Łanięta (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łanięta
gmina wiejska
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat kutnowski
TERYT 1002072
Siedziba Łanięta
Wójt Tomasz Szczęsny
(od 2018)
Powierzchnia 54,89 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

2 467[1]
• gęstość 44,9 os./km²
Nr kierunkowy 24
Kod pocztowy 99-306
Tablice rejestracyjne EKU
Adres urzędu:
Łanięta 16
99-306 Łanięta
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw 13
Liczba miejscowości 23
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Łanięta
Łanięta
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łanięta
Łanięta
Ziemia52°22′N 19°17′E/52,361944 19,280000
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Łanięta (daw. gmina Mikstal) – gmina wiejska położona w centralnej Polsce, w województwie łódzkim (jego najbardziej wysunięta na północ gmina), w powiecie kutnowskim. Siedziba gminy znajduje się w miejscowości Łanięta. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa płockiego.

Jest członkiem Związku Gmin Regionu Kutnowskiego[2] oraz Stowarzyszenia Rozwoju Gmin „Centrum”[3].

Według danych z 31 grudnia 2018 roku zamieszkiwało ją 2459 osób[4].

Miejsce w województwie (na 177 gmin):

  • powierzchnia: 151. miejsce,
  • ludność: 174. miejsce[4].

Gospodarka gminy oparta jest na rolnictwie. Strategia rozwoju gminy ukierunkowana jest na przekształcenie jej w gospodarkę rolniczo–przemysłowo–usługową[5].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2007 roku powierzchnia gminy Łanięta wynosiła 54,89 km²[6]. Stanowi to 6,2% powiatu kutnowskiego i plasuje na 9. miejscu na 11 gmin tego powiatu (mniejsze są tylko gminy Dąbrowice i Kutno). Gmina jest też jedną z najmniejszych w województwie łódzkim, będąc 151. na 177 jednostek administracyjnych tego typu[4].

W ogólnej strukturze użytkowania terenu dominują użytki rolne obejmujące 5 082 ha, co stanowi 92,8% powierzchni. Niemal wszystkie są wykorzystywane jako grunty orne (4 924 ha). Łąki i pastwiska (145 ha) oraz sady (13 ha) stanowią niewielki udział. Zalesionych jest 354 ha[5]. Lesistość gminy (6,47%)[5] jest ponad trzykrotnie niższa od średniej lesistości województwa łódzkiego (21,5%)[4].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Historyczne[edytuj | edytuj kod]

Gmina Łanięta została wyodrębniona po odzyskaniu niepodległości z dawnej gminy Miksztal, która była jedną z 12 gmin wiejskich powiatu kutnowskiego guberni warszawskiej w Królestwie Polskim[7]. Na przestrzeni lat funkcjonowała w ramach różnych jednostek podziału administracyjnego:

Obecne[edytuj | edytuj kod]

Gmina Łanięta położona jest w centralnej Polsce i jest najbardziej wysuniętą na północ gminą województwa łódzkiego oraz powiatu kutnowskiego. Od północnego wschodu graniczy z powiatem gostynińskim w województwie mazowieckim, natomiast od północnego zachodu z powiatem włocławskim, będącym częścią województwa kujawsko-pomorskiego[5].

Gminy, z którymi graniczy to:

Położenie matematycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów gminy[11]:

Rozciągłość południkowa: 6′37,0″

Rozciągłość równoleżnikowa: 7′17,0″.

Położenie fizycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski J. Kondrackiego i A. Richlinga zmodyfikowanym w 2018 roku[12] gmina Łanięta znajduje się we wschodniej części Niżu Środkowoeuropejskiego. W północno-wschodniej części gminy przebiega granica pomiędzy Nizinami Środkowopolskimi a Pojezierzami Południowobałtyckimi. Większość gminy leży na obszarze Wysoczyzny Kłodawskiej, będącej częścią Niziny Południowowielkopolskiej. Północno-wschodnie skrawki leżą natomiast na Pojezierzu Kujawskim, części Pojezierza Wielkopolskiego[13].

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Gmina charakteryzuje się bardzo dobrymi warunkami glebowo-rolniczymi, dzięki czemu jest to gmina typowo rolnicza. Pod powierzchnią gminy znajduje się wysad soli kamiennej. W 1987 roku podjęto działania zmierzające do otwarcia kopalni, jednak prace przerwano na etapie przygotowań[5]. W kolejnych latach wysad solny Łanięta uznano za potencjalne miejsce lokalizacji podziemnego składowiska odpadów promieniotwórczych[14]. Obszar gminy podzielony jest między zlewnię Wisły i zlewnię Bzury działem wodnym II rzędu. W centralnej części gminy, na północ od miejscowości Suchodębie, swoje źródło ma Skrwa Lewa, będąca bezpośrednim dopływem Wisły. Zachodnią część gminy przecina natomiast Lubienka, kończąca swój bieg w Ochni[15].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Jedyną formą ochrony przyrody w gminie Łanięta są pomniki przyrody. Na jej obszarze istnieje pięć tworów przyrody prawnie chronionych w ten sposób[16].

Nazwa pomnika Rodzaj pomnika Lokalizacja Rok ustanowienia Nr rejestracyjny CRFOP
Jesion wyniosły Pojedyncze drzewo W zachodniej części zabytkowego parku w Łaniętach[17] 1976 PL.ZIPOP.1393.PP.1002072.882
Dąb szypułkowy Pojedyncze drzewo W centralnej części zabytkowego parku w Łaniętach, obok romantycznego zameczku[17] 1976 PL.ZIPOP.1393.PP.1002072.883
"Nierozłączki" – dwie lipy drobnolistne Grupa drzew Na wschodnim poboczu szosy Łanięta-Suchodębie[17] 1977 PL.ZIPOP.1393.PP.1002072.884
Dwa jesiony wyniosłe Grupa drzew We wschodniej części zabytkowego parku w Łaniętach[17] 1992 PL.ZIPOP.1393.PP.1002072.885
Dąb szypułkowy Pojedyncze drzewo W Łaniętach, przy szosie do Kutna, naprzeciwko wjazdu do zabytkowego parku[17] 1992 PL.ZIPOP.1393.PP.1002072.886

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze gminy Łanięta znajduję się 12 obiektów wpisanych do rejestru zabytków[18].

Nazwa Elementy Data powstania[19] Rok wpisania

do rejestru zabytków[19]

Współrzędne Zdjęcie Numer INSPIRE[19]
Zespół dworski we Franciszkowie dwór pocz. XX w. 1980 52°21′15,6″N 19°18′24,2″E/52,354333 19,306722 PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.128010
park 1906 r. 1980 52°21′14,6″N 19°18′25,2″E/52,354056 19,307000 PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_ZZ.38902
Zespół dworski w Kątach dwór
park 2. poł. XIX w. 1979 52°21′28,2″N 19°13′29,3″E/52,357833 19,224806 PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_ZZ.38911
Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP w Łaniętach 1643 r. 1978 52°21′42,8″N 19°16′48,0″E/52,361889 19,280000 Łanięta 1.jpg PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.128039
Dzwonnica w Łaniętach w latach 1860-1870 1978 52°21′41,9″N 19°16′47,5″E/52,361639 19,279861 PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BL.34856
Cmentarz kościelny w Łaniętach
Zespół dworski w Łaniętach dwór XIX. w. 1967 52°21′35,3″N 19°16′56,4″E/52,359806 19,282333 Dwór w Łaniętach 02.jpg PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.128663
zameczek romantyczny 1 poł. XIX w. 1967 52°21′40,0″N 19°16′56,2″E/52,361111 19,282278 Zameczek w Łaniętach.jpg PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.128048
park 1 poł. XIX w. 1980 52°21′37,6″N 19°16′56,2″E/52,360444 19,282278 PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_ZZ.38924
Zespół dworski w Suchodębiu dwór poł. XIX w. 1980 52°20′18,3″N 19°16′55,3″E/52,338417 19,282028 PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.132999
park nieznana 1980 52°20′21,9″N 19°16′57,1″E/52,339417 19,282528 PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_ZZ.40691

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2014[20]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 2490 100 1184 47,6 1306 52,4
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
45 21,6 22,6
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Łanięta w 2014 roku[1].

Piramida wieku Gmina Lanieta.png

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Gmina składa się z trzynastu sołectw. Są to:

Anielin, Budy Nowe, Chrosno, Juków, Kąty, Łanięta, Rajmundów, Suchodębie, Świeciny, Wilkowia, Witoldów, Wola Chruścińska, Zgoda[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Lanieta, w oparciu o dane GUS.
  2. Związek Gmin Regionu Kutnowskiego, zgrk.pl [dostęp 2020-05-27].
  3. Strona internetowa Stowarzyszeinia Rozwoju Gmin CENTRUM, Strona internetowa Stowarzyszeinia Rozwoju Gmin CENTRUM [dostęp 2020-05-27] (pol.).
  4. a b c d Urząd Statystyczny w Łodzi: Województwo Łódzkie 2019 - podregiony, powiaty, gminy. lodz.stat.gov.pl. [dostęp 2020-05-27].
  5. a b c d e f g h Strategia Rozwoju Gminy Łanięta na lata 2016 - 2020. Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Łanięta., www.uglanieta.bip.org.pl [dostęp 2020-05-14].
  6. Ireneusz Budzyński: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507. (pol.)
  7. Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)
  8. a b Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 r. o zmianie granic województw: białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2020-05-28].
  9. Uchwała Nr 30/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu kutnowskiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-167/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 39)
  10. Uchwała Nr XIX/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie łódzkim
  11. a b Położenie - Gmina Łanięta, Gmina Łanięta [dostęp 2020-05-15].
  12. Jerzy Solon et al. Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data. „Geographia Polonica”. 2 (91). s. 143-170.
  13. Geoserwis GDOŚ, geoserwis.gdos.gov.pl [dostęp 2020-05-28].
  14. KCI Kutno - Radioaktywne Łanięta ? - [Kutnowskie Centrum Informacyjne], kutno.net.pl [dostęp 2020-05-14].
  15. Strategia Rozwoju Gminy Łanięta na lata 2016 - 2020. Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy Łanięta., www.uglanieta.bip.org.pl [dostęp 2020-05-14].
  16. CRFOP - Wyszukiwanie form ochrony przyrody, crfop.gdos.gov.pl [dostęp 2020-05-15].
  17. a b c d e Geoserwis GDOŚ, geoserwis.gdos.gov.pl [dostęp 2020-05-15].
  18. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 grudnia 2019 r. woj. łódzkie. www.nid.pl. [dostęp 2020-05-16].
  19. a b c Narodowy Instytut Dziedzictwa: NID | Portal mapowy. mapy.zabytek.gov.pl. [dostęp 2020-05-16].
  20. Łanięta – dane za rok 2014. W: Bank Danych Lokalnych [on-line]. GUS. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-14)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]