Galeriusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Galeriusz
Gaius Galerius Valerius Maximianus Armentarius
Imperator Caesar Gaius Galerius Valerius Maximianus Augustus
ilustracja
Cesarz rzymski
Okres panowania od 23 maja 293
do 5 maja 311
Dane biograficzne
Data urodzenia ok. 250
Data śmierci 5 maja 311

Galeriusz, Gaius Galerius Valerius Maximianus (ur. 250, zm. 5 maja 311) – cesarz rzymski panujący w latach 293-311.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Ilirii, karierę wojskową zaczynał jako zwykły żołnierz w armii Aureliana, a później Probusa. Wsławił się zwycięską wojną z Persami w latach 297-299. W 293 roku, po wprowadzeniu tetrarchii, został cezarem przy władcy wschodniej części imperium – Dioklecjanie, mając powierzone rządy nad prowincjami bałkańskimi. Dla umocnienia związków politycznych poślubił córkę Dioklecjana – Walerię. Przyjmuje się, iż to wskutek nacisków Galeriusza Dioklecjan zdecydował się na rozpoczęcie prześladowań chrześcijan.

Po abdykacji Dioklecjana w 305 Galeriusz został cesarzem Wschodu wraz z tytułem augusta, wybierając na swego cezara Maksymina Daję. Sprawował władzę nad południową i wschodnią częścią Bałkanów oraz nad Azją Mniejszą. Za jego panowania urzędy obsadzano jego oficerami, a w sądach usuwano obrońców, jako niepotrzebnie wydłużających czas trwania procesu. Działalność intelektualna była uważana za podejrzaną[1].

Kiedy w 306 zmarł cesarz Zachodu – Konstancjusz (z racji starszeństwa uważany za pierwszego augusta), nowym cesarzem zachodniej części imperium został dotychczasowy cezar przy Konstancjuszu – Sewer, zaś Galeriusz przejął tytuł pierwszego augusta. W 306 w Rzymie wybuchły zamieszki wskutek decyzji Galeriusza o rozwiązaniu kohort pretorianów oraz opodatkowaniu dotychczas wolnych od tego obciążenia mieszkańców stolicy cesarstwa. Sytuację tę wykorzystał Maksencjusz, syn Maksymiana (który rok wcześniej zrzekł się władzy wraz z Dioklecjanem) i został przez wojsko ogłoszony cesarzem. Galeriusz nakazał stłumienie rebelii przebywającemu w Mediolanie Sewerowi, został on jednak szybko pokonany i poddał się Maksencjuszowi. W 307 Galeriusz zgromadził wojska i wyruszył na Italię. Nie mając szans na okrążenie Rzymu, odstąpił od zamiaru jego zdobycia, podejmując za to plądrowanie obszarów o kilkadziesiąt kilometrów na północ od stolicy. Nie będąc w stanie rozciągnąć władzy nad większą częścią Italii, okazał gotowość do rozmów z Maksencjuszem, ale jego propozycję odrzucono. Kiedy Maksencjusz zaczął przekupywać żołnierzy Galeriusza, w obawie przed zdradą wojska rozpoczął on odwrót, zezwalając przy tym na rabunki swym żołnierzom[2].

Przed końcem panowania wydał edykt tolerancyjny (311 r.), który zakończył prześladowania chrześcijan. W tym samym roku zmarł najprawdopodobniej na raka.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aleksander Krawczuk: Konstantyn Wielki, dz. cyt. s. 82.
  2. Aleksander Krawczuk: Konstantyn Wielki, dz. cyt., s. 91-93.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Krawczuk: Konstantyn Wielki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1985, ​ISBN 83-214-0443-X