Funt (masa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Funt (ang. pound lub ang. pound-mass pochodzi od staroangielskiego pund, które wywodzi się z germańskiej adaptacji łacińskiego (libra) pondo - Pfund[1]; lb, lbm, lbm, [2]) – pozaukładowa jednostka masy wywodząca się od rzymskiej libry. Miara funta była różna na przestrzeni wieków w różnych państwach, zwykle wynosiła pomiędzy 0,4 a 0,5 kilograma. Obecnie w państwach anglosaskich jest przyjęty międzynarodowy funt równy 0,453 592 37 kg oraz stosowany jest skrót lb (od libra, liczba mnoga w jęz. angielskim: lbs).

Współczesne rodzaje funta[edytuj | edytuj kod]

  • funt brytyjski (avoirdupois, powszechnie używany np. w USA), ang. pound: 1 lb = 0,453 592 37 kg = 16 oz (uncji) = 7000 granów (ziaren)
1 kilogram = 2,204 62 funtów

Funt avoirdupois został wynaleziony przez kupców w Londynie w 1303. Jego dokładna miara i sposób ustalania zmieniały się. W 1878 zdefiniowano wzorzec funta jako odpowiadający ok. 0,453 592 338 kg, w 1883 – ok. 0,453 592 427 kg, wreszcie od 1889 w zaokrągleniu jako 0,453 592 43 kg. Od 1894 funt równy 0,453 592 427 kg przyjęto również w Stanach Zjednoczonych. Współczesny funt międzynarodowy o mierze 0,453 592 37 kg przyjęto w 1958 w porozumieniu między USA a krajami Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

W niektórych regionach krajów niemieckojęzycznych, przeważnie jednak w Niemczech słowa „funt” (Pfund) używa się w potocznym języku zamiast „pół kilo”.

Jest to także popularna jednostka w oznaczaniu siły naciągu łuku, oraz krzywej ugięcia wędzisk (charakterystyka pracy/sztywność).

Dawne rodzaje funta[edytuj | edytuj kod]

  • używane w Wielkiej Brytanii:
    • funt troy – używany od IX wieku do 1879, głównie do metali szlachetnych, według obecnych miar – 0,373 241 721 kg
    • funt tower
    • funt londyński
    • funt kupiecki (Merchants' pound)
  • używane we Francji:
    • funt karoliński = ok. 409,31 g czyli 1,25 funta rzymskiego
    • livre esterlin = ok. 0,3671 kg. Używany od końca IX do połowy XIV w
    • funt paryski (livre de Paris) = 0,489 5058 g (teoretycznie miało to być 1,5 funta rzymskiego). Używany od połowy XIV w. do połowy XIX w.
    • funt metryczny (livre métrique) = 1 kg, używany pomiędzy 1800–1812
    • livre usuelle = 0,5 kg, używany od 1812 do 1840
  • w Rosji:
    • funt = 0,409 5124 kg (używany do 1924)
  • w Hiszpanii, Portugalii i Ameryce Łacińskiej:
    • funt = 0,459–0,460 kg
  • W Królestwie Polskim:
  • w Polsce:
    • funt zwyczajny = 0,500 kg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. "pound". Oxford Dictionaries. (ang.). Oxford University Press, April 2010. [dostęp 2012-07-24].
  2. Unicode chart 2100-214F (ang.). W: Character 2114 of the Unicode 6.0 and 5.0 standards [on-line]. Unicode Consortium. [dostęp 2012-07-24].