Franz Joseph von Thurn und Taxis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Franz Joseph Maximilian Maria Antonius Ignatius Lamoral Prinz von Thurn und Taxis (ur. 21 grudnia 1893 w Ratyzbonie; zm. 13 lipca 1971 tamże) − do roku 1918 dziedziczny książę Thurn und Taxis. Od 1952 roku głowa rodziny Thurn und Taxis[1].

Książę Franz Joseph von Thurn und Taxis
Herb Domu Książęcego Thurn und Taxis

Życie, rodzina, edukacja[edytuj | edytuj kod]

Franciszek Józef był najstarszym synem księcia Alberta von Thurn und Taxis i jego małżonki arcyksiężnej Małgorzaty Klementyny Austriackiej, córki Józefa Karola Ludwika Austriackiego i księżniczki Klotyldy Marii Sachsen-Coburg-Saalfeld. Na chrzcie nadano księciu imiona na cześć cesarza Franciszka Józefa, który był jednym z ojców chrzestnych[2]. Książę Franciszek Józef miał siedmioro rodzeństwa: sześciu braci i jedną siostrę. Jeden z jego braci, książę Max Emanuel von Thurn und Taxis (1902-1994), wstąpił do klasztoru i został benedyktynem, inny Filip Ernest poślubił księżniczkę Eulalię von Thurn und Taxis w atmosferze skandalu, wszak księżniczka Eulalia była narzeczoną kolejnego z braci Raphaela Rainera.

Po odbytej edukacji pod okiem prywatnych nauczycieli i zdaniu egzaminu maturalnego studiował książę w semestrze zimowym 1912 roku na uniwersytetach w Strasburgu i Lipsku. Z powodu wybuchu I wojny światowej Franciszek Józef był zmuszony przerwać naukę. W dniu 6 sierpnia 1914 roku udał się na punkt mobilizacyjny elitarnego pruskiego oddziału Gardes du Corps. W toku działań wojennych został awansowany do stopnia porucznika a po zakończeniu wojny w 1919 roku powrócił z powrotem do Ratyzbony[3]. Po wojnie w dniu 23 listopada 1920 książę Franciszek Józef von Thurm und Taxis poślubił księżniczkę Elżbietę de Bragança, z którą to zamieszkał na zamku Neueglofsheim w Thalmässing. W nowym miejscu zamieszkania udało się księciu Franciszkowi rozwinąć swoje zainteresowania i pasje do polowania, historii i sztuki. Powstała też jego rozległa prywatna biblioteka, która stała się z czasem biblioteką domu Thurn und Taxis.

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

Z małżeństwa z Elżbietą urodziło się księciu pięcioro dzieci, z czego czworo dożyło wieku dorosłego. W chwili wybuchu II wojny światowej liczył książę 46 lat. Do końca czerwca 1940 roku uczestniczył w zachodniej kampanii przeciwko Francji, a potem przez dwa i pół roku stacjonował tamże do chwili wydania przez Hitlera dekretu zakazującego arystokracji udziału w działaniach militarnych III Rzeszy, opublikowanego 31 marca 1944 przez feldmarszałka Wilhelma Keitla[4]. Jedyny syn księcia Franciszka Józefa, Gabriel zginął 17 grudnia 1942 roku w Bitwie pod Stalingradem w wieku zaledwie 20 lat.

Katedra w Ratyzbonie, fasada zachodnia

Po wojnie książę Franciszek Józef większość czasu spędzał w swoim rodzinnym domu, z wyjątkiem zim, które spędzał w Ratyzbonie na zamku św. Emmerama. Oprócz zajmowania się rodzinnym majątkiem książę coraz bardziej poświęcał się badaniom nad historią miasta Ratyzbona, dawnego opactwa św. Emmerama i domowej siedziby rodu. W dniu 21 grudnia 1963 roku książę otrzymał tytuł honorowego obywatela miasta Ratyzbona w uznaniu dla jego wysokich zasług w sprawach gospodarczych, społecznych i kulturalnych[5]. Był książę także honorowym członkiem Katolickiego Stowarzyszenia Studenckiego KDSt.V. Rupertia Regensburg.

Śmierć i jej następstwa[edytuj | edytuj kod]

Książę Franciszek Józef przeżył swoją małżonkę o niemalże półtora roku. Po długiej chorobie zmarł w dniu 13 lipca 1971 roku i został pochowany w krypcie kaplicy św. Emmerama na zamku w Ratyzbonie. Jedna z ulic w mieście, któremu poświęcił tyle uwagi i pracy, została nazwana jego imieniem. Książę Franciszek Józef zapisał się we wdzięcznej pamięci tych, z którymi dane było mu się zetknąć. Wspominano go ciepło i serdecznie. Miał być, jak wspomina go jeden z jego lokajów, tego typu człowiekiem jakich już nie ma[6]. Jego życie było świadectwem jego pasji. Wielkiej pasji do polowania, której pozostał wierny do końca. Krótko przed śmiercią wyraził pragnienie, aby ponownie móc kontynuować swoją ukochaną sztukę polowania[7]. Książę Franciszek Józef był bardzo popularny i lubiany wśród mieszkańców nie tylko miasta Ratyzbona. Uchodził za człowieka przystępnego, łatwo nawiązującego kontakty. Nie lubił pompy, był raczej spokojny, a nawet nieśmiały"[8].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Jak donosi Der Spiegel w Nr 41 z 1966 w artykule Die Reichen in Deutschland, książę Franciszek Józef von Thurn und Taxis mimo, iż ograniczył personel, nadal ma 24 pracowników, m.in.: dwóch lokajów, osiem kucharek, dwie pokojówki zatrudnione dla księżnej, praczkę, kelnerkę, sześć sprzątaczek, szofera i portiera. Nie może się nawet obyć bez swojego zegarmistrza. 72 – letni książę przechadza się w kapciach i z papierosem po pustych a czystych i lśniących korytarzach, gdzie spotyka tylko ludzi, kłaniających mu się nisko[9].

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Wywód przodków Franz Joseph von Thurn und Taxis
Prapradziadkowie

Karl Alexander von Thurn und Taxis
(1770–1827)
∞ 1789
Therese zu Mecklenburg
(1773–1839)

Konrad Heinrich Ernst Friedrich von Dörnberg
(1769–1828))
∞ 1800
Wilhelmine Sophie von Glauburg
(1775-1835)

Pius Wittelsbach (książę w Bawarii)
(1786-1837)
∞ 1807
Anna Maria Wittelsbach
(1753-1824)

Król
Maksymilian I Józef Wittelsbach
(1756-1825)
∞ 1797
Karolina Fryderyka Badeńska
(1776-1841)

Cesarz
Leopold II Habsburg
(1747–1792)
∞ 1766
Maria Ludwika Burbon
(1745–1792)

Ludwik Wirtemberski
(1756–1817)
∞ 1797
Henrietta Nassau-Weilburg
(1780–1857)

Książę
Ferdynand von Sachsen-Coburg-Saalfeld
(1785–1851)
∞ 1815
Maria Antonina von Kohary
(1797–1862)

Król
Ludwik Filip I (1773–1850)
∞ 1809
Maria Amelia Burbon-Sycylijska
(1782–1866)

Pradziadkowie

Książę
Maximilian Karl von Thurn und Taxis (1802–1871)
∞ 1828
Wilhelmine von Dörnberg (1808–1835)

Książę
Maksymilian Bawarski (1808−1888)
∞ 1828
Ludwika Wilhelmina Wittelsbach (1808−1892)

Arcyksiążę
Józef Antoni Habsburg (1776–1847)
∞ 1819
Maria Dorota Wirtemberska (1797–1855)

Książę
August Sachsen-Coburg-Gotha (1818–1881)
∞ 1843
Klementyna Orleańska (1817–1907)

Dziadkowie

Książę Maximilian Anton von Thurn und Taxis (1831–1867)
∞ 1858
Helena Karolina Wittelsbach (1834–1890)

Joseph Karl Ludwig von Österreich (1833–1905)
∞ 1864
Clotilde von Sachsen-Coburg und Gotha (1846–1927)

Rodzice

Książę Albert von Thurn und Taxis (1867–1952)
∞ 1890
Małgorzata Klementyna Austriacka (1870–1955)

Franz Joseph von Thurn und Taxis (1893–1971)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Biographie bei Munzinger Online
  2. Martin Dallmeier, Martha Schad. Das Fürstliche Haus Thurn und Taxis, 300 Jahre Geschichte in Bildern , Verlag Friedrich Pustet, Regensburg 1996, s. 156.
  3. Martin Dallmeier, Martha Schad, op. cit., s. 156.
  4. Martin Dallmeier, Martha Schad, op. cit., s. 155 i 157.
  5. Martin Dallmeier, Martha Schad, op. cit., s. 158.
  6. Die Zeit: Der Lakai und sein Fürst, Nr. 30, s. 1-2.
  7. Die Zeit, op. cit., s. 1.
  8. Die Zeit, op. cit., s. 2.
  9. Der Spiegel: Die Reichen in Deutschland, Nr. 41 (1966), s. 98.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wolfgang Behringer: Thurn und Taxis, Die Geschichte ihrer Post und ihrer Unternehmen, München, Zürich 1990.
  • Desmond Chapman-Huston, Ludwig II: Der verrückte König von Bayern., Dorset Press, New York 1990.
  • Martin Dallmeier, Martha Schad: Das Fürstliche Haus Thurn und Taxis, 300 Jahre Geschichte in Bildern, Verlag Friedrich Pustet, Regensburg 1996.