Galeriusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Galeriusz
Gaius Galerius Valerius Maximianus Armentarius
Imperator Caesar Gaius Galerius Valerius Maximianus Augustus
ilustracja
zaliczony w poczet bogów jako
Divus Galerius
Cesarz rzymski
Okres panowania od 23 maja 293
do 5 maja 311
Dane biograficzne
Data urodzenia ok. 250
Data śmierci 5 maja 311
Moneta
moneta

Galeriusz, Gaius Galerius Valerius Maximianus (ur. 250, zm. 5 maja 311) – cesarz rzymski panujący w latach 293-311.

Pochodził z Ilirii, karierę wojskową zaczynał jako zwykły żołnierz w armii Aureliana, a później Probusa. Wsławił się zwycięską wojną z Persami w latach 297-299. W 293 roku, po wprowadzeniu tetrarchii, został cezarem przy władcy wschodniej części imperium – Dioklecjanie, mając powierzone rządy nad prowincjami bałkańskimi. Dla umocnienia związków politycznych poślubił córkę Dioklecjana – Walerię. Przyjmuje się, iż to wskutek nacisków Galeriusza Dioklecjan zdecydował się na rozpoczęcie prześladowań chrześcijan.

Po abdykacji Dioklecjana w 305 Galeriusz został cesarzem Wschodu wraz z tytułem augusta, wybierając na swego cezara Maksymina Daję. Sprawował władzę nad południową i wschodnią częścią Bałkanów oraz nad Azją Mniejszą. Za jego panowania urzędy obsadzano jego oficerami, a w sądach usuwano obrońców, jako niepotrzebnie wydłużających czas trwania procesu. Działalność intelektualna była uważana za podejrzaną[1].

Kiedy w 306 zmarł cesarz Zachodu – Konstancjusz (z racji starszeństwa uważany za pierwszego augusta), nowym cesarzem zachodniej części imperium został dotychczasowy cezar przy Konstancjuszu – Sewer, zaś Galeriusz przejął tytuł pierwszego augusta. W 306 w Rzymie wybuchły zamieszki wskutek decyzji Galeriusza o rozwiązaniu kohort pretorianów oraz opodatkowaniu dotychczas wolnych od tego obciążenia mieszkańców stolicy cesarstwa. Sytuację tę wykorzystał Maksencjusz, syn Maksymiana (który rok wcześniej zrzekł się władzy wraz z Dioklecjanem) i został przez wojsko ogłoszony cesarzem. Galeriusz nakazał stłumienie rebelii przebywającemu w Mediolanie Sewerowi, został on jednak szybko pokonany i poddał się Maksencjuszowi. W 307 Galeriusz zgromadził wojska i wyruszył na Italię. Nie mając szans na okrążenie Rzymu, odstąpił od zamiaru jego zdobycia, podejmując za to plądrowanie obszarów o kilkadziesiąt kilometrów na północ od stolicy. Nie będąc w stanie rozciągnąć władzy nad większą częścią Italii, okazał gotowość do rozmów z Maksencjuszem, ale jego propozycję odrzucono. Kiedy Maksencjusz zaczął przekupywać żołnierzy Galeriusza, w obawie przed zdradą wojska rozpoczął on odwrót, zezwalając przy tym na rabunki swym żołnierzom[2].

Przed końcem panowania wydał edykt tolerancyjny (311 r.), który zakończył prześladowania chrześcijan. W tym samym roku zmarł najprawdopodobniej na raka.

Przypisy

  1. Aleksander Krawczuk: Konstantyn Wielki, dz. cyt. s. 82.
  2. Aleksander Krawczuk: Konstantyn Wielki, dz. cyt., s. 91-93.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Krawczuk: Konstantyn Wielki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1985, ISBN 83-214-0443-X