Heket

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Heket
bogini narodzin i opiekunka rodzących
Ilustracja
Występowanie mitologia egipska
Atrybuty anch
Wcielenie zwierzęce żaba
Teren kultu starożytny Egipt
Szczególne miejsce kultu Her-ur, okolice Hermopolis, Abydos
Rodzina
Mąż Chnum

Heket, Hekat (steg. Ḥḳt, Ḥqt; dosł. „Żaba”) – w mitologii egipskiej bogini narodzin i opiekunka kobiet rodzących.

Wyobrażano ją w postaci żaby (uważanej za symbol życia, płodności i narodzin)[a], bądź jako kobietę z głową tego płaza. Wierzono, że jest bóstwem przekazującym tchnienie życia[1], dlatego jednym z jej atrybutów był symbol życia anch[b]. Wspomagała kobiety podczas porodu i połogu, wzywana m.in. dla złagodzenia cierpień rodzących; była również patronką położnych[2].

Jej małżonkiem był Chnum – boski garncarz kształtujący z gliny na kole postacie ludzkie, w czym mu pomagała[3]. Wraz z nim wchodziła w skład bóstw Enneady z Abydos (Abdżu)[4]. Występowała też w składzie hermopolitańskiej Ogdoady[5][c].

Czczono ją głównie w Her-ur[6], w okolicach Hermopolis, ośrodkiem kultu było również Abydos. W późniejszych czasach oddawano jej cześć przede wszystkim w Antinoe (rzym. Antinoopolis)[7], choć w roli opiekunki rodzących i położnic w znacznym stopniu zastąpiła ją Toeris[8].

Grecy utożsamiali ją z Ejlejtyją[6][d]. Popularne były amulety z jej wyobrażeniem.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Miała użyczać długiego życia i nieśmiertelności, będąc symbolem zmartwychwstania jako corocznie rodząca się na wiosnę rzekomo ze szlamu nilowego i zmieniająca postać w trakcie swego rozwoju (Leksykon symboli Herdera. Warszawa: TCHU, 2009, s. 353).
  2. Z tym znakiem zastępuje boginię Hathor jako towarzysząca scenie boskiego poczęcia faraona w przedstawieniach z Deir el-Bahari (Hilary Wilson: Lud faraonów. Warszawa: PIW, 1999, s. 59).
  3. Wspólną cechą czterech par bóstw Ogdoady hermopolitańskiej było wyobrażanie ich z głowami żab lub węży (J. Lipińska, M. Marciniak: Mitologia starożytnego Egiptu. Warszawa: WAiF, 1986, s. 36).
  4. Z Heket od epoki Starego Państwa identyfikowano także boginię Nechbet (F. Daumas: Od Narmera do Kleopatry. Cywilizacja starożytnego Egiptu. Warszawa: PWN, 1973, s. 233).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Drioton 1970 ↓, s. 40.
  2. Bator 2004 ↓, s. 390, 303.
  3. Drioton 1970 ↓, s. 36.
  4. Bator 2004 ↓, s. 147.
  5. Rachet 2001 ↓, s. 249.
  6. a b Bator 2004 ↓, s. 168.
  7. Daumas 1973 ↓, s. 455.
  8. Bator 2004 ↓, s. 234.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Bator: Religia starożytnego Egiptu. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004. ISBN 83-7318-283-7.
  • Guy Rachet: Słownik cywilizacji egipskiej. Katowice: Wydawnictwo „Książnica”, 2001. ISBN 83-7132-592-4.
  • François Daumas: Od Narmera do Kleopatry. Cywilizacja starożytnego Egiptu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.
  • Étienne Drioton: Egipt faraonów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970.