Bitwa stalingradzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa stalingradzka
Front wschodni II wojny światowej
Ilustracja
Radzieccy żołnierze w ruinach Stalingradu
Czas 23 sierpnia 1942 – 2 lutego 1943
Miejsce Stalingrad i okolice
Terytorium ZSRR
Przyczyna Operacja „Fall Blau”
Wynik strategiczne zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
 ZSRR  III Rzesza
 Włochy
 Rumunia
 Węgry
 Chorwacja
Dowódcy
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Józef Stalin
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Gieorgij Żukow[a]
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wasilij Czujkow[b]
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Aleksandr Wasilewski
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Siemion Timoszenko
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Konstanty Rokossowski[c]
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Rodion Malinowski[d]
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Andriej Jeriomienko
III Rzesza Adolf Hitler
III Rzesza Friedrich Paulus[e] 🏳
III Rzesza Erich von Manstein[f]
III Rzesza Wolfram von Richthofen
III Rzesza Hermann Hoth[g]
Królestwo Rumunii Petre Dumitrescu
Królestwo Rumunii Constantin Constantinescu-Claps
Królestwo Węgier (1920–1946) Gusztáv Jány
Królestwo Włoch (1861–1946) Italo Gariboldi
Niepodległe Państwo Chorwackie Viktor Pavičić
Siły
Na początku:
187 000 żołnierzy
2200 dział
400 czołgów
300 samolotów

Po radzieckiej kontrofensywie:
1 103 000 żołnierzy
15 501 dział
1463 czołgów
1115 samolotów

Na początku:
270 000 żołnierzy
3000 dział
500 czołgów
600 samolotów

Po radzieckiej kontrofensywie:
1 011 000 żołnierzy
10 250 dział
675 czołgów
732 samolotów

Straty
478 471 zabitych lub zaginionych
650 878 rannych i chorych
40 000+ cywili zabitych
4341 czołgów
15 782 dział
2769 samolotów
750 000 zabitych, zaginionych lub rannych
91 000 jeńców
Położenie na mapie Europy
Mapa lokalizacyjna Europy
miejsce bitwy
miejsce bitwy
49°N 45°E/48,700000 44,516667

Bitwa o Stalingrad (także bitwa nad Wołgą[1]) była jedną z największych bitew[h] II wojny światowej. Toczyła się w okresie od 23 sierpnia 1942 do 2 lutego 1943 roku.

Celem Niemców było zdobycie miasta Stalingrad (dziś Wołgograd) nad Wołgą, ważnego ze względu na plany zajęcia Kubania i Kaukazu. W rejonie Stalingradu 23 listopada 1942 roku wojska radzieckie zamknęły w kotle 6 Armię generała Friedricha Paulusa, część 4 Armii Pancernej oraz jednostki rumuńskie (łącznie około 260-270 tysięcy żołnierzy, w tym 9590 Rumunów i 20 300 tzw. Hilfswillige). Próby odblokowania stalingradzkiego kotła nie powiodły się. Dowództwo 6 Armii odrzuciło propozycję kapitulacji. Bitwa zakończyła się klęską Niemców i olbrzymimi stratami po obu stronach. Uznawana jest za przełomową w działaniach na froncie wschodnim. Na skutek przegranej nad Wołgą Niemcy stracili bezpowrotnie siłę, jaką dysponowali na początku wojny ze Związkiem Radzieckim. Całkowicie inicjatywę stracili jednak dopiero w bitwie pod Kurskiem.

Sytuacja w Europie na przełomie 1941 i 1942 roku

Bilans bitwy[edytuj | edytuj kod]

  • Straty niemieckie:
    • poległo, zamarzło, zmarło z głodu lub wyczerpania około 2/3 żołnierzy i podoficerów oraz połowa oficerów z sił liczących łącznie 364 tysiące ludzi (Rosjanie zebrali z pola bitwy do 7 listopada 1943 roku ciała 146 300 niemieckich poległych)
    • wzięto do niewoli – 108 tysięcy (do 29 stycznia 1943 r. 16 800 żołnierzy, od 30 stycznia do 2 lutego 1943 r. 91 tysięcy żołnierzy)
    • zmarli w drodze do obozów jenieckich i w niewoli – około 102 tysiące
  • Straty radzieckie:
    • z pola bitwy zebrano ciała 467 000 poległych radzieckich żołnierzy i oficerów
    • wskutek nalotów oraz walk życie straciło 42 750 cywilnych mieszkańców miasta oraz uciekinierów
    • na skutek represji niemieckich zginęło 3345 cywilów
    • na roboty przymusowe Niemcy wywieźli 64 220 cywilów.

Z kotła stalingradzkiego w okresie do 24 grudnia 1942 r. ewakuowano drogą lotniczą około 42 tysiące specjalistów i rannych. Z niewoli radzieckiej (do roku 1955, kiedy zwolniono ostatnich jeńców), wróciło zaledwie około 6 tysięcy żołnierzy.

Kultura masowa[edytuj | edytuj kod]

Literatura:

  • Rattenkrieg

Kino:

  • The Boy from Stalingrad (1943)
  • Bitwa stalingradzka 1 (1949)
  • Bitwa stalingradzka 2 (1950)
  • Żołnierze (1956)
  • Der Arzt von Stalingrad (1958)
  • Stalingrad: Dogs, Do You Want to Live Forever? (1959)
  • Lettres de Stalingrad (1969)
  • Stalingrad (2013)
  • Stalingrad (1989)
  • Stalingrad (1993)
  • Wróg u bram (2001)
  • Stalingrad (2003, serial)

Muzyka:

Gry komputerowe:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Wykaz literatury uzupełniającej: Bitwa stalingradzka.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. w tym czasie dowodził operacją „Mars”
  2. 62. Armia
  3. Front Doński
  4. 2. Armia Gwardii
  5. 6. Armia
  6. Grupa Armii „Don”
  7. 4. Armia Pancerna
  8. W rzeczywistości była to kampania składająca się z kilku etapów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Konstanty Rokossowski: Żołnierski obowiązek. Warszawa: 1973, s. 227.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]