gamma Ceti

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
gamma Ceti
γ Cet
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wieloryb
Rektascensja 02h 43m 18,039s[1]
Deklinacja +03° 14′ 08,94″[1]
Paralaksa (π) 0,04097 ± 0,00063[1]
Odległość 79,6 ± 1,2 ly
24,41 ± 0,38 pc
Wielkość obserwowana 3,47[1]m
Ruch własny (RA) −146,10 ± 0,71[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −146,12 ± 0,55[1] mas/rok
Prędkość radialna −4,90 ± 0,90[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy karły
Typ widmowy A2 Vn / F4 V[1]
Masa ~2 / 1,3 M[2]
Temperatura 8700[2] / ? K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 86 Cet
Bonner Durchmusterung: BD +02 422
Boss General Catalogue: GC 3276
Katalog Henry’ego Drapera: HD 16970
Katalog Hipparcosa: HIP 12706
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 804
SAO Star Catalog: SAO 110707
Kaffaljidhma

gamma Ceti (Kaffaljidhma, γ Cet) – gwiazda w konstelacji Wieloryba, w odległości ok. 80 lat świetlnych od Słońca.

Nazwa[edytuj]

Gwiazda nosi tradycyjną nazwę Kaffaljidhma, która wywodzi się z języka arabskiego. Wyrażenie الكف الجذماء Al Kaff al Jidhmah oznacza „część dłoni” i wywodzi się z arabskiego wyobrażenia ręki umalowanej henną (główną częścią był gwiazdozbiór Kasjopei). Pierwotnie odnosiło się do asteryzmu złożonego z gwiazd α, γ, δ, λ, μ, ξ¹ i ξ² Ceti, później było stosowane do gwiazdy alfa Ceti (Menkar), a współcześnie odnosi się wyłącznie do gamma Ceti[2][3]. Grupa robocza Międzynarodowej Unii Astronomicznej do spraw uporządkowania nazewnictwa gwiazd zatwierdziła użycie nazwy Kaffaljidhma dla określenia tej gwiazdy[4].

Właściwości fizyczne[edytuj]

Jest to układ podwójny, złożony z gwiazd o jasnościach 3,540[5] i 6,119m[6] (jasność całego układu wynosi 3,47m[1]). Na sferze niebieskiej są one odległe od siebie o 2,9 sekundy kątowej[7]. Krążą wokół wspólnego środka masy, dzieli je odległość co najmniej 70 au, a okres orbitalny to ponad 320 lat[2].

Składnik A jest białą gwiazdą ciągu głównego o typie widmowym A2[1]. Świeci 19 razy jaśniej od Słońca, jest też od niego około dwukrotnie masywniejszy. Temperatura jego powierzchni to ok. 8700 K[2]. Składnik B o typie widmowym F jest chłodniejszy, jego jasność przewyższa słoneczną 1,6 raza, a masa 1,3 raza. Gwiazdy te w przyszłości skończą życie jako para białych karłów[2].

W odległości co najmniej 21 000 au od tego układu znajduje się trzecia, mniejsza gwiazda typu widmowego K5 o jasności 10,1m, która charakteryzuje się identycznym ruchem własnym, czyli prawdopodobnie jest związana grawitacyjnie z tym układem. Ze względu na znaczną odległość w przyszłości perturbacje ze strony innych gwiazd mogą oddzielić ją od centralnej pary[2].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g h i j Gamma Ceti w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g Jim Kaler: KAFFALJIDHMA (Gamma Ceti) (ang.). STARS. [dostęp 2017-02-16].
  3. Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Dover: 1963, s. 197.
  4. Eric Mamajek, i inni: IAU Catalog of Star Names (IAU-CSN). W: IAU Division C Working Group on Star Names (WGSN) [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-02-01. [dostęp 2017-02-16].
  5. gamma Ceti A w bazie SIMBAD (ang.)
  6. gamma Ceti B w bazie SIMBAD (ang.)
  7. Kaffaljidhma (ang.). Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-02-16].