Grupa tetrarchów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzeźba wmurowana w narożnik fasady bazyliki św. Marka w Wenecji
7952 - Venezia - Tetrarchi in Piazza San Marco - Foto Giovanni Dall'Orto, 8-Aug-2007.jpg

Grupa tetrarchów – pochodząca z Azji Mniejszej rzeźba porfirowa (wysokość 1,30 m) z początku IV w. n.e., przywieziona w XIII w. z pałacu cesarskiego w Konstantynopolu i wmurowana w narożnik fasady bazyliki św. Marka w Wenecji. Przedstawia złączone w braterskim uścisku dwie pary władców rzymskich (Dioklecjan i Maksymian, Konstancjusz Chlorus i Galeriusz) wspólnie rządzących cesarstwem jako tzw. tetrarchowie.

Historia zabytku[edytuj | edytuj kod]

Grupa ta pierwotnie stanowiła zapewne podstawę pałacowych kolumn, z których wycięto ją podczas złupienia Konstantynopola przez krzyżowców w 1204 r. i sprowadzono do Wenecji na polecenie doży Enrico Dandolo. Brakującą u jednej z figur stopę odnaleziono podczas wykopalisk w Bodrum (staroż. Halikarnas) i obecnie znajduje się ona w stambulskim muzeum. Otwory w diademowych przybraniach głów władców są śladami po zdobiących je kosztownych zapinkach (najpewniej z innego materiału). Przypuszcza się, że właściwym miejscem powstania grupy rzeźb był Egipt.

Dwie inne, podobne kolumny stanowiły od 1479 r. wsporniki łuku triumfalnego kaplicy papieża Sykstusa IV w rzymskiej bazylice św. Piotra (obecnie w Bibliotece Watykańskiej). W porównaniu z grupą wenecką reprezentują one niższy poziom artystyczny, również nie wykazując cech zindywidualizowanych portretów.

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

W wyobrażeniach czterech władców silnie podkreślono ideę żołnierskiego braterstwa i konstruktywnej zgody tetrarchów. Całość propagandowo przedstawia egalitarystyczną jedność i daje symboliczne wyobrażenie concordii łączącej dwóch augustów i dwóch cezarów: jednakowo upozowani, objęci w geście zgody, są niemożliwi do odróżnienia i do imiennego określenia[1].

Rzeźby te jednak interpretowane są również jako odzwierciedlenie nurtu pesymizmu, niepewności i mistycyzmu w sztuce późnorzymskiej. W naturalnym odruchu obawy oraz w geście wzajemnego pocieszenia, obejmujący się ramionami władcy ściskają zarazem głowice mieczy, jak gdyby dodając sobie odwagi w walce z nieszczęściami nawiedzającymi IV-wieczne imperium[2].

Przypisy

  1. Por. Г. Хафнер, dz. cyt. w bibliografii, s. 128.
  2. E. Jastrzębowska: Sztuka wczesnochrześcijańska. Warszawa: Wyd. Artystyczne i Filmowe, 1988, s. 30nn.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Герман Хафнер: Выдающиеся портреты античности. 337 портретов в слове и образе. Москва: "Прогресс", 1984, s. 127-128, 156, 173
  • Beata Lewandowska-Kaftan, Danuta Borowska-Mostafa: Dekalog wiedzy, tom 10, s. 21