Góra Parkowa (Sanok)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Góra Parkowa
Ilustracja
Widok na Górę Parkową (po prawej) od zachodu z osiedla Okołowiczówka
Państwo

 Polska

Położenie

Sanok, Śródmieście

Pasmo

Góry Sanocko-Turczańskie, Karpaty

Wysokość

364 m n.p.m.

Położenie na mapie Sanoka
Mapa konturowa Sanoka, blisko centrum na lewo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Góra Parkowa”
Położenie na mapie Bieszczadów Zachodnich
Mapa konturowa Bieszczadów Zachodnich, u góry po lewej znajduje się czarny trójkącik z opisem „Góra Parkowa”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum na dole znajduje się czarny trójkącik z opisem „Góra Parkowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się czarny trójkącik z opisem „Góra Parkowa”
Ziemia49°33′44,0″N 22°11′58,6″E/49,562222 22,199611

Góra Parkowa w Sanoku, znana też pod nazwami: Stróżnia[1], Straszyna Góra, Struszyna[2], Stróże[3], Aptekarka[1][4], Góra Mickiewicza[5], Góra Parkowa[6], Władycza Góra[7][8] (364 m n.p.m.) – góra znajdująca się w centrum miasta Sanoka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W źródłach historycznych góra wspomniana po raz pierwszy w 1446, gdy królowa Zofia potwierdzając orzeczenie komisarzy przez siebie wyznaczonych dla rozstrzygnięcia sporu między radą i pospólstwem miasta Sanoka a Tomaszem Skonczewiczem, mieszczaninem, o ogród na górze Stroznia[9], położony blisko miasta, przyznaje ten ogród miastu[10]. Ówczesna nazwa góry Stróżnia pochodziła od straży (stróży) wystawianych na szczycie, które w zamierzeniu miały dokonywać obserwacji okolic i w razie potrzeby alarmować Zamek Królewski o zbliżaniu się potencjalnych wrogów[11].

Plan katastralny miasta z 1852 podał nazwę tej góry jako Struszyna Góra. Z kolei nazwa Aptekarka wiąże się z terenami położonymi u podnóża góry od strony południowej i wschodniej, należącymi do Jana Zarewicza, który był farmaceutą i posiadał Aptekę Obwodową (później prowadzili ją Feliks Giela i Marian Kawski)[12].

W związku z obchodami 300-lecia unii lubelskiej Rada Miejska w Sanoku uchwaliła 6 sierpnia 1869, że w trakcie uroczystości 11 sierpnia 1869 zostaną położone i poświęcone fundamenty pod pomnik na górze Stróżni na gruncie Ignacego Gądylowskiego lub Ksawerego Chmielowskiego lun Katarzyny Stopczyńskiej[13]. W związku z setną rocznicą urodzin Adama Mickiewicza w 1898 roku na górze usypano kopiec (także imienia poety), a na zboczach utworzono park miejski im. Adama Mickiewicza w Sanoku[14]. Jego projekt wykonał architekt miejski, Władysław Beksiński. Tworzenie parku miejskiego zainicjowało pierwotnie towarzystwo "Znicz" (zajmujące się krzewieniem oświaty, kultury, czytelnictwa) za sprawą jej organizatora Jana Zarewicza (z zawodu aptekarza – stąd nazwa góry Aptekarka). Zarewicz odstąpił miastu za symboliczną kwotę południowe i wschodnie zbocza góry Stróżni[15]. Podobnie uczynił hrabia dr Aleksander Mniszek-Tchorznicki (jako sędzia i przewodniczący delegacji przyczynił się do pozostania Morskiego Oka w granicach Polski w wyniku sporu terytorialnego), który na przełomie 1909/1910 ofiarował miastu północne zbocze góry o powierzchni 7 morgów ziemi celem powiększenia areału parku[16]. Zgodnie z decyzją Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka anektowana część ogrodu miejskiego została mianowana imieniem Fryderyka Chopina w setną rocznicę urodzin kompozytora (1910).

U kresu II wojny światowej po nadejściu frontu wschodniego jesienią 1944 na południowym stoku góry ulokowane punkty obserwacyjne dowódca jednostek Armii Czerwonej[17].

Na górze znajduje się wieża nadawcza TSR Góra Parkowa o wysokości 38 m[18], która do 19 marca 2013 nadawała naziemnie analogowo programy TVP1 i TVP2. Tego samego dnia rozpoczęto cyfrową emisję naziemną. Obecnie jest emitowany III multipleks naziemnej telewizji cyfrowej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Józef Sulisz. Kilka zapisek z Sanoka. „Lud”. Tom 13, s. 39, 1907. 
  2. Kronika. Kopiec Mickiewicza. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 2, s. 4, 8 maja 1910. 
  3. Władysław Beksiński. Nowy cmentarz w Sanoku (z tablicą). „Czasopismo Techniczne”. Nr 9, s. 1, 1896. 
  4. Adam Fastnacht: Zarys dziejów Sanoka. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 13.
  5. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 244. ISBN 83-909787-0-9.
  6. Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 292
  7. Zabytki w kościele OO. Franciszkanów w Sanoku. W: Otton Szmyd: Jubileusz 600-lecia OO. Franciszkanów w Sanoku. Sanok: Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego i Matki Bożej Pocieszenia w Sanoku, 1978, s. 1.
  8. Królewskie Wolne Miasto Sanok [dostęp 2012-02-03]
  9. Oryginalna pisownia.
  10. Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich [dostęp 2012-02-03]
  11. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 153, 201. ISBN 83-909787-0-9.
  12. Maria Matuła. Uszanujmy starą nazwę: Aptekarka. „Tygodnik Sanocki”. Nr 29 (923), s. 6, 17 lipca 2009. ISSN 1232-6534 (pol.). 
  13. Księga uchwał Rady miejskiej w Sanoku 31.07.1868-14.11.1870. T. II. sanockabibliotekacyfrowa.pl. s. 97-98. [dostęp 2022-02-03].
  14. Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 384
  15. Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 456
  16. Edward Zając, 100 lat Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka 1904-2004, Sanok 2004, s. 20.
  17. Piotr Wdowin. Na rzeszowskiej ziemi. „Nowiny”. Nr 73, s. 3, 28-31 marca 1975. 
  18. Katalog lokalizacji anten nadawczych stacji radiowych i telewizyjnych nadających w Polsce [dostęp 2012-02-03]