Gazociąg Jamał-Europa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gazociąg Jamał–Europa)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gazociąg Jamał-Europa
Główne istniejące i planowane gazociągi z Rosji do Europy

Gazociąg Jamał-Europa, gazociąg Jamalski[1]gazociąg tranzytowy o łącznej długości 4196 kilometrów, zbudowany w celu połączenia Europy ze złożami gazu ziemnego na półwyspie Jamał.

Historia[edytuj | edytuj kod]

25 sierpnia 1993 roku zostało podpisane „Porozumienie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o budowie systemu gazociągów dla tranzytu gazu rosyjskiego przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i dostaw gazu do Rzeczypospolitej Polskiej”. Według niego projektowanie, wykonawstwo, dostawa materiałów i urządzeń miało być realizowane przede wszystkim przez polskie firmy na podstawie umów zawieranych przez EuRoPol GAZ s.a. Projekt wykonał Gazoprojekt SA z Wrocławia[2]. Roboty budowlano-montażowe w zakresie części liniowej wykonały firmy Gazobudowa, GAZ-2000, Megagaz i Karpaty. Wszystkie pięć tłoczni zbudowała firma ABB Zamech Elbląg[2]. System sterowania i przetwarzania danych wykonała firma Alstom Polska[2].

Przekroczenia rzek wykonały firmy[2]:

  • Wisły - metodą wykopu otwartego - polski oddział firmy Habau Austria
  • Warty - metodą mikrotunelingu - Freitag Budpol
  • Noteci Zachodniej - metodą wykopu otwartego (na palach) - Freitag Budpol
  • Skrwa - metodą mikrotunelingu - spółka Gazobudowa
  • Narwi w dwóch miejscach - wykop otwarty - spółka Karpaty

Na terytorium Polski gazociąg był budowany i oddawany do eksploatacji etapami. W listopadzie 1996 roku zakończono prace budowlano-montażowe na pierwszym 107-kilometrowym odcinku, na trasie GórzycaLwówek, który umożliwia przesyłanie gazu z Rosji przez Polskę do Niemiec. W latach 1997–1999 realizowana była budowa drugiego odcinka o długości ok. 210 kilometrów na trasie Lwówek–Włocławek oraz trzeciego o długości ok. 365 kilometrów na trasie Włocławek – Kondratki[3].

We wrześniu 1999 roku EuRoPol GAZ S.A. zakończył budowę całej pierwszej nitki gazociągu Jamał-Europa na terytorium Polski. Ostatni, tzw. złoty spaw na gazociągu wykonano 23 września 1999 roku, w miejscowości Chełsty, gmina Różan.

Przebieg na terytorium Rosji[edytuj | edytuj kod]

Trasa biegnie od węzła przesyłu gazu Torżok w obwodzie Twerskim, gdzie odbiera gaz z Regionów Północnego Tyny (SRTO) - gazociąg Torzhok . Sekcja rosyjska ma 402 km długości i trzy tłocznie: Rżewską, Chołm-Żyrkowską i Smoleńską[4].

Przebieg na terytorum Białorusi[edytuj | edytuj kod]

Trasa o długości 575 kilometrów przebiega przez Białoruś z 5 stacjami kompresorowymi: Nieświeską, Krupską, Słonimską, Mińską i Orszańską[5].

Przebieg na terytorium Polski[edytuj | edytuj kod]

Trasa gazociągu przebiega przez 5 województw: podlaskie, mazowieckie, kujawsko-pomorskie, wielkopolskie oraz lubuskie i rozpoczyna się we wsi Kondratki (położonej na płd. od Białegostoku), kończy zaś we wsi Górzyca (położonej na płn. od Słubic). Przebiega on głównie przez tereny rolne, które można uprawiać, gdyż przykrywa go około 1,5 m warstwa ziemi[6]. W terenach lesnych pozostawiono bezpośrednio nad gazociagiem 8 metrowy pas niezalesiony[2].

Polski odcinek składa się z nitki o długości 684 km[7] i 5 tłoczni: Kondratki, Zambrów, Ciechanów, Włocławek, Szamotuły[8].

Według danych EuRoPol GAZ S.A. obecna przepustowość gazociagu wynosi – 32,96 mld m3/rok (m3 przy ciśnieniu 1,01325 bar i temperaturze 20ºC)[9].

Przebieg na terytorum Niemiec[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej wysuniętym na zachód punktem gazociągu jest kompresor Mallnow koło Frankfurtu nad Odrą, w pobliżu granicy niemiecko-polskiej, gdzie gazociąg łączy się z systemem przesyłowym gazu YAGAL-Nord[10].

Właściciel[edytuj | edytuj kod]

Właściciele gazociągu na terenie poszczególnych państw[5]:

  • Rosji i Białorusi jest Gazprom
  • Polski jest EuRoPol GAZ S.A. w którym udziały mają PGNiG (48%), Gazprom (48%) i Gas-Trading (4%)[11].
  • Niemiec jest WINGAS (spółka joint venture Gazpromu i Wintershall Holding GmbH)

Badania archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

W latach 1993-1994 na polskim odcinku gazociągu jamalskiego zlokalizowano ponad 700 stanowisk archeologicznych. Przebadano pas o szerokości 13 metrów. Badania sfinansował EuRoPol Gaz S.A. W ich wyniku odkryto i zinwentaryzowanie kilkuset obozowisk, osad, cmentarzysk ciałopalnych i szkieletowych oraz kilku rzadkich świątyń pogańskich. Znaleziono również broń, narzędzia, ozdoby złote, srebrne i brązowe, przedmioty kultu, zabawki i najstarszy w Europie fragment tkaniny lnianej[12]. 1 czerwca 2001 roku w dawnym nieczynnym spichlerzu dotychczas otwarto Muzeum Archeologii Gazociągu Tranzytowego [13]. Budynek ma trzy kondygnacje, każda o powierzchni ok. 150 m kw. Piwnice przeznaczono na pomieszczenia magazynowe na znaleziska i laboratorium do prac suchych i mokrych, parter na sale wystawowe, a piętro pomieszczenia do prac studyjnych oraz pokój noclegowy[14]. Budynek wchodzi obecnie w skład Muzeum Zamek Górków w Szamotułach i odbywają się tu również wystawy i koncerty nie związane z budową gazociągu[15].

Druga nitka[edytuj | edytuj kod]

Planowana budowa drugiej nitki nie doszła do skutku z powodu uruchomienia prac nad gazociągiem Północnym po dnie Bałtyku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 11. Europa. Część I. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski przy Głównym Geodecie Kraju, 2009. [dostęp 2017-10-06]. s. 183.
  2. a b c d e Wykonawstwo, www.europolgaz.com.pl [dostęp 2018-02-04].
  3. NSS Integrator, Gigawat Energia - 10-lecie EuRoPol Gazu. Będą nowe tłocznie., www.gigawat.net.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  4. EuRoPol Gaz modernizuje system konserwacji Gazociągu Jamalskiego - BiznesAlert.pl, „BiznesAlert.pl”, 14 kwietnia 2016 [dostęp 2018-02-04] (pol.).
  5. a b Yamal – Europe, www.gazprom.com [dostęp 2018-02-04] (ang.).
  6. T. Kubacka KOMPENDIUM WIEDZY O PRZEDSIĘBIORSTWIE ENERGETYCZNYM SGT EUROPOL GAZ SA http://www.rynek-gazu.cire.pl[dostęp 03-02-2018] (pdf)
  7. Fakty i liczby, www.europolgaz.com.pl [dostęp 2018-02-04].
  8. ABB Zamech Gazpetro unowocześnia rurociąg Jamalski, „Serwis branży ciepłowniczej – www.energetykacieplna.pl” [dostęp 2018-02-04] (pol.).
  9. EuRoPol GAZ s.a., europolgaz.com.pl [dostęp 2018-02-04].
  10. Gazociąg Jamał-Europa już po remoncie [dostęp 2018-02-04] (pol.).
  11. PGNiG blokuje 200 mln euro dla Gazpromu.
  12. NSS Integrator, Gigawat Energia - 10-lecie EuRoPol Gazu. Będą nowe tłocznie., www.gigawat.net.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  13. Wykopaliska z gazociągu znajdą się w jednym miejscu - Szamotuły - NaszeMiasto.pl, szamotuly.naszemiasto.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  14. Wyborcza.pl, poznan.wyborcza.pl [dostęp 2018-02-05].
  15. Monika Romanowska Pietrzak, 60-lecie istnienia Muzeum, zamek.org.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).