce a jeho sestra bolest (1932) na nagrobek Otokara Březiny
  • Jan Žižka z Kalicha (projekt 1912, realizacja 1946 w Honbici koło Chrudimia)
  • pomnik Jana Blahoslava z księgą
  • Bílkova willa w Pradze (dom własny artysty - obecnie jego muzeum) – najważniejsze dzieło architektoniczne życia (ul. Mickieviczová, Chotkovy Sady).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa
  2. Václav Horák, Praha - mapa moderní architektury, wyd. CNC, Praha, 1997, ISBN-80-901928-6-6