Gusz Ecjon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gusz Ecjon
Państwo  Izrael
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Gusz Ecjon
Gusz Ecjon
Ziemia 31°38′40″N 35°09′28″E/31,644444 35,157778Na mapach: 31°38′40″N 35°09′28″E/31,644444 35,157778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Izrael

Gusz Ecjon (hebr. גוש עציון; oficjalna pisownia w ang. Gush Etzion) - grupa osiedli żydowskich położonych w górach Judei, bezpośrednio na południe od miast Betlejem i Jerozolima. Trzon bloku osiedli składa się z czterech osad rolniczych, które zostały założone w latach 1940-1947 na nieruchomościach zakupionych przez żydowskie organizacje syjonistyczne w latach 20. i 30. XX wieku. Zostały one zniszczone pod koniec Wojny domowej w Mandacie Palestyny w maju 1948[1]. Po zakończeniu I wojny izraelsko-arabskiej w 1949 obszar ten pozostał w granicach Transjordanii. Odbudowa osiedli rozpoczęła się po Wojnie sześciodniowej w 1967[2]. Społeczność międzynarodowa uważa, że istnienie żydowskich osiedli na Zachodnim Brzegu jest niezgodne z prawem międzynarodowym, ale rząd Izraela nie zgadza się z tym[3]. W 2011 w skład bloku Gusz Ecjon wchodziły 22 osiedla żydowskie, w których mieszkało około 70 tys. mieszkańców[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kibuc Kfar Ecjon w kwietniu 1947
Kibuc Massu'ot Icchak w maju 1947
Obrońcy kibucu Kfar Ecjon w jordańskiej niewoli, 13 maja 1948
Tunel drogowy w Gusz Ecjon

Pierwszą ziemię w tym rejonie żydowskie organizacje syjonistyczne zakupiły na początku 1920. Jako pierwszy w 1927 powstał kibuc Migdal Eder (obecnie jest to Kfar Ecjon). Tutejsze tereny, położone pomiędzy Betlejem a Hebronem, znajdowały się w spornym obszarze o który walczyły lokalne arabskie klany rodowe. W znacznym stopniu utrudniało to rozwój żydowskiego osiedla rolniczego, które borykało się z dużymi trudnościami ekonomicznymi i narastającym napięciem z arabskimi sąsiadami. Podczas arabskich rozruchów w 1929 mieszkańcy kibucu opuścili osiedle, które zostało następnie zajęte i spalone przez Arabów. Żydowscy mieszkańcy znaleźli schronienie w sąsiedniej arabskiej wiosce Bajt Umar, ale nie byli już w stanie powrócić do zniszczonego kibucu. W 1932 żydowski biznesmen Szmuel Josef Holtzmann udzielił wsparcia finansowego kolejnej próbie osadnictwa żydowskiego w tym rejonie. W 1934 powstał kibuc Kfar Ecjon, jednak arabskie rozruchy w latach 1936-1939 spowodowały, że życie w osiedlu stało się nie do zniesienia. Z tego powodu w 1937 kibuc został opuszczony, a następnie ponownie zniszczony przez Arabów. W 1943 Żydowski Fundusz Narodowy zorganizował trzecie zasiedlenie kibucu Kfar Ecjon. Jego izolacja została złagodzona dzięki założeniu w 1945 sąsiedniego kibucu Massu'ot Icchak. Następnie w 1946 powstał kibuc Ein Curim, a w 1947 kibuc Revadim[5]. Pod koniec 1947 blok osiedli Gusz Ecjon zajmował ziemię o powierzchni 20 km². W czterech osiedlach żyło 450 mieszkańców[6].

Przyjęta 29 listopada 1947 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 przyznała obszar Gusz Ecjon państwu arabskiemu, które miało powstać w Palestynie. Przywódcy społeczności żydowskiej zaakceptowali ten plan, jednak dowództwo organizacji paramilitarnej Hagana podjęło decyzję o nie ewakuowaniu osiedli z bloku Gusz Ecjon. Niemal natychmiast po uchwaleniu Rezolucji nr 181 rozpoczęła się Wojna domowa w Mandacie Palestyny. Z powodu arabskich ataków podróże do Jerozolimy stały się bardzo trudne. W dniu 11 grudnia 1947 w zasadzkę wpadł konwój liczący cztery pojazdy. Zginęło wówczas 10 Izraelczyków, a ocalało jedynie 4 rannych uczestników konwoju. Po tej zasadce Hagana postanowiła, że do ochrony kolejnych konwojów będą używane samochody pancerne. W dniu 16 stycznia 1948 konwój wpadł w zasadzkę w pobliżu wioski Surif. W ataku zginęło 35 Izraelczyków. W styczniu dzięki brytyjskiej pomocy przeprowadzono ewakuację kobiet i dzieci z Gusz Ecjon. 27 marca doszło do bitwy o kolejny konwój czterdziestu samochodów ciężarowych jadący z Jerozolimy do Gusz Ecjon. Część pojazdów wycofała się, jednak pozostałe znalazły się w otoczeniu. W zasadce zginęło 4 osoby, a 45 zostało rannych. W pobliżu oblężonych Żydów znajdowało się około 200 brytyjskich żołnierzy, jednak nie interweniowali[1]. Oblężenie Gusz Ecjon trwało przez pięć miesięcy, jednak pomimo tych wszystkich trudności osiedla były utrzymywane ze względu na strategiczne położenie. Było to jedyne stanowisko żydowskiej obrony na południowym podejściu do Jerozolimy.

Na początku maja 1948 do Judei wkroczyły siły jordańskiego Legionu Arabskiego, które przystąpiły do oblężenia bloku Gusz Ecjon. 12 maja dowódca obrony żydowskich osiedli zwrócił się do dowództwa Hagany z prośbą o ewakuację, otrzymał jednak odpowiedź negatywną. W dniu 13 maja jordańscy żołnierze przeprowadzili zmasowany atak z użyciem kompanii piechoty i artylerii na kibuc Kfar Ecjon. Po krótkiej obronie kibuc padł. Jordańczycy zabili wszystkich Żydów (ocalały tylko 4 osoby). Zbezczeszczono ciała zabitych, a ocalałych żydowskich żołnierzy gwałcono, po czym okrutnie mordowano. Zginęło około 160 Żydów (w tym także dzieci i kobiety). Kibuc został zrównany z ziemią[7]. Pozostałe kibuce poddały się następnego dnia. Ich mieszkańcy trafili do niewoli jordańskiej, a domy po splądrowaniu zostały spalone[8]. Obrona i upadek bloku Gusz Ecjon odegrała bardzo ważną rolę w pamięci zbiorowej Izraelczyków, zapadając głęboko w psychice całego narodu. Z tego powodu odbudowanie tych osiedli stało się niezwykle istotne ze względów politycznych, ideologicznych i bezpieczeństwa państwa[9].

Po wojnie tereny Gusz Ecjon znalazły się na terytorium Transjordanii. Ewakuowani mieszkańcy (kobiety i dzieci) umieszczono tymczasowo w Petach Tikwa, a następnie w południowej części Jafy. W cztery lata później nastąpiło przekazanie jeńców wojennych, i obrońcy Gusz Ecjon powrócili do Izraela. Podjęto wówczas decyzję o ponownym założeniu kibuców Massu'ot Icchak, Ein Curim i Revadim w nowych lokalizacjach, położonych w centrum kraju[6]. Obszar Gusz Ecjon tymczasem został doszczętnie zniszczony. Jordańczycy wyburzyli wszystkie budynki, a na miejscu osiedli zasadzili drzewa. Po Wojnie sześciodniowej w 1967 tereny Judei znalazły się pod izraelską kontrolą. Członkowie religijnego ruchu żydowskiego Bnei Akiva zwrócili się wówczas do rządu z prośbą o wydanie zezwolenia na odbudowę bloku osiedli Gusz Ecjon. Potomkowie mieszkańców kibucu Kfar Ecjon poparli tę prośbę[10]. Zgodę wyraził premier Lewi Eszkol i we wrześniu 1967 rozpoczęły się pierwsze prace budowlane. Zgodnie z pierwotnym planem blok Gusz Ecjon miał składać się z trzech osiedli położonych na ziemi zakupionej przez Żydowski Fundusz Narodowy[11]. Plan ten był wielokrotnie zmieniany i blok osiedli Gusz Ecjon rozrósł się o wiele bardziej niż to pierwotnie zakładano.

Gusz Ecjon obecnie[edytuj | edytuj kod]

W 2011 w skład bloku Gusz Ecjon wchodziły 22 osiedla żydowskie, w których mieszkało około 70 tys. mieszkańców[4]. Większa część bloku została objęta murem bezpieczeństwa.

Nazwa osiedla Data założenia Liczba mieszkańców (2009/2010)
Alon Szvut 1970 3 000
Asfar 1983 377
Bat Ajin 1989 900
Beitar Illit 1985 36 100
Efrata 1983 7 300
El'azar 1975 1 837
Gva'ot 1984 75
Har Gilo 1968 566
Ibei HaNahal 1999 50
Karmei Cur 1984 691
Kedar 1984 960
Kfar Eldad 1994 120
Kfar Ecjon 1967 818
Ma'ale Amos 1981 264
Ma'ale Rechav'am 2001 40
Migdal Oz 1977 436
Neve Daniel 1982 1 735
Nokdim 1982 1 308
Pnei Kedem 2000 100
Rosz Curim 1969 555
Sde Boaz 2002 90
Tekoa 1977 1 596

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Kfar Etzion Remembered: A history of Gush Etzion and the Massacre of Kfar Etzion (ang.). W: Zionism & Israel Information Center [on-line]. [dostęp 2011-10-20].
  2. An Overview of the Expansions in the Etzion settlement Block (ang.). W: Monitoring Israeli Colonizing activities in the Palestinian Territories [on-line]. 2000-12-01. [dostęp 2011-10-20].
  3. The Geneva Convention (ang.). W: BBC News [on-line]. 2009-12-10. [dostęp 2011-10-20].
  4. 4,0 4,1 West Bank settlers shrug off Obama call (ang.). W: Khaleej Times [on-line]. 2011-05-25. [dostęp 2011-10-20].
  5. Gershom Gorenberg: The Accidental Empire: Israel and the Birth of the Settlements, 1967-1977. Macmillan, 2007, s. 19. ISBN 0805082417.
  6. 6,0 6,1 David Ohana: Kfar Etzion: The Community of Memory and the Myth of Return. Indiana University Press, 2002, s. 146-148. ISBN 10849513.
  7. Yoav Gelber: Palestine 1948. Brighton: Sussex Academic Press, 2006, s. 96. ISBN 1845190750.
  8. Yossi Katz: Between Jerusalem and Hebron: Jewish Settlement in the Pre-State Period. Ramat Gan: Bar Ilan University Press, s. 273.
  9. Yossi Katz, John C. Lehr. Symbolism and Landscape: The Etzion Bloc in the Judean Mountains. „Middle Eastern Studies”. 31 (4). s. 730-743 (ang.). [dostęp 2011-10-20]. 
  10. Rafael N. Rosenzweig: The Economic Consequences of Zionism. Brill, 1989, s. 203. ISBN 9004091475.
  11. Yossi Katz, Shalom Reichmann, Pinhas Ginossar: The Jewish Settlement in the Etzion Bloc 1967–1970: Action with Prior Thought?. Ben Gurion University, 1993, s. 145-149.