Gołąbek błotny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Gołąbek błotny
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

gołąbkowce

Rodzina

gołąbkowate

Rodzaj

gołąbek

Gatunek

gołąbek błotny

Nazwa systematyczna
Russula paludosa Britzelm.
Hymenomyc. Südbayern 10: 11 (1891)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]

Zasięg
Mapa zasięgu
Zasięg występowania w Europie

Gołąbek błotny (Russula paludosa Britzelm.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulceae)[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[2].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1891 r. Max Britzelmayr, nadając mu nazwę Russula paludosa. Jest to nazwa uznana przez Index Fungorum.

Synonim: Russula integra var. paludosa (Britzelm.) Singer[3].

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1991 r[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica kapelusza 10–15 cm. Początkowo półkulisty, później rozpostarty, na koniec przeważnie wgłębiony. Brzeg podgięty i tępy, u młodych owocników równy, później nieco karbowany. Powierzchnia wilgotna, błyszcząca i lepka. Kolor ceglastoczerwony, krwistoczerwony, czasami z purpurowym odcieniem, zdarzają się też owocniki jaśniejsze, o barwie ochrowopomarańczowej lub oliwkowej[5]. Skórka daje się zedrzeć do połowy promienia kapelusza[6].

Blaszki

Długo pozostają białe, później maślanożółte, na ostrzach czasem czerwonawe[7].

Trzon

Wysokość od 7 do 15 cm, grubość 2,5–5,5 cm, walcowaty jednakowo gruby na całej długości, początkowo pełny, później watowaty[5]. Biały, czasami z czerwonym nalotem[7].

Miąższ

Kruchy, nie zmieniający barwy po uszkodzeniu, biały, tylko pod skórką nieco różowy, na starość trochę szarzejący, bez zapachu o łagodnym smaku[5].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników kremowoochrowy. Zarodniki elipsoidalne, czasami przecinkowate, o rozmiarach 8–10(12) × 7–9 (10) μm. Są brodawkowato-graniaste do częściowo siatkowatych. Cystydy wrzecionowate z długim kończykiem[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Jest szeroko rozprzestrzeniony w Europie i Ameryce Północnej, podano jego występowanie także w Afryce Północnej[8]. W Polsce jest pospolity[9]. W Holandii znajduje się na czerwonej liście gatunków zagrożonych[4].

Występuje w bagnistych, wilgotnych lasach iglastych świerkowych i sosnowych, nawet na torfowiskach. Lubi kwaśne gleby; stosunkowo częsty, lokalnie masowy[7].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[4]. Grzyb jadalny nadający się do bezpośredniego spożycia[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Bardzo podobny jest gołąbek wymiotny (Russula emetica), odróżnia go jednak bardzo ostry i piekący smak[6]. Gołąbka błotnego można pomylić z jadalnym gołąbkiem płowiejącym (Russula decolorans) – oba grzyby występują na tym samym siedlisku, a także niejadalnym gołąbkiem brunatnym (Russula badia) o ostrym smaku, czy z jadalnym gołąbkiem ceglastoczerwonym (Russula velenovskyi)[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Russula paludosa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  2. a b Index Fungorum. [dostęp 2013-03-05]. (ang.).
  3. Species Fungorum. [dostęp 2013-04-15]. (ang.).
  4. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  5. a b c d Alina Skirgiełło: Gołąbek (Russula). Grzyby (Mycota). 20. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae). Warszawa=Kraków: PWN, 1991. ISBN 83-01-09137-1.
  6. a b Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  7. a b c d e Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 440. ISBN 83-7404-513-2.
  8. Discover Life. [dostęp 2015-12-05]. (ang.).
  9. Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.