Gmina Dobrzelin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dobrzelin
gmina wiejska
1926–54 i 1973–91[1]
Państwo  Polska
Województwo 1926–39: warszawskie
1939: łódzkie (II RP)
1945–54: łódzkie
1973–75: łódzkie
1975–91: płockie
Powiat kutnowski (do 1975)
Siedziba Żychlin
Dobrzelin
Populacja (1991)
• liczba ludności

4768[2]
Szczegółowy podział administracyjny (1952)
Liczba gromad 21
brak współrzędnych
Portal Portal Polska

Gmina Dobrzelin (do 1926 i od 1992 gmina Żychlin) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1870-187?, 1926–1954 i 1973–1991 w woj. warszawskim, łódzkim i płockim (dzisiejsze woj. łódzkie). Siedzibą gminy był początkowo Żychlin (do 1870 i od 1924 roku stanowiący odrębną gminę miejską[3])[4], a następnie Dobrzelin[5].

Za Królestwa Polskiego istniała gmina Żychlin, która należała do powiatu kutnowskiego w guberni warszawskiej[6][7]. Jej siedziba znajdowała się w mieście Żychlinie, który stanowił odrębną gminę miejską. 19 maja?/31 maja 1870 Żychlin został pozbawiony praw miejskich i przekształcony w osadę miejską; po przyłączeniu do niego części obszaru gminy Żychlin utworzono w nim odrębną jednostkę administracyjną o nazwie "gmina Żychlin", natomiast – aby uniknąć dwóch gmin o tej samej nazwie – dotychczasową (częściowo okrojoną) gminę Żychlin przemianowano na "gminę Dobrzelin"[8]. Wkrótce (przed 1877[9]) obie gminy zostały połączone w jedną wiejską gminę Żychlin[10].

Po odzyskaniu niepodległości gmina Żychlin weszła w skład powiatu kutnowskiego w woj. warszawskim[11]. 1 stycznia 1924 prawa miejskie odzyskał Żychlin, który wyłączono z gminy Żychlin i przekształcono w odrębną gminę miejską[3]. W 1921 roku gmina Żychlin składała się z 61 miejscowości i liczyła 6761 mieszkańców (Żychlin liczył 7098 mieszkańców)[12]. Niecałe trzy lata później – 7 grudnia 1926 roku – wiejską gminę Żychlin przemianowano na "gminę Dobrzelin"[13]. 1 kwietnia 1939 roku miasto Żychlin i gminę Dobrzelin – wraz z całym powiatem kutnowskim – przeniesiono do woj. łódzkiego[14].

Po II wojnie światowej jednostki zachowały przynależność administracyjną. 1 lipca 1952 roku gmina Dobrzelin składała się z 21 gromad[15]. Gmina Dobrzelin została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[16].

Gminę Dobrzelin, tym razem z siedzibą w Dobrzelinie, reaktywowano 1 stycznia 1973 roku w tymże powiecie i województwie, w związku z kolejną reformą gminną; Żychlin stanowił odrębną gminę miejską[17][18]. 1 czerwca 1975 roku zarówno Żychlin, jak i gmina Dobrzelin weszły w skład nowo utworzonego woj. płockiego[19]. 1 stycznia 1992 roku gmina Dobrzelin została zniesiona przez połączenie jej terenów z miastem Żychlin w nową (obecną) miejsko-wiejską gminę Żychlin[20]. 1 stycznia 1999 roku gmina Żychlin powróciła do powiatu kutnowskiego w nowo utworzonym woj. łódzkim[21].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
  2. Liczba ludności z publikacji "Rocznik Demograficzny Polski", GUS 1975–1995
  3. a b Dz.U. z 1923 r. nr 131, poz. 1065
  4. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  5. Mapa administracyjna PRL, 1988, PPWK, Warszawa–Wrocław
  6. Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, s. 279)
  7. Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, s. 359)
  8. Postanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, s. 127)
  9. Skorowidz Królestwa Polskiego czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2
  10. Powiat kutnowski w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa 1883.
  11. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie
  12. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom I – Województwo Warszawskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1925
  13. M.P. z 1926 r. nr 281, poz. 793
  14. Dz.U. z 1938 r. nr 27, poz. 240
  15. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  16. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  17. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  18. Uchwała Nr XIX/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie łódzkim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 14, Poz. 185)
  19. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  20. Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397
  21. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652