Hans Lipperhey

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hans Lipperhey
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1570
Wesel
Data i miejsce śmierci wrzesień 1619
Middelburg
Zawód, zajęcie optyk, wynalazca

Hans Lipperhey (błędnie Lippershey[1], również łac. Johannes Lipperhey; ur. 1570 w Wesel, Niemcy, zm. we wrześniu 1619 w Middelburgu, Holandia) – niemiecko-holenderski optyk i wynalazca.

Liperhey urodził się w niemieckim księstwie Kleve w 1570 roku i osiadł w Middleburgu, stolicy Zelandii, jednej z holenderskich Zjednoczonych Prowincji. Ożenił się tam w 1594 roku i w 1602 roku uzyskał obywatelstwo. Jako optyk zajmował się wytwarzaniem okularów. W październiku 1608 roku zaprezentował księciu Maurycemu Orańskiemu wynalazek teleskopu i jako pierwszy złożył wniosek do Stanów Generalnych o przyznanie patentu. Stany Generalne nie przyznały mu go, ale Lipperhey zbudował dla nich kilka lunet dwuobiektywowych i został sowicie wynagrodzony. Nie ma pewności, czy to on był pierwszym wynalazcą teleskopu, jednak list polecający wydany dla niego 25 września 1608 roku jest najstarszym dowodem istnienia tego instrumentu. Niedługo później jego odkrycie ogłosili Jacob Metius i Zacharias Janssen[2][3][4].

Wynalazek mikroskopu bywa także przypisywany Lipperheyowi, jednak Willem Boreel zapewniał, że instrument ten wynaleźli wcześniej Zacharias Janssen i jego ojciec Hans[5].

Według anegdoty, Lipperhey odkrył zasadę działania teleskopu obserwując dzieci, bawiące się w warsztacie soczewkami[6].

Planetoida (31338) Lipperhey[7] i krater Lippershey na Księżycu noszą jego nazwisko[8]. W 2015 roku na jego cześć została nazwana także planeta pozasłoneczna 55 Cancri d[1][9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b The Approved Names. W: NameExoWorlds [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna / Zooniverse, 2016-01-15. [dostęp 2018-09-06].
  2. Albert Van Helden: Hans Lipperhey (d. 1619) (ang.). W: The Galileo Project [on-line]. Rice University, 1995. [dostęp 2018-09-06].
  3. Govert Schilling, Lars Lindberg Christensen: Eyes on the Skies: 400 Years of Telescopic Discovery. John Wiley & Sons, 2011. ISBN 978-3-527-65705-6.
  4. Hans Lippershey. Encyklopedia Britannica. [dostęp 2018-09-06].
  5. Lauren Cox: Who Invented the Microscope?. LiveScience, 2013-09-13. [dostęp 2018-09-06].
  6. Christopher James: The Book of Alternative Photographic Processes. Cengage Learning, 2015, s. 8. ISBN 978-1-285-08931-7.
  7. Lipperhey w bazie Minor Planet Center (ang.)
  8. Planetary Names: Crater, craters: Lippershey on Moon [w:] Gazetteer of Planetary Nomenclature [online], Międzynarodowa Unia Astronomiczna [dostęp 2018-09-06] (ang.).
  9. Final Results of NameExoWorlds Public Vote Released. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2016-01-15. [dostęp 2018-09-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tajemnice Wszechświata. Jak odkrywaliśmy kosmos. Paul Murdin. Warszawa: Albatros, 2010, s. 55. ISBN 978-83-7659-067-7.
  • Albert Van Helden, Sven Dupré, Rob van Gent: The Origins of the Telescope. Amsterdam University Press, 2010. ISBN 978-90-6984-615-6.