Chnum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chnum
W9wC4
bóg Górnego Egiptu, zachodzącego słońca, stwórca ludzi, dawca wody i opiekun wylewów Nilu, patron garncarzy
Ilustracja
Występowanie mitologia egipska
Wcielenie zwierzęce baran
Siedziba Elefantyna
Teren kultu starożytny Egipt
Szczególne miejsce kultu Elefantyna
Rodzina
Żona Satis, Heket (w Antinoe)
Dzieci Anukis

Chnum – w mitologii egipskiej jeden z bogów Górnego Egiptu.

Czczony już w czasach Starego Państwa jako lokalne bóstwo wyspy Elefantyny[1], następnie jego kult rozpowszechnił się na cały Górny Egipt i Nubię. Jego żoną była bogini Satis, a córką Anukis[2] (tzw. triada elefantyjska)[potrzebny przypis]. W Eśnie czczono go wraz z dwiema boginiami uznawanymi za jego żony: Menhit i Nebtuu oraz jego dziećmi: Neit i Heska[3]. Z kolei w ośrodku kultu w Antinoe czczony był razem z Heket, która była tam uważana za jego małżonkę. Od V dynastii (zgodnie z teorią heliopolitańską) łączony był ze Słońcem (Ra), występując pod imieniem Chnum-Re.

Stwórca ludzi, miał na kole garncarskim ulepić człowieka wraz z jego ka i inne stworzenia. Uważany był także za dawcę wody i opiekuna wylewów Nilu. Był patronem garncarzy[4][5] i bogiem zachodzącego słońca.

W sztuce staroegipskiej wyobrażano go przy kole garncarskim[6], sceny takie pojawiły się za czasów XVIII dynastii, chociaż wzmianki o tej jego roli sięgają Tekstów Piramid[potrzebny przypis]. Wyobrażany był też jako baran o długich rogach lub mężczyzna z głową barana[7].

Olbrzymią świątynię Chnuma wzniesiono na wyspie Elefantynie w czasach Nowego Państwa[8][9], a kolejną w tej samej epoce w Eśnie[10]. Świątynię Chnuma zbudowała faraon Hatszepsut w Kumma w Nubii[11]. Ponadto na Elefantynie odkryto cmentarzysko świętych zwierząt Chnuma - baranów[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Grimal N., 2004: Dzieje starożytnego Egiptu, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, strona 161. ​​ISBN 83-06-02917-8
  2. Dembska Albertyna, 1995: Kultura starożytnego Egiptu: słownik, hasło Chnum. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  3. Dembska, hasło Esna
  4. Dembska, hasło Chnum
  5. Wilson H., 1999: Lud faraonów. Państ. Inst. Wydawniczy, Warszawa, s. 5, 7
  6. Wilson s. 5
  7. Dembska, hasło Chnum
  8. Dembska, hasło Elefantyna
  9. B.J. Kemp, 2009: Starożytny Egipt. Anatomia Cywilizacji, PIW Warszawa, strona 232
  10. Dembska, hasło Esna
  11. Grimal s. 219
  12. Kemp s. 432, 4334